ਇਤ੍ਥਂ ਸੁਖੇषੁ ਨਨੁ ਦੁਃਖਦਸ਼ਾਸੁ ਚੇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਧਿਗਤਂ ਯਦ੍ ਇਹਾਙ੍ਗ ਜੀਵੈਃ । ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਜ੍ਞਭੂਤਨਿਚਯਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਦੁਰ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਏष ਨਿਯਤੋ ਨਿਯਤੇਰ੍ ਵਿਲਾਸਃ
ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥਮ੍ ਉਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਈਦृਸ਼ਮ੍ । ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਦੇਵੋ ऽਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਅਪਿ ਸੁਖਾਸ੍ਪਦਾਤ੍
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਇੰਨਾ ਉਲਝਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਮਦੀਯਂ ਵਸੁਧਾਧਿਪ । ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਸ਼ੇषਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਮੇ
ਸੁਣੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਹृਦ੍ਯ੍ ਆਵੇਦਿਤਂ ਦੁਃਖਂ ਪਰਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤਾਨਵਮ੍ । ਘਨਂ ਜਡਂ ਕृष੍ਣਮ੍ ਅਪਿ ਮੁਕ੍ਤਵृष੍ਟਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਦੋਂ ਦੋਸਤ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਆਪਣੀ ਬਰਸਾਤ ਛੱਡ ਕੇ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹृਦਾ ਪृਚ੍ਛਤਾ ਸਾਧੁ ਚੇਤੋ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਮ੍ । ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤੋਪਗਤੇਨਾਸ਼ੁ ਕਤਕੇਨ ਜਲਂ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਟਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੁਰੰਤ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਤਾਵਦ੍ ਇਤੋ ਯਾਤੋ ਭਵਤੇ ਪੁष੍ਪਮਞ੍ਜਰੀਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਗਨਮ੍ ਉਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਚੀ ਦੇ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵੋਤ੍ਥਾਯ ਤਥੋਤ੍ਥਾਨਕਾਲੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਜਦ ਉਠਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹਾਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਨਭਃ । ਦਿਵਾਕਰਹਯੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਹਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਿਲਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥੈਕਤ੍ਰ ਗਤੋ ਭਾਨੁਰ੍ ਏਕੇਨਾਨ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ਆਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਸਾਗਰਾਤ੍ ਪਤਿਤਾਕृਤਿਃ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਆਇਆ।
ਅਥਾਗ੍ਰੇ ਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਮੇਘਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ਅਪਸ਼੍ਯਂ ਮੁਨਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਂ ਜਵਾਤ੍
ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਯੋਧਰਪਟਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲਯਭੂषਿਤਮ੍ । ਅਭਿਸਾਰਿਕਯਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਧਾਰਾਧੌਤਾਙ੍ਗਸਞ੍ਚਯਮ੍
ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਰਖਾ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਸੁਮੇਘਚ੍ਛਾਯਾਯਾਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾਂ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਵੇਗੇਨਾਭਿਸਰਨ੍ਤਂ ਤਂ ਤਪੋਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਬਦਲ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਵਹਤਾ ਮਯਾ । ਮੁਨੇ ਨੀਲਾਬ੍ਦਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਸਾਰਿਕਯਾ ਸਮਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।'
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚੁਕੋਪਾਸੌ ਮਯਿ ਮਾਨਦ ਮਾਨਹਾ । ਵਿਸ੍ਫਾਰ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇ ਨਯਨੇ ਪ੍ਰਾਹ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
ਪੌਤ੍ਰੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪਦ੍ਮਜਸ੍ਯੇਤਿ ਗਰ੍ਵਿਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਭਵ੍ਯਾ ਹਿ ਨਤਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਗੁਣੈਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਫਲੈਰ੍ ਇਵ
ਤੂੰ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਸਚਮੁਚ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਸ਼੍ਯਾਭਿਸਾਰਿਕਾਰੂਪੋ ਭਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ । ਮਯਿ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਦੁਰਾਚਾਰ ਮੂਢ ਦੇਵਕੁਮਾਰਕ
ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਮੰਦ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਓ ਗਲਤ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ ਦੇਵ-ਪੁਤ੍ਰ!
ਸ੍ਤਨਕੇਸ਼ਵਤੀ ਕਾਨ੍ਤਾ ਹਾਵਭਾਵਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਗਚ੍ਛਾਨੇਨ ਦੁਰੁਕ੍ਤੇਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਓ ਸੋਹਣੀ, ਜਿਸਦੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਂ ਜਰ੍ਜਰਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ । ਵਿਮृष੍ਯਾਮਿ ਮਨਾਗ੍ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਹ ਮੰਦ ਬਚਨ ਜਰਜਰ ਹੋਏ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਹੇ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਚਾਨਕ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾਸ੍ ਸਾਧੋ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਭਸ੍ਤਲਾਤ੍ । ਏਤਤ੍ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਸ਼ਾਙ੍ਗਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਲੇ ਜੀ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਈ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ।
ਅਤਿਵਾਹ੍ਯਂ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਕਥਮ੍ । ਯੋਨਿਸ੍ਤਨਵਤਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਮਯਾ ਪਿਤੁਃ
ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਔਰਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ?
ਸਂਸृਤੌ ਭਵਿਤਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਅਹੋ ਨੁ ਵਿषਮਾ ਗਤਿਃ । ਅਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਵਦ੍ ਦੈਵਾਦ੍ ਯੂਨਾਮ੍ ਆਮਿषਤਾਂ ਗਤਃ
ਹਾਏ, ਜੋ ਲੋਕ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਿੰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ! ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ।
ਕष੍ਟਂ ਮਦਪਹਾਰੇਣ ਕਲਹੋ ਜਾਯਤੇ ऽਧੁਨਾ । ਦਿਵਿ ਦੇਵਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਕਾਮਾਕੁਲਧਿਯਾਮ੍ ਇਹ
ਹੁਣ, ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਖੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਵਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗੁਰੁਦੇਵਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਲਜ੍ਜਾਪਰਵਸ਼ਾਤ੍ਮਨਾ । ਕਥਮ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਮਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਯਾਮਿਨੀਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਰਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਏਕਂ ਸ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਸ੍ ਸੁਤਃ । ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭੋ ऽਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ ਆਹ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਹੌਸਲਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਕੁੰਭ ਨੇ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ।
ਕਿਮ੍ ਅਜ੍ਞ ਇਵ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਕਿਂ ਮਮ ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਯਥਾਗਤਮ੍ ਅਯਂ ਦੇਹੋ ਮਤ੍ਤੋ ऽਨ੍ਯੋ ऽਨੁਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਮੇਰੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨੁਕਸ ਆਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ।
ਪਰਿਦੇਵਨਯਾ ਕੋ ऽਰ੍ਥੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਤਵੈਤਯਾ । ਯਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਤਦ੍ ਆਯਾਤੁ ਦੇਹਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਪੁਤਰ? ਜੋ ਕੁਝ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਆਉਣ ਦਿਓ; ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਕਾਨਿਚਿਦ੍ ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸੁਖਾਨਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਵਾ । ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦੇਹਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨੋ ਨ ਤੁ ਕਾਨਿਚਿਤ੍
ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮ੍ ਅਖੇਦਾਰ੍ਹੋ ऽਪਿ ਖਿਦ੍ਯਸਿ । ਤਦ੍ ਅਨ੍ਯੇषਾਮ੍ ਉਪਾਯਸ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ ਇਵਾਗਮਭੂषਣ
ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਹੱਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਗਹਿਣੇ?
ਖੇਦੇ ऽਖੇਦੋਚਿਤਂ ਵਾਚ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਕਿਂ ਚ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਇਦਾਨੀਂ ਸਮਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਾਖਿਨ੍ਨੋ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਮਤਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਂ, ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਤਾਵ੍ ਏਵਮਾਦਿਭਿਰ੍ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸਨਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੌ ਵਨੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੌ ਸੁਹृਦੌ ਖੇਦਿਨੌ ਮਿਥਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਨਾਲ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਦੋ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ, ਭਾਵੇਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।