ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰ ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਅਸਨ੍ ਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਬਾਲਵੇਤਾਲਵਚ੍ ਛਠਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਝੂਠਾ ਭਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਠੱਗੀ ਵਾਂਗ।
ਯਥਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਭੁਜਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਮਰਾਵ੍ ਅਮ੍ਬੁਮਤਿਰ੍ ਯਥਾ । ਮਿਥ੍ਯਾਵਭਾਸਾਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਤਥਾ ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਿਰਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਝੂਠੀ ਦਿੱਖ ਤੋਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਮੋਹਾਦ੍ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਨਸਤ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਜੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੰਦ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਏਕਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਤਤਮ੍ । ਖਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਰਾਮ੍ ਅਚ੍ਛਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਵੇਦਨਮ੍
ਇੱਕ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਖੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸਾਫ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । ਤਦ੍ ਏਵੈਕਂ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਵਿਲੋਲਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਵੀਚਿषੁ
ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਃ ਕੁਤੋ ਵਾ ਕਥਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ । ਕ੍ਵਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਜਾਤੋ ਰਜੋਰਾਸ਼ਿਃ ਕ੍ਵਾਨਲਾਦ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍ ਜਲਮ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਠਿਆ? ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਧੂੜ ਦਾ ਢੇਰ ਕਿੱਥੋਂ ਬਣਿਆ? ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?
ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਤ੍ਯਜ ਪੁਤ੍ਰਕ । ਤੁਚ੍ਛਂ ਪਰਿਮਿਤਾਕਾਰਂ ਦਿਕ੍ਕਾਲਵਿਵਸ਼ੀਕृਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, 'ਇਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਵਹਿਮ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਹ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤਂ ਤਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮਯਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਭਵਾਨ੍
ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਾਫ਼, ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਸਾਰ, ਇਕ ਹੀ ਮਤਲਬ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਮਲ ਹੈ।
ਫਲਕੁਸੁਮਦਲਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦਿਕ੍ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨਾਂ ਰਸ ਇਵ ਜਗਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਦੈਵ । ਵਿਮਲਤਰਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਯਨਨ੍ਤਃ ਕ ਇਵ ਕਿਲ ਤਵਾਹਂਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਭਾਵਮੂਰ੍ਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਫਲ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਆਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਮਲ, ਸਦਾ ਅਸੀਮ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਕੋਈ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਜੀਵ ਰੂਪ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਂ ਯੋਗਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਸੌ ਤਤੋ ਦੇਵਗੁਰੋਸ੍ ਸੁਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚਾ ਜੋਗ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵ-ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਰ੍ਭਾਵੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ । ਕਚੋ ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮ ਤਥਾ ਤਿष੍ਠਾਵਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੰਢ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਅਸਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੈਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਯ ਮਾ ਤ੍ਯਜ । ਅਸਤਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਸ਼ृਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਿਲ ਤ੍ਯਾਗਗ੍ਰਹੌ ਕੁਤਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਮਝੋ; ਇਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੇ ਕ੍ਵ ਤੇ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ । ਨਭਃਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਤਯਾ ਵ੍ਯੁਪ੍ਤਂ ਕੇਨ ਸਙ੍ਗृਹ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੌਣ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਿਰਂਸ਼ਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਮਕਂ ਤਤਮ੍ । ਪਰਮਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਣੋਸ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਤੂੰ ਅਟੁੱਟ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖਮ, ਕੇਵਲ ਚਿੱਤ ਹੀ ਚਿੱਤ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈਂ।
ਯਥਾਮ੍ਭਸਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾਦਿ ਯਥਾ ਹੇਮ੍ਨੋ ऽਙ੍ਗਦਾਦਿ ਵਾ । ਤਦ੍ ਏਵਾਤਦ੍ ਇਵਾਭਾਸਂ ਤਥਾਹਮ੍ਭਾਵਨਂ ਚਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗਹਿਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਹੋਰ ਜਿਹੀ ਵੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਬੋਧੇਨ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾਯਾਮਯਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਬੋਧੇਨ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ऽਨਘ
ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕਤ੍ਵਮਤੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਸ੍ਥਸ੍ ਸੁਖਿਤੋ ਭਵ । ਮਾ ਦੁਃਖਿਤੋ ਭਵ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ
ਦੋਵਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਮਨੁੱਖ।
ਮਾਯੇਯਮ੍ ਅਤਿਦੁष੍ਪਾਰਾ ਸਾਂਸਾਰੀ ਸਾਰਤਾਂ ਗਤਾ । ਸ਼ਰਦਾ ਮਿਹਿਕੇਵਾਸ਼ੁ ਬੋਧੇਨਾਯਾਤਿ ਤਾਨਵਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਮ੍ ਆਗਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤੇਨ ਤੇ । ਅਵਗ੍ਰਹਭਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਸਾਰੇਣੇਵ ਚਾਤਕਃ
ਤੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਸੁੱਕੇ ਦੀ ਡਰ ਨਾਲ ਇਕ ਬੂੰਦ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤੇਨੇਵ ਸਿਕ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ੀਤਤਾਮ੍ । ਉਪਰੀਵ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਤੁਲਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੌਲਤਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਵਚਸਾਂ ਵਦਤਸ੍ ਤਵ । ਐਨ੍ਦਵੀਨਾਂ ਮਰੀਚੀਨਾਂ ਚਕੋਰਸ੍ ਤृषਿਤੋ ਯਥਾ
ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਕੋਰਾ ਪੰਛੀ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਸਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਤੋ ऽਪਿ ਭੂਯਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮ੍ ਇਮਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰ । ਕੋ ਨਾਮ ਤृਪ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਂ ਨ ਪਿਬਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਾਸਵਮ੍
ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ: ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਰੱਜ ਕੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ?
ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषਨਾਮਕਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਤੂਕृਤਜਗਦ੍ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਹ ਝੂਠੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿੰਝ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਝੂਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਪੁਰੁषਬੋਧਾਯ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ । ਇਮਾਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਹਾਸਜਨਨੀਂ ਮਦੁਦੀਰਿਤਾਮ੍
ਰਾਘਵ ਜੀ, ਝੂਠੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸੁਣਾਈ ਹੋਈ ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਹਾਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਅਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾਯਾਯਨ੍ਤ੍ਰਮਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਬਾਲਪੇਲਵਧੀਰ੍ ਮੂਢੋ ਗੂਢੋ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਕੇਵਲਮ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੋਈ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਜ੍ ਜਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਮ੍ ਇਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਵਾ ਮਰੌ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਸ ਏਵ ਤਤ੍ । ਯਚ੍ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦਾਭਾਸਂ ਨ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਹ ਆਪ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਝਲਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ । ਖਸ੍ਯਾਹਂ ਖਮ੍ ਅਹਂ ਖਂ ਮੇ ਖਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ
ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ: 'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ,' ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਟੱਲ ਰਿਹਾ।
ਖਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇष੍ਟਂ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍ । ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਵ੍ਯੋਮਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮ੍ ਸੋ ऽਕਰੋਦ੍ ਗृਹਮ੍
'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਾਂਗਾ ਤੇ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬਚਾਵਾਂਗਾ,' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਕੋਸ਼ੇ ਬਬਨ੍ਧਾਸ੍ਥਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਖਂ ਮਯੇਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਗृਹਾਕਾਸ਼ੇਨ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਲਈ,' ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਮਾ।