ਸਲਿਲਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਤਰਙ੍ਗੋ ਯੇਨ ਭਾਵਿਤਃ । ਤਰਙ੍ਗਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਏਵੈਕਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਵਾਰਿਧੀਃ
ਜਦੋਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਹਿਰ ਦੀ ਹੀ ਸੋਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਸਲਿਲਾਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਤਰਙ੍ਗੋ ਯੇਨ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਅਮ੍ਬੁਸਾਮਾਨ੍ਯਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਲਹਿਰ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਨਕਾਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਕੇਯੂਰਂ ਯੇਨ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਕਨਕੈਕਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੰਗਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਕੰਗਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਕੋ ਸਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਵਕਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਜ੍ਵਾਲਾਲੀ ਯੇਨ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਗਲਤਿ ਜ੍ਵਾਲਾਧੀਰ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਸੋਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲੌ ਦੀ ਹੀ ਧਾਰਨਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲੇਨ ਲੋਲੇਨ ਰਞ੍ਜਿਤਾ ਸਾ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤਾਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਥਾਂ ਸਮਾਧਤ੍ਤੇ ਤਦ੍ਗਤਾ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾ ਮਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਬੇਚੈਨ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਲਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਵਕਾਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਜ੍ਵਾਲਾਲੀ ਯੇਨ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਲਪਟਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਸੋਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਸਮਝ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ ਮਹਾਨ੍ ਸ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨਾਸੌ ਮਜ੍ਜਤਿ ਵਸ੍ਤੁषੁ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਹੈ। ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
ਨਾਨਾਤਾਮ੍ ਅਖਿਲਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਕੋਟਰੇ । ਸਂਵੇਦਨਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਂਸ਼ੋ ਭਵਾਨਘ
ਸਾਰੇ ਭਿੰਨਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਛੁੰਦਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨੈਵਾਸ਼ੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਮਿਕਾਮ੍ । ਯਦਾ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਫੁਰਿਤਾਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦਾ ਪृਥਗ੍ ਇਵਾਭਾਸਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨਾਮਯਮ੍ । ਮਨੋ ਭਵਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮ ਭਾਵਯਤ੍ਯ੍ ਆਕृਤਿਂ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ, ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਮਨ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ਮਕਂ ਚੇਤੋ ਯਥੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿ ਤਥੈਵ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਮਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕਲਪਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਕਲਪਣ ਵਾਲਾ ਕਲਪਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀਟਤ੍ਵਮ੍ ਅਬ੍ਜਜਤ੍ਵਂ ਚ ਮੇਰੁਤ੍ਵਮ੍ ਅਣੁਤਾਂ ਤਥਾ । ਮਨੋ ਯਾਤਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਬੁਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਾਦਿਨਾਮਕਮ੍
ਕਦੇ ਕੀੜਾ, ਕਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕਦੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਕਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਛੋਟਾ—ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਅਹੰਕਾਰ, ਬੁੱਧੀ, ਚਿੱਤ ਆਦਿ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਚੇਤੋ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਤਨੋਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਦਨੁ ਨਾਨਾਤਾਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਯਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਜਗਦ੍ ਆਭੋਗਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਚ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਲਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠ, ਸਪਨੇ ਦੀ ਜਾਲ ਵਾਂਗ ਉਭਰੀ ਹੋਈ।
ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਯਥਾ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਵਿਧਾਰਮ੍ਭਭਾਸੁਰਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤਥੇਦਂ ਵਿਤਤਂ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਦਾ ਮਨੋ-ਰਾਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਮਨੋ-ਰਾਜ ਵੀ ਫੈਲਦਾ ਤੇ ਖੁਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨ ਵਿਤਥਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਨ੍ ਨ ਚਾਪਿ ਸਨ੍ । ਤਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਂ ਜਗਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਸਨ੍ ਮੁਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਪਨਾ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਮুনি, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਮਨੋ-ਰਾਜ — ਦੁਨੀਆਂ — ਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਨਾ ਗਾਇਬ।
ਮਿਥ੍ਯਾਵਭਾਸਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਘਨਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਯਥਾਭੂਤਾਰ੍ਥਭਾਵਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ
ਇਹ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਦृष੍ਟਂ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਦृष੍ਟਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤਾਮ੍
ਜੇ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੈਂਕੜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਹਰ੍ਯੂਰ੍ਮਿਤਰਙ੍ਗਾਮ੍ਬੁਕਲਨਾਰ੍ਹਂ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ । ਯਥਾਮ੍ਬੁਧਿਰ੍ ਵਪੁਰ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਤਥਾ ਵਿਭੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ, ਛੱਲਾਂ ਤੇ ਉਠਾਣਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਤ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਰ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਰ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਦ੍ ऋਤੇ । ਨਾਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭੇਦਮ੍ ਅਤਸ੍ ਤ੍ਯਜ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਨਵਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦੇ।
ਪਸ਼੍ਯਞ੍ ਛृਣ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਞ੍ ਜਿਘ੍ਰਨ੍ ਵਦਨ੍ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ । ਨਾਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਾਵਯ
ਵੇਖਣ, ਸੁਣਣ, ਛੂਹਣ, ਸੁੰਘਣ, ਬੋਲਣ, ਕਰਣ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹੀ ਸੱਚ ਸਮਝੋ।
ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ ਤਤ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਤਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਬृਂਹਿਤਾਕਾਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਤੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਵਿਤ੍ਸਾਰਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਸਂਵਿਦ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਜਗਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਨਾ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ।
ਸਂਵਿਤ੍ਸ੍ਫੁਰਣਮਾਤ੍ਰੇ ऽਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਜ੍ਜਾਲਕਨਾਮਨਿ । ਇਦਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਇਤਿ ਮਿਥ੍ਯਾਗ੍ਰਹਃ ਕੁਤਃ
ਇਸ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੀ ਚਮਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ 'ਇਹ ਵੱਖਰਾ, ਉਹ ਵੱਖਰਾ' ਜਿਹੀ ਝੂਠੀ ਸੋਚ ਕਿਉਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਖਿਲਾਕਾਰੇਣੈਕਸ੍ਯਾ ਏਵ ਸਂਵਿਦਃ । ਸਂਵੇਦ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਾਵ੍ ਅਤਃ ਕੁਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਬੰਧਨ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਏष ਖਲੁ ਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾ ਨਿਰਸ੍ਯ ਸਕਲਾ ਵਿਕਲਾਭਿਮਾਨਃ । ਮੌਨੀ ਵਸ਼ੀ ਵਿਗਤਮਾਨਮਦੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਨਹਙ੍ਕृਤਿਰ੍ ਏਵ ਤਿष੍ਠ
'ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਬੰਧਨ ਹੈ' — ਐਸੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਵਖਰੇਪਣ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਮਾਣ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹੁ।
ਮਹਾਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਭੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਭਵਾਨਘ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਕਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰਤਾਰ ਬਣ, ਵੱਡਾ ਭੋਗੀ ਬਣ, ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਬਣ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਹੌਸਲੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ।
ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮਹਾਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮਹਾਭੋਕ੍ਤਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕਥਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
'ਵੱਡਾ ਕਰਤਾਰ' ਕਿਹਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ? 'ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ' ਕਿਹਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ? 'ਵੱਡਾ ਭੋਗੀ' ਕਿਹਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!
ਏਤਦ੍ ਵ੍ਰਤਤ੍ਰਯਂ ਰਾਮ ਪੁਰਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਧਮੌਲਿਨਾ । ਭृਙ੍ਗੀਸ਼ਾਯੋਤ੍ਤਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੇਨਾਸੌ ਵਿਜ੍ਵਰਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਧਚੰਦ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੁਮੇਰੋਰ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼ਿਕਲਾਧਰਃ । ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਅਗ੍ਨਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ੇ ਸਮਗ੍ਰਪਰਿਵਾਰਵਾਨ੍
ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਚੰਦ੍ਰਕਲਾਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।