ਨਿਰ੍ਭਾਵੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ । ਕਚੋ ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮ ਤਥਾ ਤਿष੍ਠਾਵਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੰਢ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਅਸਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੈਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਯ ਮਾ ਤ੍ਯਜ । ਅਸਤਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਿਲ ਤ੍ਯਾਗਗ੍ਰਹੌ ਕੁਤਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝੋ; ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੇ ਕ੍ਵ ਤੇ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ । ਨਭਃਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਤਯਾ ਵ੍ਯੁਪ੍ਤਂ ਕੇਨ ਸਙ੍ਗृਹ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੌਣ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਿਰਂਸ਼ਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤਤਮ੍ । ਪਰਮਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਣੋਸ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਤੂੰ ਅਟੁੱਟ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖਮ, ਕੇਵਲ ਚਿੱਤ ਹੀ ਚਿੱਤ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈਂ।
ਯਥਾਮ੍ਭਸਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾਦਿ ਯਥਾ ਹੇਮ੍ਨੋ ऽਙ੍ਗਦਾਦਿ ਵਾ । ਤਦ੍ ਏਵਾਤਦ੍ ਇਵਾਭਾਸਂ ਤਥਾਹਮ੍ਭਾਵਨਂ ਚਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗਹਿਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਹੋਰ ਜਿਹੀ ਵੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਬੋਧੇਨ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾਯਾਮਯਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਬੋਧੇਨ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ऽਨਘ
ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕਤ੍ਵਮਤੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਸ੍ਥਸ੍ ਸੁਖਿਤੋ ਭਵ । ਮਾ ਦੁਃਖਿਤੋ ਭਵ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ
ਦੋਵਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਮਨੁੱਖ।
ਮਾਯੇਯਮ੍ ਅਤਿਦੁष੍ਪਾਰਾ ਸਾਂਸਾਰੀ ਸਾਰਤਾਂ ਗਤਾ । ਸ਼ਰਦਾ ਮਿਹਿਕੇਵਾਸ਼ੁ ਬੋਧੇਨਾਯਾਤਿ ਤਾਨਵਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਮ੍ ਆਗਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤੇਨ ਤੇ । ਅਵਗ੍ਰਹਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਸਾਰੇਣੇਵ ਚਾਤਕਃ
ਤੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਸੁੱਕੇ ਦੀ ਡਰ ਨਾਲ ਇਕ ਬੂੰਦ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤੇਨੇਵ ਸਿਕ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ੀਤਤਾਮ੍ । ਉਪਰੀਵ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਤੁਲਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੌਲਤਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਵਚਸਾਂ ਵਦਤਸ੍ ਤਵ । ਐਨ੍ਦਵੀਨਾਂ ਮਰੀਚੀਨਾਂ ਚਕੋਰਸ੍ ਤृषਿਤੋ ਯਥਾ
ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਕੋਰਾ ਪੰਛੀ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਸਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਤੋ ऽਪਿ ਭੂਯਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮ੍ ਇਮਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰ । ਕੋ ਨਾਮ ਤृਪ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਂ ਨ ਪਿਬਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਾਸਵਮ੍
ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ: ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਰੱਜ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ?
ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषਨਾਮਕਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਤੂਕृਤਜਗਦ੍ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਹ ਝੂਠੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿੰਝ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਝੂਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषਬੋਧਾਯ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ । ਇਮਾਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਹਾਸਜਨਨੀਂ ਮਦੁਦੀਰਿਤਾਮ੍
ਰਾਘਵ ਜੀ, ਝੂਠੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸੁਣਾਈ ਹੋਈ ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਹਾਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਅਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾਯਾਯਨ੍ਤ੍ਰਮਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਬਾਲਪੇਲਵਧੀਰ੍ ਮੂਢੋ ਗੂਢੋ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਕੇਵਲਮ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੋਈ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਜ੍ ਜਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਮ੍ ਇਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਵਾ ਮਰੌ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਸ ਏਵ ਤਤ੍ । ਯਚ੍ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦਾਭਾਸਂ ਨ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਹ ਆਪ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਝਲਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ । ਖਸ੍ਯਾਹਂ ਖਮ੍ ਅਹਂ ਖਂ ਮੇ ਖਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ
ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ: 'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ,' ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਟੱਲ ਰਿਹਾ।
ਖਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇष੍ਟਂ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍ । ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮ੍ ਸੋ ऽਕਰੋਦ੍ ਗृਹਮ੍
'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਾਂਗਾ ਤੇ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬਚਾਵਾਂਗਾ,' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਕੋਸ਼ੇ ਬਬਨ੍ਧਾਸ੍ਥਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਖਂ ਮਯੇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਗृਹਾਕਾਸ਼ੇਨ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਲਈ,' ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਮਾ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ । ऋਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇਣਰ੍ਤੁਰ੍ ਇਵ ਵਾਤੇਨੇਵ ਤਰਙ੍ਗਕਃ
ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤ ਬਦਲਣ ਤੇ ਰੁੱਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾ ਗृਹਾਕਾਸ਼ ਨष੍ਟਂ ਤ੍ਵਂ ਹਾ ਕ੍ਵ ਯਾਤਮ੍ ਅਸਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਹਾ ਹਾ ਭਗ੍ਨਮ੍ ਅਸਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਥੈਤਚ੍ ਛੁਸ਼ੋਚ ਸਃ
ਹਾਏ ਘਰ ਦਾ ਅਕਾਸ਼, ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ! ਹਾਏ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਹਾਏ, ਤੂੰ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਟੁੱਟ ਗਿਆ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਸ਼ੋਕਂ ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ । ਕੂਪਂ ਚਕ੍ਰੇ ਖਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਕੂਪਾਕਾਸ਼ਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦੁਖ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਫਿਰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਕਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕੂਆ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕੂਏ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਲਾ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ਨਾਸ਼ਂ ਸ ਕਾਲੇਨ ਨੀਤਃ ਕੂਪੋ ऽਪਿ ਤਸ੍ਯ ਵੈ । ਕੂਪਾਕਾਸ਼ਮਹਾਸ਼ੋਕਵਿਧੁਰੋ ऽਸੌ ਤਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਕੂਆ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਕੂਏ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਕੂਪਾਕਾਸ਼ਪ੍ਰਲਾਪਾਨ੍ਤੇ ਕੁਮ੍ਭਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸੋ ऽਕਰੋਤ੍ । ਕੁਮ੍ਭਾਕਾਸ਼ਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਯਯੌ
ਕੂਏ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਥਾਂ ਲਈ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਘੜਾ ਬਣਾਇਆ। ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੁਮ੍ਭੋ ऽਪਿ ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੇਨ ਨਾਸ਼ਂ ਨੀਤੋ ਰਘੂਦ੍ਵਹ । ਯਾਮ੍ ਏਵ ਦਿਸ਼ਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਭਗਸ੍ ਸਾਪਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਲੇ, ਉਹ ਘੜਾ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਬੇਨਸੀਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁਮ੍ਭਾਕਾਸ਼ਪ੍ਰਲਾਪਾਨ੍ਤੇ ਖਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਕੁਣ੍ਡਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤੇਨਾਸੌ ਕੁਣ੍ਡਾਕਾਸ਼ਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਨਮਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਕੁੰਡਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੁਣ੍ਡਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਕਾਲੇਨ ਕਾਨਨੇ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਆਯਯੌ । ਤੇਜਸੇਵ ਤਮਸ੍ ਤੇਨ ਕੁਣ੍ਡਾਕਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਸ਼ੋਚ ਸਃ
ਕੁੰਡਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਥਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਕੁਣ੍ਡਕਾਕਾਸ਼ਸ਼ੋਕਾਨ੍ਤੇ ਖਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਚਤੁਸ਼੍ਸ਼ਾਲਂ ਮਹਾਸ਼ਾਲਂ ਤਦਾਕਾਸ਼ਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਟੱਬ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਲੂਣ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚਾਰ ਸਤੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਜਹਾਰਾਸ਼ੁ ਕਾਲਃ ਕਵਲਿਤਪ੍ਰਜਃ । ਜੀਰ੍ਣਂ ਪਰ੍ਣਂ ਯਥਾ ਵਾਤਸ੍ ਸ ਤਚ੍ਛੋਕਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਘਰ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਪੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।