ਨ ਮੇ ਦੇਹੋ ਨ ਜਨ੍ਮਾਪਿ ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਯੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਜਨਮ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਬੰਨਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਧਰ੍ਮਮ੍ ਅਧਰ੍ਮਂ ਚ ਮਨੋਮਨਨਮ੍ ਈਹਿਤਂ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ, ਅਧਰਮ, ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇਰਾਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਤਪਸ੍ਤੇਜਸ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਤਾਮਤ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋ ऽਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨ, ਧਿਆਨ, ਤਪ, ਚਮਕ, ਗਰਮੀ, ਚੰਗੀ-ਮੰਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮਨੋਮਨਨਂ ਮਾਨ੍ਯੋ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ । ਯੋ ऽਵਾਸਨਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲੁਕੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤੀ ਦृਸ਼੍ਯਕਲਨਾ ਸਕਲੇਯਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਸਾ ਯੇਨ ਸੁष੍ਠੁ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਸੋਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ऽਕਾਮਕਾਮੀ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖੇष੍ਵ੍ ਅਲੋਲਧੀਃ । ਧੀਰਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਮृਦੁਰ੍ ਦਾਨ੍ਤੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਭੈ, ਸੁਚੇਤ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਸਯੰਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਵृਤ੍ਤਿਤਾਮ੍ । ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਯਃ ਪੂਰ੍ਣੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਭृਙ੍ਗੀਸ਼ਾਯ ਪੁਰਾਨਘ । ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠ ਰਾਮ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਂ ਤਿਵੇਂ ਟਿਕਾ ਰਹੋ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਕਪਾਲਸ਼ਕਲਾਵਲਿਮਧ੍ਯਬਦ੍ਧਖਣ੍ਡੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਿਤਜਟਾਸ਼ਿਰਸਾ ਹਰੇਣ । ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਮਣੀਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਿਲੈਕਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਮੇਰੌ ਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਲਨਰੂਪਿਣਿ ਰਾਮਭਦ੍ਰ
ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਟਾ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮਭਦਰ ਜੀ, ਕਹੀ ਸੀ।
ਏਤਾਂ ਦृਸ਼ਂ ਸਮਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਵਿਲਾਸਕਾਨ੍ਤਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਕ੍ਰਮਗਤਂ ਸਮਯੈਵ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ । ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤੋ ऽਸਿ ਵਿਮਲੋ ऽਸਿ ਨਿਰਾਮਯੋ ऽਸਿ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ ਸੁਖੀ ਭਵ ਯੋ ऽਸਿ ਸੋ ऽਸਿ
ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬੁਧੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੈਂ—ਸੰਦੇਹ ਛੱਡ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ; ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
ਹ੍ਯੋ ਦਿਨੇ ਹਿ ਮਯਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨẖ ਕृਤ ਆਸੀਨ੍ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਕਰਣਪ੍ਰਸਰੇ ਸ ਯਥਾ ਕਿਲ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਉਪਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਕਲਙ੍ਕਕਲਨਾ ਕੁਤਃ । ਅਬ੍ਧੇਰ੍ ਅਗਾਧਰੂਪਸ੍ਯ ਰਜੋਰਾਸ਼ਿẖ ਕੁਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦਾਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਦੀ ਢੇਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਯ੍ਯ੍ ਅਕਾਲੈਕਚੋਦਕੇ । ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਕਾਲ ਏਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਵਾਗ੍ ਇਤਿ
ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦ੍ ਅਦ੍ਯ ਭਗਵਂਸ੍ ਤਂ ਮੇ ਹृਦਯਾਚ੍ ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਵਾਕ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰ੍ ਆਸ਼ੀਤੈẖ ਖਾਨ੍ ਨਿਸ਼ੀਵ ਸ਼ਸ਼ੀ ਤਮਃ
ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ, ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਰਗੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਮृਤਪਾਨੇਨ ਸਂਸ਼ਯਾਂਸ਼ਾਪਮृਤ੍ਯਵਃ । ਅਸ਼ੇषੇਣ ਵਿਨष੍ਟਾ ਮੇ ਵਰ੍षਣੇਨੇਵ ਪਾਂਸਵਃ
ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਧੂੜ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਨਵਵਧੂਕਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਨ ਰਾਜਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਗੁਰੁਗਿਰਂ ਵਿਨਾ
ਫਿਰ ਵੀ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੀਕ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ, ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਰਾਮ ਰਾਜੀਵਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸਾਧੁ ਸਂਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ । ਕੇ ਨਾਮ ਵਾ ਸਮਾਰਮ੍ਭਾḫ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਯਾਯਾਨ੍ਤਿ ਵਨ੍ਧ੍ਯਤਾਮ੍
ਰਾਮਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਕੰਵੀਆਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੇ ਕੀਹ ਕੰਮ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਕ੍ਸ਼ਮੌਦਾਰ੍ਯਸ਼ਮਪ੍ਰਾਯੈਰ੍ ਗੁਣੈਰ੍ ਯਾਤੋ ऽਸਿ ਪਾਤ੍ਰਤਾਮ੍ । ਸ਼ਾਰਦੈਸ਼੍ ਸ਼ਾਲਿਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਤਾਮ੍ ਇਵ ਭੂਤਲਮ੍
ਤੂੰ ਧੀਰਜ, ਦਿਲਦਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਸਰਤੋਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਜਨਂ ਤ੍ਵਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਵਚਸਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸੁਰਕ੍ਤਕਣ੍ਠਗੀਤੀਨਾਂ ਰਾਗਰਕ੍ਤਮਨਾ ਇਵ
ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਚਾਈਆਂ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈਂ, ਪੂਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਗहरे, ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਯਾਰ੍ਧਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਵਤ੍ । ਨ ਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵੈਤਦੋषੇਣ ਗਚ੍ਛਸ੍ਯ੍ ਉਭਯਨष੍ਟਤਾਮ੍
ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਧ-ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੈਂ; ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਅਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਵੇਦਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਵਗਤਾਵ੍ ਇਤਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਸਂਯਾਤਿ ਕਰ੍ਮਾਦ੍ਵੈਤਵਸ਼ਾਦ੍ ਅਧਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ' ਸੋਚ ਕੇ, ਗਲਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਦਿਗੁਣਪੂਤਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਸ੍ ਤੁ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਧੀਰਜ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ 'ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ' ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਾਦ੍ਵੈਤਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ । ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਭਾਵਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਗਲਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਕ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮ੍ ਅਭਿਤੋ ਦृਸ਼ਾਮ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨੈਕਦੀਪਕਮ੍
ਰਾਘਵ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਢੰਗ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਾਰ, ਆਤਮ-ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਜੋਤ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੁਣ।
ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਨ ਜਾਯਤੇ ਯੇਨ ਭਾਵਿਤੇਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ । ਭਵ੍ਯ ਏਵਾਙ੍ਗ ਨਾਭਵ੍ਯੋ ਭृष੍ਟਂ ਬੀਜਮ੍ ਇਵੋषਰੇ
ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ 'ਚ ਭੁੰਨਿਆ ਬੀਜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ।
ਇਦਂ ਹਿ ਕਥਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਬੋਧਂ ਪਰਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਃ । ਵਯਂ ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਜਾਨੀਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਏਵਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਤਤ੍ਤ੍ਵਯੋਰ੍ ਭੇਦਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਪਯਸੋਰ੍ ਇਵ । ਨ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਯੋਰ੍ ਭੇਦੋ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਰ੍ਕਯੋਰ੍ ਇਵ
ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਣ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਸਤ੍ਤਾਯਾਂ ਨ ਤੁ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਭੇਦੋ ਯẖ ਕਲ੍ਪਿਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ । ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਤ੍ਯਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਤੋ ऽਖਿਲਮ੍
ਅਸਲ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਵੰਡ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਅਸਤਿਤਵ ਹੀ ਹੈ।
ਨ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਯੋਰ੍ ਭੇਦਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਯਾਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਬਾਹ੍ਯਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਯੋਰ੍ ਇਵ
ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਵਜੂਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਦੋਸਤ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਬਣੀ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਪਹਾੜੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਪੁਰੁषੋ ਦੇਹੋ ਨਾਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾ ਤਦਰ੍ਥਾ ਚ ਸਂਵਿਦਰ੍ਥੇਨ ਪੂਰ੍ਯਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਸਦ ਚਿੱਤ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।