ਅਵਿਨਾਸ਼ਂ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਅਮਲਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਭੂਤਪਰ੍ਣਾਯਾ ਜਾਤਾਯਾ ਵ੍ਯੋਮਕਾਨਨੇ । ऋਕ੍ਸ਼ਜਾਲਕਪੁष੍ਪਾਯਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਵਲ੍ਲ੍ਯਾਸ੍ ਤੁ ਤਦ੍ ਰਸਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅਨੰਤ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਬੇਲ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਤਚ੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਆਭਾਨਂ ਯਤ੍ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਮ੍ਭੋਧਿਜਲਵਤ੍ ਤਜ੍ ਜਗਜ੍ਜਾਲਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ, ਉਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਜਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪਰਾਤ੍ ਸਮਾਯਾਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਮਹਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੜੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹਨ।
ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬਹ੍ਵ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਣਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕਾਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਿਥੋ ਜੀਵਾਦਿਨਾਮਭਿਃ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ 'ਜੀਵ' ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਤਤਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨਾਨਾਤ੍ਵਮ੍ ਇਤਰਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤੱਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗृਹੀਤਕਲਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਹਿ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਮਿਤਜੀਵਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਂਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਿਕਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਅਪਣਾਪਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾẖ ਕੋਸ਼ਕਾਰਕ੍ਰਿਮਿਵਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾḫ ਪਰਿਮਿਤਂ ਰੂਪਂ ਰਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਫਟਿਕਾ ਇਵ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀਮਤ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਰੰਗ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਨ੍ਧੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਗਤਾਃ । ਮੁਗ੍ਧਾ ਹਿ ਭੀਤ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਮਾਤृਸ੍ਤਨੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਮਾਸੂਮ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਤ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਭਾਵਤਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਨਿष੍ਕਾਰਣਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ । ਮਿਥẖ ਕਾਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਣਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਬਨ੍ਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਨੈਕ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਚ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਸਂਵਿਦ੍ਭਾਨਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਨਾ ਏਕਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਦਵੈਤਤਾ; ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਏਕਂ ਯਥਾ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਵਾਰਿ ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗੈਰ੍ ਏਵਂ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਤ੍ । ਤ੍ਵਂ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਕਲਨੇ ਪ੍ਰਵਿਮੁਚ੍ਯ ਦੂਰੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵਾਭਯਤਯੋਦਯਸਾਰ ਏਵ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਲਹਿਰਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੂਰ ਰਹੋ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਯਾਤਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸਂਵਿਦਃ । ਆਪਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਯਾਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਪ ਜੀਵਤਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵੱਲ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਜੀਵਾਸ੍ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀਹ ਸਂਸਾਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤੇ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਕਰਣਾਦ੍ ਦੇਹੇष੍ਵ੍ ਅਬ੍ਜੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਮਧੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਇਹ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾਪਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ ਏਵ ਕਰੋਤਿ ਨੋ । ਜਨਨਿष੍ਠਾਨਿ ਦਿਵਸਕਰ੍ਮਾਣੀਵ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਚਲਤ੍ਯ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ ਅਯੋ ਯਥਾਯਸ੍ਕਾਨ੍ਤਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਤਥਾ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਚੁੰਬਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਜੋ ਵਾਰਿ ਯਥਾਵਰ੍ਤḫ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਥਾਯਂ ਚਿਨ੍ਮਯੇ ਜੀਵੇ ਦੇਹਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ ਭਵਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤਮਈ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਲਾਤਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ਧੇਮਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਏਵਂ ਸ੍ਵਚੇਤਨਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ਦੇਹੋ ऽਯਮ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਹ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨਦਨਦੀਭੇਦਾਦ੍ ਬਹੁਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ऽਮ੍ਭਸਃ । ਏਵਮ੍ ਆਕਾਰਭੇਦੇਨ ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁẖਖਦਸ਼ਾਮੋਹੋ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਕੇਯੂਰਕਟਕਾਦਿਤ੍ਵਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਹੇਮਨਿ
ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖਾ ਸਿਰਫ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਕੰਗਣ ਜਾਂ ਬਾਂਗ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਮੂਢੇ ਜੀਵੇ ਮਨਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਲਨਂ ਵਿਦੁਃ । ਯਥਾਭੂਤਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਦ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਮੂੜ੍ਹ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ, ਚਿੱਤ ਆਦਿ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ।
ਦੇਹਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਨ ਜਰਾਮਰਣਾਰ੍ਤੀਨਾਂ ਭੂਯੋ ਭਵਤਿ ਕਾਰਣਮ੍
ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਕੇਵਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੁੜ ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਯਥਾਸ੍ਫੁਰਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਗਿਰੇਰ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਤਥਾਕਰ੍ਤੈਵ ਕਰ੍ਤੇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਚੇਤਨਸ੍ ਤਨੌ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਾੜ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਰਤਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰੀਰੇषੁ ਵਿਲਾਸੇषੁ ਸੋਮ੍ਯ ਏਵਾਸ਼ਯੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਵਿਕਾਰੇषੁ ਮੁਖਸ੍ਯੇਵਾਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਵਿਚ, ਮਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚਿਹਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਰ੍ਕਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲੋ ਵਾਰਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨ ਤੁ ਚਞ੍ਚਲਃ । ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਚਞ੍ਚਲੋ ਦੇਹੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨ ਤੁ ਚਞ੍ਚਲਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਚੰਜਲ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਚੰਜਲ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਘਟੇषੁ ਨष੍ਟੇषੁ ਘਟਾਕਾਸ਼ਂ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਥਾ ਨष੍ਟੇषੁ ਦੇਹੇषੁ ਨਾਤ੍ਮਾ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ 'ਤੇ ਘੜੀ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਰਹਿਤੋ ऽਰ੍ਥਾਨੁਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਯਥਾਮਲੋ ਮਣਿਰ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਧਤ੍ਤੇ ਦੇਹਂ ਤਥੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਮਣੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਰੂਪ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ-ਮਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰੈẖ ਕਿਂ ਵਾ ਮਧੁਰਸਸ੍ ਤਰੁਮ੍ । ਯਥੋਲ੍ਲਾਸਯਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਸ੍ ਤਥਾ ਚਿਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਛਾਪ ਤੋਂ ਕੀ ਲਾਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਮੰਡਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਰ੍ਤਿਨਿ ਯਥਾ ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਞ੍ਚਯੇ । ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਾਧੁਰ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲੇ ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਵਸ੍ਤੁਜਾਲਕੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠਾ ਪਦਾਰਥ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਥਾਰ੍ਕੋ ਗਚ੍ਛਤੋ ਯਾਤਿ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਨ ਤੁ ਸਤ੍ਯੇਨ ਤਥਾਤ੍ਮਾ ਵਪੁषਾਮ੍ ਇਹ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਜੀਵ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਠਹਿਰਣ ਨਾਲ ਠਹਿਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਇੱਥੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।