ਅਹੋ ਨੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ । ਅਹੋ ਨੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮੋਹਨਿਦ੍ਰਾਕੁਲਸ਼੍ ਚਿਰਾਤ੍
'ਹਾਂ, ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੰਮੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਹੁਣ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਵਾਹਮ੍ ਆਸਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਃ ਕ੍ਰਿਯਾਜਾਲਕੁਕਰ੍ਦਮੇ । ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਮਿਥ੍ਯਾਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ ਆਚਰਨ੍
'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਇਸ ਝੂਠੇ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ?'
ਅਹੋ ਨੁ ਸ਼ੀਤਲਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਯਂ ਪਦਵੀ ਨਿਜਾ । ਰਸਾਯਨਦ੍ਰਵਾਕਾਰਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤਯਤੀਵ ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਕਿੰਨਾ ਠੰਢਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਰੂਪ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੇ ਚ ਕੇਵਲਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਨੇਚ੍ਛਾਮਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁਖ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਰਾਜਾ ਏਵਂਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਸ਼ਯਃ । ਸ਼ੈਲਾਦ੍ ਇਵ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਮੌਨਮ੍ ਏਵਾਥ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਿਵੇਂ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਤਤੋ ਮੌਨੀ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਨਿਰਾਮਯੇ । ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਤਸ੍ਥੌ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਵਤ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਟਿਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿਆ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਭਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਚਿਰੇਣ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਇਤਸ੍ ਸਮਾਤ੍ਮਾ । ਚਿਰੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨਿਜਾਮਲਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗੇਨ ਸੁष੍ਵਾਪ ਤਦਾ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ
ਉਥੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤੀ ਰਹੀ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਾਨਾਤ੍ ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯੋਪਮਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਏਵਂ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ਰਾਮ ਚੂਡਾਲਾਮ੍ ਅਧੁਨਾ ਸ਼ृਣੁ
ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਚੂਡਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਂ ਤਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਵੇषੇਨ ਤੇਨ ਸਾ । ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਤਤਾਰ ਤਰਸਾ ਨਭਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁੰਭਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਗਾਇਆ। ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਈ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਾਕृਤਿਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਜਹੌ ਮਾਯਾਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਵਿਦਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧਮ੍ ਆਕਾਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੈਣਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਨਭਸਾ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ਤਃਪੁਰਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਲੋਕਸ੍ਯ ਨृਪਕਰ੍ਮ ਚਕਾਰ ਸਾ
ਆਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਵਾਸਰਤ੍ਰਿਤਯੇਨਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ ਅਮ੍ਬਰਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸਾ । ਬਭੂਵ ਕੁਮ੍ਭੋ ਯੋਗੇਨ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਵਨਂ ਯਯੌ
ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹੀ, ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੁੰਭਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਥਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਂ ਭੂਪਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਵਨਭੂਮਿਗਾ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥਂ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਾਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਹੋ ਨੁ ਖਲੁ ਭੋ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਯਮ੍ ਇਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਸਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਵਾਚ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਅਹੋ, ਵਾਕਈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਸਮ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਿਆ।
ਤਦ੍ ਏਨਂ ਤਾਵਦ੍ ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬੋਧਯਾਮਿ ਪਰਾਤ੍ ਪਦਾਤ੍ । ਇਦਾਨੀਮ੍ ਏਵ ਕਿਂ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗਮ੍ ਏष ਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਚਲੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਾਂ; ਕੀ ਇਹ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?
ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਾਲਂ ਸ੍ਫੁਰਿਤ੍ਵੇਹ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਵਿਪਿਨੇਨ ਵਾ । ਸਮਮ੍ ਏਵ ਗਮਿष੍ਯਾਵਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਾਵ੍ ਇਮੌ ਸ਼ਮਮ੍
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਤਦ੍ ਯਾਵਦ੍ ਏषੋ ਵਿਚਲਂ ਪਰਿਣਾਮਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਨੇਨਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਤਾਵਦ੍ ਆਬੋਧਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜਾਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹਾਂਗੀ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚੂਡਾਲਾ ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਚਕਾਰ ਸਾ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਭੋਰ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਵਨੇਚਰਭਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੂਡਾਲਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਚਚਾਲ ਸ਼ਿਲੇਵਾਦ੍ਰੌ ਯਦਾ ਨਾਦੇਨ ਤੇਨ ਸਃ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਕृਤੇਨਾਪਿ ਤਦਾ ਸਾ ਤਂ ਵ੍ਯਚਾਲਯਤ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਥਰ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਜਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲਿਆ; ਉਹ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਚਾਲਿਤਃ ਪਾਤਿਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਯਦਾ ਨ ਬੁਬੁਧੇ ਨृਪਃ । ਤਦਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਚੂਡਾਲਾ ਕੁਮ੍ਭਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ; ਫਿਰ ਚੂਡਾਲਾ, ਕੁੰਭ-ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
ਅਹੋ ਪਰਿਣਤਸ੍ ਸਾਧੁਸ੍ ਸ੍ਵਪਦੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਅਯਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਨਂ ਹਿ ਕਯਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਬੋਧਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਡੋਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂ?
ਅਥ ਵੈਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਬੋਧਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਵਿਦੇਹਂ ਬੋਧਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤ੍ਵ੍ ਏष ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਅਥਵਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਬੇ-ਸਰੀਰ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਅਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਨਾਦੇਹਮ੍ ਇਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । ਅਪੁਨਰ੍ਜਨਨਾਯੈਵ ਗਚ੍ਛਾਮੀਹ ਹਿ ਕਿਂ ਮਮ
ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਾ ਸਤੀ । ਪੁਨਸ੍ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਚੂਡਾਲਾ ਸਾ ਮਹਾਸਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੂਡਾਲਾ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਆਲੋਕਯਾਮਿ ਵੈ ਤਾਵਦ੍ ਏਨਂ ਦੇਹਂ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਯਦ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੇषੋ ऽਸ੍ਤਿ ਬੋਧਬੀਜਂ ਹृਦਨ੍ਤਰੇ
ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਾਂਗੀ, ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਗਾਰੀ ਜਾਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਬੀਜ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਕਾਲੇਨੈष ਭਗਵਾਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਉਪੈष੍ਯਤਿ । ਮੂਲਕੋਸ਼ਰਸਾਲੀਨਂ ਪੁष੍ਪਜਾਲਂ ਮਧਾਵ੍ ਇਵ
ਜੇ ਇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜੜਾਂ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁਚਾ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦੇਹ ਵਿਹਰਞ੍ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤ ਏਕੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ । ਮੈਕੋ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਏष ਇਤਿ ਮਨ੍ਯੇ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨੋ ਸ਼ਮਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚੂਡਾਲਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਨਯਨੇਨ ਚ । ਪਤਿਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸਾਸ਼ਙ੍ਕਮ੍ ਉਵਾਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਚੂਡਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੇषੋ ऽਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਸਮ੍ਬੋਧਕਾਰਣਮ੍ । ਕਾਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਗਲਦ੍ਰੂਪੋ ਨੇਮਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਕਿਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ।
ਭृਸ਼ਂ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੇषਃ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਿਰਣ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ?