ਅਹਙ੍ਕृਤੇਰ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾ ਭਾਵਿਤਾਯਾ ਅਕਾਰਣਮ੍ । ਨਾਸ਼ੇ ਕ ਇਵ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਵਿਚਾਰੈਰ੍ ਨਾਸ਼ਹੇਤੁਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਚਿਤ੍ਤੇ ऽਹਙ੍ਕਾਰਨਾਮਨਿ । ਗਲਿਤੇ ਵਾ ਗਲਦ੍ਰੂਪੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਨਾਮ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਵਿਵੇਕਾਬ੍ਦੋਦਯੇਨਾਙ੍ਗ ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਦੇਹਧਨ੍ਵਨਿ । ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਨ ਸਂਸृਤ੍ਯਾਤਪੋ ਭਵੇਤ੍
ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੇਤ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਉਰਵੋ ऽਪਿ ਹਿ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ਯਂ ਸਿਤਮ੍ । ਲੋਭਮੋਹਾਦਯੋ ਦੋषਾḫ ਪਯਾਂਸੀਵ ਸਰੋਰੁਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦਾ।
ਮੁਦਿਤਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਸੁਖਦਾਯਿਨ੍ਯḫ ਪੁष੍ਪਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੋ ਮਧੁਂ ਯਥਾ
ਖੁਸ਼ੀ ਆਦਿ ਸੁਖ ਸਦਾ ਹੀ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਸਂਸृਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇ ਮੁਦਿਤੋਦਯੇ । ਉਦੇਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਗਲਨਾਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਜਨਮ ਮਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?' ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਤੇ ਮਨ ਮਿਟਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਲਤਿ ਦੁष੍ਕृਤੇ । ਵਾਸਨਾਗ੍ਰਨ੍ਥਯẖ ਖਿਨ੍ਨਾ ਇਵ ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਸ਼ਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਠੰਢੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ, ਥੱਕ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੋਪਸ੍ ਤਾਨਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ਰਦੀਵ ਪਯੋਧਰਃ । ਮੋਹੋ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਤਿਮਿਰਂ ਯਥਾ
ਗੁੱਸਾ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੁਲੇਖਾ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮẖ ਕ੍ਲਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚ ਦੀਰ੍ਘਾਧ੍ਵਗ ਇਵਾਤਪੇ । ਲੋਭḫ ਪਲਾਯਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਵ੍ਯਾਲੋ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਵ ਬਰ੍ਹਿਣਮ੍
ਇੱਛਾ ਲੰਮੀ ਰਾਹ ਤੇ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੇ ਯਾਤਰੀ ਵਾਂਗ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਲਾਲਚ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਮੋਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਲ੍ਲਸਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਅਹਨੀਵ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ । ਨ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚਕੈẖ ਖੇਦḫ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵਾਕੁਲਂ ਰਜਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦੇ; ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧੂੜ ਠੰਢੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੁẖਖਾਨ੍ਯ੍ ਉਪਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਗਜਾ ਇਵ ਵਿਯੌਵਨਾਃ । ਨ ਸੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਉਪਧਾਵਨ੍ਤਿ ਪਯਾਂਸੀਵੋਗ੍ਰਸੇਤੁਨਾ
ਦੁਖ਼ ਹਮਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਗੂੰਜਦੇ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਸੁਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਾਂਧ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁẖਖਾਦਯਸ਼੍ ਚੈਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਮੁਖੇ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਏਵ ਤਤ੍ ਸਾਧੋ ਨ ਤੁ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮਨਃ
ਸੁਖ, ਦੁਖ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਵਨਾ ਜੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਜਾਂ ਨਾ ਵੀ ਦੇਣ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦੇ ਨਹੀਂ।
ਚਿਤ੍ਤੇ ਗਲਤਿ ਗੀਰ੍ਵਾਣਗਣਸ੍ਯ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਤਾਮ੍ । ਸਾਧੁਰ੍ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਸਮਤਾਸ਼ੀਤਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਐਸਾ ਹਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਸਮਤਾ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਂਦਨੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਦੀਪ੍ਤਮ੍ ਅਪ੍ਰਤਿਘਾਤਿ ਚ । ਨਿਭृਤਂ ਚੋਰ੍ਜਿਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਭਵਤੀਨ੍ਦ੍ਵਮਲਂ ਵਪੁਃ
ਇਹ ਹਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੋਹਣਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੁੱਪ ਚਿਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਭੁਗ੍ਨੋ ऽਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਮਹਾਨ੍ ਅਪਿ । ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਨ ਖੇਦਾਯ ਸਤਾਂ ਸਂਸृਤਿਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜਗਤ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਾਲਾਂ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭਟਕਾਵ ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁੱਖ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਲੋਕਨਸਾਧ੍ਯੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸ੍ਤੁਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮਿਤਾਪਦਿ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਯੋ ਮੋਹਾਤ੍ ਤਂ ਧਿਗ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਨਰਾਧਮਮ੍
ਇਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਪ੍ਤੁਮ੍ ਉਚਿਤਾਂ ਚਿਰਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਦੁẖਖਰਤ੍ਨਾਕਰਂ ਜਨਨਸਾਗਰਮ੍ ਉਤ੍ਤਿਤੀਰ੍षੋਃ । ਕੋ ऽਹਂ ਕਥਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਚ ਪਰਸ਼੍ ਚ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਂ ਭੋਗਕੈਰ੍ ਇਤਿ ਮਤਿḫ ਪਰਮੋ ऽਭ੍ਯੁਪਾਯਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਸਹੀ ਆਰਾਮ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਇਹ ਹੈ: "ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਜਗਤ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਭੋਗਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣਾ।
ਭਵਤਾਮ੍ ਆਦਿਪੁਰੁष ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਯਥਾ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ
ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਸੀ; ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਸੁਣੋ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਇਆ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰ੍ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੂਪੋ ਭਾਸ੍ਕਰਵਂਸ਼ਜਃ । ਆਸੀਤ੍ ਪਤਿਰ੍ ਮਹੀਪਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਮ੍ ਇਵ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਜੋ ਭਾਸਕਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਸ਼ੀਤਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਪਿ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਇਵ ਜ੍ਵਲਤਿ ਯੋ ऽਰਿषੁ
ਉਹਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹਿਮ ਦੇ ਜਿਹਾ ਠੰਢਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਦਾ ਸੀ।
ਯਮਬਨ੍ਧੁਤ੍ਵਮ੍ ਅਰਿषੁ ਯੇਨ ਪਾਪਾਸ਼ਯੇषੁ ਚ । ਦੀਨਾਰਿਸ੍ਤ੍ਰੀਦृਸ਼ਾ ਸ਼੍ਯਾਮਵਪੁषਾ ਪ੍ਰਕਟੀਕृਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਯਮ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ, ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਾਪੇਨਾਰ੍ਕਵਂਸ਼ਤ੍ਵਂ ਯੇਨਾਰਿषੁ ਵ੍ਯਤਨ੍ਯਤ । ਸੋਮ੍ਯਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸੁਹृਦ੍ਵਿਪ੍ਰਵਧੂਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਬਨ੍ਧੁषੁ
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਦੋਸਤਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਨਰਮਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯਾਨਨਾਬ੍ਜਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਭ੍ਰੂਭ੍ਰਮਰੀ ਸਖੀ । ਅਮਨ੍ਯਤ ਹਰੇਰ੍ ਵਕ੍ਸ਼ẖ ਕ੍ਸ਼ਪਾਕੁਸੁਮਪੇਲਵਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਦੇ ਕੌਲ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ — ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ — ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਖੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸੀ, ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਲਸ਼ੁਕ੍ਲੇਨ ਯਸ਼ਸਾ ਵਲਿਤਂ ਜਗਤ੍ । ਕਰੋਤਿ ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੂਦਯਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੇ ਉਗਣ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸੋ ऽਖਣ੍ਡਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਰਂ ਸ੍ਵਾਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਗਤੋ ਮਨਸਾ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਖੰਡ ਰਾਜਸਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਸੁਖਦੁẖਖਭ੍ਰਮਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਅਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ੍ਯ ਕੋ ਹੇਤੁਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭੁਲਾਵੇ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇਸ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ।
ਜਗਤੋ ਨ ਵਿਵੇਦਾਸੌ ਕਾਰਣਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਬਾਲੋ ऽਭ੍ਰਸ੍ਤਨਿਤਸ੍ਯੇਵ ਤੇਨਾਸੌ ਪਰ੍ਯਤਪ੍ਯਤ
ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਥੈਕਦਾਪृਚ੍ਛਦ੍ ਅਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਗਤਂ ਮਨੁਮ੍ । ਪੂਜਿਤਂ ਸ੍ਵਸਭਾਸਂਸ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਂਯੋਜਯਤਿ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯੇਨ ਭਗਵਨ੍ ਭੂਰਿਤੇਜਸਮ੍ । ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦ ਏਵਾਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਓਜਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।"
ਸ੍ਫੁਰਤਾ ਹृਦਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧੂਮਸ਼੍ਯਾਮੇਨ ਤਾਪਿਨਾ । ਦਹ੍ਯੇ ऽਹਂ ਸਂਸ਼ਯੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਵਾਡਵੇਨੇਵ ਵਾਰਿਧਿਃ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਅੱਗ ਧੂੰਏਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਸੜਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੈ।