ਤਤ੍ ਕਞ੍ਚਿਦ੍ ਰਚਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਨਵਮ੍ । ਯੇਨਾਯਂ ਭੂਪਤਿਰ੍ ਭਰ੍ਤਾ ਰਮਤੇ ਮਯਿ ਮਾਨਦਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਭਰਮ ਰਚਾਂਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚੂਡਾਲਾ ਕੁਮ੍ਭਵੇषਧਰਾ ਪਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਹ ਕਾਨਨਗੁਲ੍ਮਸ੍ਥਾ ਕੋਕਿਲਂ ਕੋਕਿਲਾ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੂਡਾਲਾ ਜੋ ਸਾਧੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਦਾ ਕੋਕਿਲ ਨਰ ਕੋਕਿਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੁਲਾਇਆ।
ਚੈਤ੍ਰਮਾਸਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ऽਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਦਿਵਸਸ੍ ਸੁਹृਤ੍ । ਅਦ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹਾਰਮ੍ਭਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਭਵਤਿ ਵੈ ਹਰੇਃ
ਅੱਜ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਿਨ, ਹਰੀ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਂ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਿਤੁਰ੍ ਅਗ੍ਰਤਃ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਾ ਹਿ ਨਿਯਤਿਰ੍ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ
ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਿਤਵ੍ਯਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯੇਹਾਦ੍ਯ ਵਨਾਵਨੌ । ਕ੍ਰੀਡਤਾ ਧ੍ਯਾਨਪੁष੍ਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਅਗਚ੍ਛਤਾ
ਤੂੰ ਅੱਜ ਇਥੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ, ਧਿਆਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ।
ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ऽਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਨਭਸ੍ਤਲਾਤ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਅਤਿਤਰਾਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਤ੍ਸਙ੍ਗੋ ਮਮ ਤੁष੍ਟਯੇ
ਮੈਂ ਅੱਜ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਜਰੀਂ ਕੁਮ੍ਭੋ ਦਦੌ ਮਿਤ੍ਰਾਯ ਕੌਸੁਮੀਮ੍ । ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਸ੍ਵਾਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਨਨ੍ਦਨਵृਕ੍ਸ਼ਜਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਭੂਪਤੌ । ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਚ ਵਨਾਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼ਰਨ੍ਮੁਗ੍ਧਪਯੋਦਵਤ੍
ਭੂਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਆਵੀਂ,' ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤੰਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਬਦਲੀ।
ਪੁष੍ਪਜਾਲਂ ਜਹੌ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਰਜਨ੍ ਕੁਸੁਮਦਾਮਜਮ੍ । ਵਿਸਾਰਿ ਵਨਵਾਤੇਨ ਹਿਮਂ ਹੈਮ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾ ਪਈ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਹਿਮ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਮ੍ । ਉਨ੍ਨਿਦ੍ਰੋ ऽਬ੍ਦਂ ਯਥਾ ਬਰ੍ਹੀ ਸਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ ਹਿ ਸੁਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾ
ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਛੱਡਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਦृਸ਼ਾਮ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕੁਮ੍ਭਵਪੁਰ੍ ਜਹੌ । ਸਾਨਾਵਰ੍ਤੇਵ ਵਾਰਿਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਮੁਗ੍ਧਾ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਯਯੌ
ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ, ਕੂੰਭਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ ਮਞ੍ਜਰਿਤਾਕਾਰਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੋਪਮਂ ਪੁਰਮ੍ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਪਤਾਕਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਰਮ੍ਯਂ ਦਿਵਃ ਪਥਾ
ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ, ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ਨੁਮਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਮ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯੈਵ ਵਿਵੇਸ਼ ਲਲਨਾਕੁਲਮ੍ । ਮਧੁਮਾਸਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਲਸਲ੍ਲਤਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਐਸਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਦੀ ਮਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪਾਦ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪੁਨਰ੍ ਆਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਨਭਃ
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਨਿਭਾ ਲਏ, ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ।
ਉਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਗਗਨਾਧ੍ਵਾਨਂ ਸਮਂ ਦਿਨਕਰਾਂਸ਼ੁਭਿਃ । ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਵਨਂ ਸ਼ੈਲੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗਗਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਪੁਨਰ੍ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਪਪਾਤ ਚ ਖਪੁष੍ਪਵਤ੍
ਉਸਨੇ ਕੁੰਭਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਫ਼ੌਰਨ ਉਹ ਰੂਪ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਡਿੱਗੀ।
ਤਤ੍ਰ ਮ੍ਲਾਨਦ੍ਯੁਤਿ ਮੁਖਂ ਚਕਾਰਾਖਿਨ੍ਨਮਾਨਸਮ੍ । ਇਨ੍ਦੁਂ ਸਨੀਹਾਰਮ੍ ਇਵ ਯਾਮਾ ਖਿਨ੍ਨਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਚਮਕ ਵੀ ਮੰਦੀ ਪੈ ਗਈ, ਮਨ ਥੱਕ ਗਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਹਾਲਾ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਲ ਮੁਰਝਾ ਜਾਵੇ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਦृਗਾਕਾਰਂ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਬਭੂਵ ਖਿਨ੍ਨਚੇਤਾਸ਼੍ ਚ ਸਮੁਵਾਚੇਦਮ੍ ਆਦृਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਨਮਸ੍ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ ਵਿਮਨਾ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ । ਕੁਮ੍ਭਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਯਜ ਸਂਰਮ੍ਭਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਸਨਮ੍ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਦੇਵਪੁਤਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਉਦਾਸ ਜਾਪਦੇ ਹੋ। ਕੁੰਭਾ, ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ ਤੇ ਇਹ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੋ।
ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਾ ਯੇ ਤੇ ਹਿ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਜਾਮ੍ । ਨਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਪਦ੍ਮਾ ਇਵ ਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰਤਾਮ੍
ਜੋ ਸੰਤ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦੇ।
ਤੇਨ ਸ੍ਮੋਪਵਿਸ਼ੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਕੁਮ੍ਭ ਆਹਾਸਨੇ ਵਿਸ਼ਨ੍ । ਗਿਰਾ ਵਿषਣ੍ਣਯਾ ਸ਼ੀਰ੍ਣਵਂਸ਼ਸ੍ਵਨਸਮਾਨਯਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੈਠੋ,' ਕੁੰਭਾ ਉਦਾਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਟੁੱਟੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਵਾਂਗ, ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਮਚਿਤ੍ਤਤਯੈਵ ਯੇ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਧਿਯਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਂਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੋਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋ ਮੂਢਾ ਰਾਜਨ੍ ਬਾਲਤਯੈਵ ਤੇ । ਅਵਸ੍ਥਾਭ੍ਯਃ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਗृਹੀਤਾਭ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਈਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਵਤ੍ਤਿਲਂ ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਂ ਦਸ਼ਾ ਤਥਾ । ਯੋ ਨ ਦੇਹਦਸ਼ਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ ਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਿਨਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਹ ਦੀ ਹਾਲਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਕਪੜਾ ਵਾਂਗ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਏष ਦੇਹਦਸ਼ਾਦੁਃਖਪਰਿਹਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਃ । ਯਤ੍ ਸਾਮ੍ਯਂ ਚੇਤਸੋ ਯੋਗਾਨ੍ ਨ ਤੁ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਹਤ ਮਨ ਦੀ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਙ੍ਗ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਹਿ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਨ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮੇष੍ਠਿਪ੍ਰਭृਤਯਸ੍ ਸਰ੍ਵ ਏਵੋਦਿਤਾਸ਼ਯਾਃ । ਦੇਹਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਯਤੇਰ੍ ਏष ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਯਤੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਭੂਤਾਦਿ ਦृਸ਼੍ਯਜਾਤਮ੍ ਇਦਂ ਹਿ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਨਿਯਤਿਂ ਧਾਵਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਥਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍
ਅਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਅਜੀਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਯਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਸਾਮ੍ਯੇਨ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਚਲਨੇਨ ਚ । ਨਿਯਤਿਂ ਯਾਪਯਨ੍ਤੀਮਾਂ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਆਦਿ ਦੀ ਚਲਚਲ ਨਾਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਜ੍ਞਾਸ੍ ਤੁ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ੋਭੇਣ ਸੁਖਦੁਃਖਦਸ਼ਾਹਤਾਃ । ਨਿਯਤਿਂ ਯਾਪਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਦੇਹਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਵਿਖਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਪਰ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।