ਯਥਾ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਰਾਮ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਰਾਜ੍ਯੇ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਮਯੋ ਭਵ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ, ਓ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਵਰਤਾਵ ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਯਥਾ ਬੋਧਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਕਚੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤਥਾ ਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਰਾਘਵ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਨੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਓ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਸਮਝ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ ਭਗਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਚਃ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਨ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਤਥਾ ਵਦ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪਾਈ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਵਦ੍ ਏਵ ਸਃ । ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਪਰਮਂ ਯਾਤੋ ਦੇਵਦੈਸ਼ਿਕਜਃ ਕਚਃ
ਸੁਣੋ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਕਚ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਬਾਲਭਾਵਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣੋਨ੍ਮੁਖਃ । ਕਚਃ ਪਦਪਦਾਰ੍ਥਜ੍ਞੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍ ਅਭਾषਤ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਚ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕਥਂ ਸਂਸृਤਿਪਞ੍ਜਰਾਤ੍ । ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜਨ੍ਤੁਨਾ ਜੀਵਤਨ੍ਤੁਨਾ
ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜੀਵ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਥਮਕਰਾਗਾਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਵੇਗਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੇਨ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ, ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਚੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਿਤੁਃ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜਗਾਮੈਕਾਨ੍ਤਕਾਨਨਮ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਚ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ ਤਦ੍ਗਮਨਂ ਨੋਦ੍ਵੇਗਾਯ ਬਭੂਵ ਹ । ਸਂਯੋਗੇ ਚ ਵਿਯੋਗੇ ਚ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮਾਸ਼ਯਾਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੂੰ ਕਚਾ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵਰ੍षੇषੁ ਯਾਤੇषੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਚਾਨਘ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਿਤਰਂ ਕਚਃ
ਤਿੰਨ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਕਚਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਿਆ।
ਪਰਿਪੂਜ੍ਯਾਭਿਵਨ੍ਦ੍ਯੈਨਂ ਸਮਾਲਿਙ੍ਗਿਤਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਪृਚ੍ਛਦ੍ ਵਾਕ੍ਪਤਿਂ ਭੂਯਸ੍ ਸ ਕਚਃ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਕਚਾ ਨੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਦ੍ਯੇਦਮ੍ ਅष੍ਟਮਂ ਵਰ੍षਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਃ ਕृਤੋ ਮਯਾ । ਤਥਾਪਿ ਤਾਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਅੱਜ ਅਠਵਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਮਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ।
ਏਵਮ੍ ਆਰ੍ਤਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਚੇ ਵਦਤਿ ਕਾਨਨੇ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਪਤਿਰ੍ ਦਿਵਮ੍ ਉਦ੍ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਕਪਤੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਚੋ ਦੇਹਾਦ੍ ਵਲ੍ਕਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ । ਤਤ੍ਯਾਜਾਮ੍ਬੁਦਵਰ੍षਾਦਿ ਸ਼ਰਦੀਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍
ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਚਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਪੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਬੱਦਲ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਵਾਸੈਕੋ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਪੁਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਗਤੇਨ੍ਦ੍ਵਭ੍ਰਾਰ੍ਕਤਾਰੇਣ ਸ਼ਰਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਸਮੋਪਮਃ
ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਬੱਦਲ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਪੁਨਰ੍ ਵਰ੍षਤ੍ਰਯੇਣੈष ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਦੂਯਮਾਨਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਪ ਤਮ੍ ਏਵ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਕृਤਪੂਜਾਕ੍ਰਮੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਲਿਙ੍ਗਿਤਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ ਤਮ੍ ਅਸੌ ਭੂਯਃ ਖੇਦਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਤਾਤ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਨ੍ਥਾਵੇਣੁਲਤਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤਥਾਪਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਪਦੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—even ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਵੀ—ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ ਤਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰ ਰਾਜਸੇ । ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਯਾਗਂ ਵਿਦੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਂ ਤ੍ਯਾਗਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; ਜੇ ਮਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪੁੱਤਰ, ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਅਸਲ ਤਿਆਗੀ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਪਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਤਰਸਾ ਨਭਃ । ਅਨ੍ਵਿਯੇष ਕਚਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਧੀਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਕਚ ਨੇ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਦਾ ਵੇਦ ਨ ਕਾਨਨੇ । ਤਦਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਧਿਯੇਦਮ੍ ਅਵਿषਣ੍ਣਯਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਪਦਾਰ੍ਥਵृਨ੍ਦਂ ਦੇਹਾਦਿ ਨ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਕਿਂ ਕ੍ਵ ਵਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਿਰਾਗਸ੍ਕਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਤਾਂ ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਪਿਤੁਸ੍ ਸਕਾਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਮਹਾਰਿਪੁਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਤਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਾਂ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ ਕਚ ਉਤ੍ਤਤਾਰ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍ । ਵਾਕ੍ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਵਵਨ੍ਦੇ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਕਚ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ; ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਚੈਨਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ ਮਮ । ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯੇਨੈਤਤ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਨ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੀ ਹੈ? ਮਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਾਂ।"
ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਜਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਂ ਵਿਦੁਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਵਿਦੋ ਜਨਾਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵੋ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ ਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ; ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇ ऽਸ੍ਯ ਦੁष੍ਕਰਸ੍ ਤ੍ਯਾਗੋ ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ । ਕਥਮ੍ ਏष ਕਿਲ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਯੋਗਿਨਾਂ ਵਰ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਅਪਿ ਪੁष੍ਪਾਵਦਲਨਾਦ੍ ਅਪਿ ਲੋਚਨਮੀਲਨਾਤ੍ । ਸੁਕਰੋ ऽਹਙ੍ਕृਤਿਤ੍ਯਾਗੋ ਨ ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ऽਤ੍ਰ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਫੁੱਲ ਤੋੜਣ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭੀ ਕੋਈ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਹਾਕੋਟੀਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇ । ਗੁਰੋ ਗੀਰ੍ਵਾਣਵृਨ੍ਦਸ੍ਯ ਕਥਮ੍ ਏਤਦ੍ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਤੀ-ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।
ਯਥੈਤਦ੍ ਏਵ ਤਨਯ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਅਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਵਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਚੀਜ਼ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।