ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਸਮ੍ਬਾਧਂ ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਮਨੋਰਮਮ੍ । ਨृਤ੍ਤਗੀਤਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭੂਮਾਵ੍ ਇਵ ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣ, ਨਾਚ-ਗੀਤ ਤੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਥ ਗृਹਂ ਤੈਸ੍ ਤੈਸ੍ ਸਂਯੁਤਂ ਨृਪਮਙ੍ਗਲੈਃ । ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮ੍ਮਾਨਯਾਮ੍ ਆਸ ਪ੍ਰਣਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਵ੍ਰਜਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰੋਤ੍ਸਵਂ ਭृਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਨਸਪ੍ਤਕਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਕਰੋਦ੍ ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮਾਨਿਤਾਨ੍ਤਃਪੁਰੋ ਨृਪਃ
ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ । ਸਹ ਚੂਡਾਲਯਾ ਰਾਜਾ ਵਿਰਤੋ ਦੇਹਧਾਰਣਾਤ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੂਡਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਦੇਹਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਅਸ੍ਨੇਹ ਇਵ ਦੀਪਕਃ । ਅਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਨੇ ਰਾਮ ਜਗਾਮੇਤਿ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮਦृष੍ਟਿਤਯਾ ਤਯਾ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਥਾਨੁਸ਼ਿष੍ਯਾਸੌ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵਿਗਤਭਯਵਿषਾਦੋ ਮਾਨਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕृਤਸਹਜਕਰ੍ਮਾ ਸਕ੍ਤਨੀਰਾਗਬੁਦ੍ਧਿਃ । ਇਤਿ ਸ ਸੁਸਮਦृष੍ਟਿਰ੍ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍ ਆਰ੍ਯੋ ऽਥ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਏਕਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ
ਜੋ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾਹ ਅਹੰਕਾਰ ਸੀ ਤੇ ਨਾਹ ਈਰਖਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮੱਤ ਕਾਮ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨ੍ ਭੁਵਿ ਸਕਲਮਹੀ ਪਾਲਚੂਡਾਮਣਿਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਵੈ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਪਰਮ੍ ਅਮृਤਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਂਸ੍ ਤਦ੍ ਯਥੈषਃ । ਏਵਂ ਰਾਮਾਗਤਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਮ੍ ਅਨੁਸਰਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਜਾਤਂ ਵਿਸ਼ੋਕਸ੍ ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਸ੍ਵਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਭਮ੍ ਅਨੁਭਵਨ੍ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍
ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਭੋਗੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਰਹਿ, ਉਠ ਖੜਾ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ।
ਏਤਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਕਥਾਨਕਮ੍ । ਅਨੇਨ ਗਚ੍ਛ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨ ਕਦਾਚਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਰਾਘਵਾਘਵਿਘਾਤਿਨੀਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੀਰਾਗਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਿष੍ਠਾਵष੍ਟਬ੍ਧਤਤ੍ਪਦਃ
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਲੱਗ-ਮੱਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਰਜੇ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਯਥਾ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਰਾਮ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਰਾਜ੍ਯੇ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਮਯੋ ਭਵ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ, ਓ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਵਰਤਾਵ ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਯਥਾ ਬੋਧਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਕਚੋ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤਥਾ ਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਰਾਘਵ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਨੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਓ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਸਮਝ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ ਭਗਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਚਃ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਨ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਤਥਾ ਵਦ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪਾਈ ਹੈ; ਭਗਵਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਵਦ੍ ਏਵ ਸਃ । ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਪਰਮਂ ਯਾਤੋ ਦੇਵਦੈਸ਼ਿਕਜਃ ਕਚਃ
ਸੁਣੋ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਕਚ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਬਾਲਭਾਵਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣੋਨ੍ਮੁਖਃ । ਕਚਃ ਪਦਪਦਾਰ੍ਥਜ੍ਞੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍ ਅਭਾषਤ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਚ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕਥਂ ਸਂਸृਤਿਪਞ੍ਜਰਾਤ੍ । ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜਨ੍ਤੁਨਾ ਜੀਵਤਨ੍ਤੁਨਾ
ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜੀਵ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਥਮਕਰਾਗਾਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਨਿਰੁਦ੍ਵੇਗਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੇਨ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਦੇ, ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕਚੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਿਤੁਃ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜਗਾਮੈਕਾਨ੍ਤਕਾਨਨਮ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਚ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ ਤਦ੍ਗਮਨਂ ਨੋਦ੍ਵੇਗਾਯ ਬਭੂਵ ਹ । ਸਂਯੋਗੇ ਚ ਵਿਯੋਗੇ ਚ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮਾਸ਼ਯਾਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੂੰ ਕਚਾ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵਰ੍षੇषੁ ਯਾਤੇषੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਚਾਨਘ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਿਤਰਂ ਕਚਃ
ਤਿੰਨ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਕਚਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਿਆ।
ਪਰਿਪੂਜ੍ਯਾਭਿਵਨ੍ਦ੍ਯੈਨਂ ਸਮਾਲਿਙ੍ਗਿਤਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਪृਚ੍ਛਦ੍ ਵਾਕ੍ਪਤਿਂ ਭੂਯਸ੍ ਸ ਕਚਃ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਕਚਾ ਨੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਦ੍ਯੇਦਮ੍ ਅष੍ਟਮਂ ਵਰ੍षਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਃ ਕृਤੋ ਮਯਾ । ਤਥਾਪਿ ਤਾਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍
ਅੱਜ ਅਠਵਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਮਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ।
ਏਵਮ੍ ਆਰ੍ਤਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਚੇ ਵਦਤਿ ਕਾਨਨੇ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਪਤਿਰ੍ ਦਿਵਮ੍ ਉਦ੍ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਕਪਤੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਚੋ ਦੇਹਾਦ੍ ਵਲ੍ਕਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ । ਤਤ੍ਯਾਜਾਮ੍ਬੁਦਵਰ੍षਾਦਿ ਸ਼ਰਦੀਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍
ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਚਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਪੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਬੱਦਲ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਵਾਸੈਕੋ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਪੁਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਗਤੇਨ੍ਦ੍ਵਭ੍ਰਾਰ੍ਕਤਾਰੇਣ ਸ਼ਰਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਸਮੋਪਮਃ
ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਬੱਦਲ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਪੁਨਰ੍ ਵਰ੍षਤ੍ਰਯੇਣੈष ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਾਨਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਦੂਯਮਾਨਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਪ ਤਮ੍ ਏਵ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਕृਤਪੂਜਾਕ੍ਰਮੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਲਿਙ੍ਗਿਤਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਪृਚ੍ਛਤ੍ ਤਮ੍ ਅਸੌ ਭੂਯਃ ਖੇਦਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਤਾਤ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਨ੍ਥਾਵੇਣੁਲਤਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤਥਾਪਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਪਦੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—even ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਵੀ—ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ ਤਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰ ਰਾਜਸੇ । ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਯਾਗਂ ਵਿਦੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਂ ਤ੍ਯਾਗਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; ਜੇ ਮਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪੁੱਤਰ, ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਅਸਲ ਤਿਆਗੀ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਪਤਿਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਤਰਸਾ ਨਭਃ । ਅਨ੍ਵਿਯੇष ਕਚਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਧੀਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਕਚ ਨੇ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।