ਤੇਨ ਸ੍ਮੋਪਵਿਸ਼ੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਕੁਮ੍ਭ ਆਹਾਸਨੇ ਵਿਸ਼ਨ੍ । ਗਿਰਾ ਵਿषਣ੍ਣਯਾ ਸ਼ੀਰ੍ਣਵਂਸ਼ਸ੍ਵਨਸਮਾਨਯਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ,' ਕੁੰਭਾ ਉਦਾਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਟੁੱਟੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਵਾਂਗ, ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਮਚਿਤ੍ਤਤਯੈਵ ਯੇ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਧਿਯਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਂਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੋਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋ ਮੂਢਾ ਰਾਜਨ੍ ਬਾਲਤਯੈਵ ਤੇ । ਅਵਸ੍ਥਾਭ੍ਯਃ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਗृਹੀਤਾਭ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਈਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਵਤ੍ਤਿਲਂ ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਂ ਦਸ਼ਾ ਤਥਾ । ਯੋ ਨ ਦੇਹਦਸ਼ਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ ਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਿਨਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਹ ਦੀ ਹਾਲਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਕਪੜਾ ਵਾਂਗ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਏष ਦੇਹਦਸ਼ਾਦੁਃਖਪਰਿਹਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਃ । ਯਤ੍ ਸਾਮ੍ਯਂ ਚੇਤਸੋ ਯੋਗਾਨ੍ ਨ ਤੁ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਹਤ ਮਨ ਦੀ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਙ੍ਗ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਹਿ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਨ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮੇष੍ਠਿਪ੍ਰਭृਤਯਸ੍ ਸਰ੍ਵ ਏਵੋਦਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਦੇਹਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਯਤੇਰ੍ ਏष ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਯਤੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਭੂਤਾਦਿ ਦृਸ਼੍ਯਜਾਤਮ੍ ਇਦਂ ਹਿ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਨਿਯਤਿਂ ਧਾਵਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਥਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍
ਅਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਜੀਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਸਾਮ੍ਯੇਨ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਚਲਨੇਨ ਚ । ਨਿਯਤਿਂ ਯਾਪਯਨ੍ਤੀਮਾਂ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਆਦਿ ਦੀ ਚਲਚਲ ਨਾਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਸ੍ ਤੁ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ੋਭੇਣ ਸੁਖਦੁਃਖਦਸ਼ਾਹਤਾਃ । ਨਿਯਤਿਂ ਯਾਪਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਦੇਹਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਵਿਖਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਪਰ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸੁਖੇषੁ ਨਨੁ ਦੁਃਖਦਸ਼ਾਸੁ ਚੇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਧਿਗਤਂ ਯਦ੍ ਇਹਾਙ੍ਗ ਜੀਵੈਃ । ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਜ੍ਞਭੂਤਨਿਚਯਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਦੁਰ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਏष ਨਿਯਤੋ ਨਿਯਤੇਰ੍ ਵਿਲਾਸਃ
ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥਮ੍ ਉਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਈਦृਸ਼ਮ੍ । ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਦੇਵੋ ऽਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਅਪਿ ਸੁਖਾਸ੍ਪਦਾਤ੍
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਇੰਨਾ ਉਲਝਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਮਦੀਯਂ ਵਸੁਧਾਧਿਪ । ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਸ਼ੇषਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਮੇ
ਸੁਣੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਹृਦ੍ਯ੍ ਆਵੇਦਿਤਂ ਦੁਃਖਂ ਪਰਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤਾਨਵਮ੍ । ਘਨਂ ਜਡਂ ਕृष੍ਣਮ੍ ਅਪਿ ਮੁਕ੍ਤਵृष੍ਟਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਦੋਂ ਦੋਸਤ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਆਪਣੀ ਬਰਸਾਤ ਛੱਡ ਕੇ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹृਦਾ ਪृਚ੍ਛਤਾ ਸਾਧੁ ਚੇਤੋ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਮ੍ । ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤੋਪਗਤੇਨਾਸ਼ੁ ਕਤਕੇਨ ਜਲਂ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਟਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੁਰੰਤ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਤਾਵਦ੍ ਇਤੋ ਯਾਤੋ ਭਵਤੇ ਪੁष੍ਪਮਞ੍ਜਰੀਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਗਨਮ੍ ਉਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਚੀ ਦੇ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵੋਤ੍ਥਾਯ ਤਥੋਤ੍ਥਾਨਕਾਲੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਜਦ ਉਠਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਹਾਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਨਭਃ । ਦਿਵਾਕਰਹਯੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਹਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਿਲਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥੈਕਤ੍ਰ ਗਤੋ ਭਾਨੁਰ੍ ਏਕੇਨਾਨ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ਆਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਸਾਗਰਾਤ੍ ਪਤਿਤਾਕृਤਿਃ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਆਇਆ।
ਅਥਾਗ੍ਰੇ ਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਮੇਘਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ਅਪਸ਼੍ਯਂ ਮੁਨਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਹਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਂ ਜਵਾਤ੍
ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਯੋਧਰਪਟਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲਯਭੂषਿਤਮ੍ । ਅਭਿਸਾਰਿਕਯਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਧਾਰਾਧੌਤਾਙ੍ਗਸਞ੍ਚਯਮ੍
ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਰਖਾ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਸੁਮੇਘਚ੍ਛਾਯਾਯਾਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾਯਾਂ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਵੇਗੇਨਾਭਿਸਰਨ੍ਤਂ ਤਂ ਤਪੋਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਬਦਲ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਕਾਰਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਵਹਤਾ ਮਯਾ । ਮੁਨੇ ਨੀਲਾਬ੍ਦਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਸਾਰਿਕਯਾ ਸਮਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।'
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚੁਕੋਪਾਸੌ ਮਯਿ ਮਾਨਦ ਮਾਨਹਾ । ਵਿਸ੍ਫਾਰ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇ ਨਯਨੇ ਪ੍ਰਾਹ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
ਪੌਤ੍ਰੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪਦ੍ਮਜਸ੍ਯੇਤਿ ਗਰ੍ਵਿਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ । ਭਵ੍ਯਾ ਹਿ ਨਤਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਗੁਣੈਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਫਲੈਰ੍ ਇਵ
ਤੂੰ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਸਚਮੁਚ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਸ਼੍ਯਾਭਿਸਾਰਿਕਾਰੂਪੋ ਭਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ । ਮਯਿ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਦੁਰਾਚਾਰ ਮੂਢ ਦੇਵਕੁਮਾਰਕ
ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਮੰਦ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਓ ਗਲਤ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ ਦੇਵ-ਪੁਤ੍ਰ!
ਸ੍ਤਨਕੇਸ਼ਵਤੀ ਕਾਨ੍ਤਾ ਹਾਵਭਾਵਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਗਚ੍ਛਾਨੇਨ ਦੁਰੁਕ੍ਤੇਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਓ ਸੋਹਣੀ, ਜਿਸਦੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕੜ੍ਹੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਂ ਜਰ੍ਜਰਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ । ਵਿਮृष੍ਯਾਮਿ ਮਨਾਗ੍ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਹ ਮੰਦ ਬਚਨ ਜਰਜਰ ਹੋਏ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਹੇ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਚਾਨਕ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾਸ੍ ਸਾਧੋ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਭਸ੍ਤਲਾਤ੍ । ਏਤਤ੍ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਸ਼ਾਙ੍ਗਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਭਲੇ ਜੀ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਈ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਹਾਂ।
ਅਤਿਵਾਹ੍ਯਂ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਕਥਮ੍ । ਯੋਨਿਸ੍ਤਨਵਤਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਮਯਾ ਪਿਤੁਃ
ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਔਰਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ?