ਊਨषੋਡਸ਼ਵਰ੍षੋ ऽਯਂ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਨ ਯੁਦ੍ਧਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਇਹ ਰਾਜੀਵ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਅਜੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਇਯਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਪੂਰ੍ਣਾ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ ਅਹਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਤਯਾ ਪਰਿਵृਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਪੂਰੀ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਮੈਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ।
ਇਮੇ ਹਿ ਸ਼ੂਰਾ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਅਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਅਹਂ ਚੈषਾਂ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ ਗੋਪ੍ਤਾ ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਸੇਵਕ ਹਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਲਾਟ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਮੈਂ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਭਿਸ੍ ਸਹ ਤਵਾਰੀਣਾਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਮਹਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਦਦਾਮਿ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਕਰਿਣਾਮ੍ ਇਵ ਕੇਸਰੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ—even ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ—ਨਾਲ ਵੀ ਜੰਗ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਬਾਲੋ ਰਾਮਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨੀਕੇषੁ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਬਲਾਬਲਮ੍ । ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਦृष੍ਟਾ ਨਾਨੇਨਾਨ੍ਯਾ ਰਣਾਵਨਿਃ
ਰਾਮਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਨ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਰਮੈਰ੍ ਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਚ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਨ ਭਟਭ੍ਰੂਕੁਟੀਨਾਂ ਚ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਸੁ
ਉਹ ਉੱਚੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਜੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਭੌਂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਕੇਵਲਂ ਪੁष੍ਪषਣ੍ਡੇषੁ ਨਗਰੋਪਵਨੇषੁ ਚ । ਉਦ੍ਯਾਨਵਨਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਸਦੈਵ ਪਰਿਸ਼ੀਲਿਤਃ
ਉਹ ਸਿਰਫ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਪਵਨ ਅਤੇ ਉੱਦਿਆਨ-ਵਨ ਦੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਦਤ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ ਏष ਜਾਨਾਤਿ ਸਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰਕੈਃ । ਕੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪੋਪਕਾਰਾਸੁ ਸ੍ਵਕਾਸ੍ਵ੍ ਅਜਿਰਭੂਮਿषੁ
ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਣੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖੇਡਣ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਅਤਿਤਰਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਮ ਭਾਗ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ । ਹਿਮੇਨੇਵਾਹਤਃ ਪਦ੍ਮਸ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਰਿਤਃ ਕृਸ਼ਃ
ਅੱਜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਠੰਡ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਾ ਤੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਤ੍ਤੁਮ੍ ਅਨ੍ਨਾਨਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨ ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਗृਹਾਵਨੌ । ਅਨ੍ਤਃਖੇਦਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਘਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਰਸ੍ ਸਹਭृਤ੍ਯੋ ऽਹਂ ਤਤ੍ਕृਤੇ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਸ਼ਰਦੀਵ ਪਯੋਵਾਹੋ ਨੂਨਂ ਨਿਸ੍ਸਹਤਾਂ ਗਤਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਦृਸ਼ੋ ऽਸੌ ਸੁਤੋ ਬਾਲ ਆਧਿਨਾ ਵਿਵਸ਼ੀਕृਤਃ । ਕਥਂ ਦਦਾਮਿ ਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਰੱਖੜੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਅਪਿ ਬਾਲਾਙ੍ਗਨਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਪਿ ਸਾਧੋ ਸੁਧਾਰਸਾਤ੍ । ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਿ ਸੁਖਾਯੈष ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੋ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜਾਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਦੁਰਨ੍ਤਾ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਖੇਦਦਾਃ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਉਹ ਕੋਈ ਹਿਚਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਅਸਵੋ ऽਥ ਧਨਂ ਦਾਰਾਸ੍ ਤ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਨਵੈਸ੍ ਸੁਖਮ੍ । ਨ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹ੍ਯ੍ ਏष ਜਨ੍ਤੁषੁ
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਣਃ ਕੂਟਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਰਾਮਸ੍ ਤਾਨ੍ ਯੋਧਯਤ੍ਵ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਉਕ੍ਤਿਰ੍ ਏਵਾਤਿਦੁਸ੍ਸਹਾ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜੀ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਸੋਚਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ।