ਕਥਮ੍ ਐਕ੍ਯਵਿਧਿਂ ਯਾਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਾਵ੍ ਇਮੌ ਵਿਭੋ । ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਵਿਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਨ੍ਨ੍ ਏਤਦ੍ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਹੇ ਮਾਹਰ, ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਹਿਲਣਾ ਤੇ ਨਾਹ ਹਿਲਣਾ—ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਤੂੰ ਜੋ ਹਰ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਦੱਸ।
ਏਕਂ ਵਸ੍ਤੁ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਃ । ਤਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਨੋ ਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵਾਰੀਵ ਵੀਚਿਭਿਃ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ। ਉਹੀ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਨਾਹ ਹਿਲਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ, ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾਹ ਹੋਣ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਮਭਿਃ । ਯਦ੍ ਗੀਤਂ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਮੂਢਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਜਗਤ੍ਤਯਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਨਿਰਮਲ, ਸੱਚ ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਅਜਾਣ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਿ ਸਂਸृਤਿਃ । ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਹਿ ਵੀਚ੍ਯਾਦਿਸ੍ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸਮਂ ਪਰਮ੍
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਠਹਿਰਾਅ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਹਿਲਚਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਲਚਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਠਹਿਰਾਅ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਚਿਤਸ੍ ਸ ਏਵ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤਥਾਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼੍ ਚ ਭਾਵਿਤਃ । ਏਕਰੂਪਤਯਾ ਨਾਮ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਚਲਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹਕੀਕਤ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟੋ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮੋ ਯਥਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਲਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ 'ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਚਿਚ੍ ਚਿਦਭਿਧਾ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਤ੍ਵ੍ ਇਯਮ੍ ਆਤਤਾ । ਤੁਰ੍ਯਾਤੀਤਪਦਾਰੂਢਾ ਵਾਚਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਪਾਰ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਚਿੱਤ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਡੋਲ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰਲੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਸਨ੍ਤਤਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ । ਕਾਲੇਨਾਮਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਚੇਤਸੀਨ੍ਦਾਵ੍ ਇਵੋਦਿਤੇ
ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਕੇਵਲਮ੍ ਆਭਾਤਂ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਗਿਰਾਤਤਮ੍ । ਕਥ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤੇਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਇਹੀ ਇਕੋ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਭਾਵਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠੇष੍ਟਪਦੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ । ਨੀਰੂਪਨਿਰ੍ਭੇਦਮਹਾਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਸਾਧੋ ਖਲੁ ਵੀਤਸ਼ੋਕਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਜੋਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹੋ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜ ਮਹੀਪਤੇ । ਯਥੇਦਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਮਤ੍ਵਾ ਚ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਤਿष੍ਠ ਦृष੍ਟਸ੍ਪष੍ਟਪਦਃ ਪਦੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਫ-ਸਪਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍ ਸਮਾਯਾਤੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮਰਸਂਸਦਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਕੋਪਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ । ਨੋਦ੍ਵੇਜਨੀਯਾ ਭਵ੍ਯੇਨ ਗੁਰਵੋ ਹਿ ਕਦਾਚਨ
ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਚੰਗੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਲੇਖੇਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਤਾ । ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਏषੈਵ ਪਾਵਨੀ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਇਰਾਦੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹਣਾ ਮੁਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿ। ਇਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਵਚਃ ਪੁष੍ਪਹਸ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਪ੍ਰਣਾਮਾਯ ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਏष ਤਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਯੌ
ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਫੁੱਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਗਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਯਥੈਵਾਗ੍ਰੇ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਨ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਕੁਮ੍ਭਮ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁੰਭਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਗਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਮਹੀਪਾਲਃ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮ੍ ਆਯਯੌ । ਤਦ੍ ਏਵ ਚਿਨ੍ਤਯਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤ ਇਵਾਭਵਤ੍
ਕੁੰਭਾ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਅਜੋਕੇ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਖੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਚਿਤ੍ਰਂ ਵਿਲਸਿਤਂ ਵਿਧੇਃ । ਯਤ੍ ਕੁਮ੍ਭਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੇਨ ਬੋਧਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚਿਰਾਦ੍ ਅਯਮ੍
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤਕਦੀਰ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕੁੰਭਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ।'
ਕ੍ਵ ਨਾਰਦਸੁਤਃ ਕੁਮ੍ਭਃ ਕ੍ਵਾਹਂ ਨਾਮ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਕੇਵਲਂ ਕਾਲਯੁਕ੍ਤ੍ਯੈਵਮ੍ ਅਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ
'ਕੁੰਭਾ, ਨਾਰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ, ਕਿੱਥੇ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਗਈ ਹੈ।'
ਅਹੋ ਨੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ । ਅਹੋ ਨੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮੋਹਨਿਦ੍ਰਾਕੁਲਸ਼੍ ਚਿਰਾਤ੍
'ਹਾਂ, ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੋਹ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੰਮੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਹੁਣ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਵਾਹਮ੍ ਆਸਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਃ ਕ੍ਰਿਯਾਜਾਲਕੁਕਰ੍ਦਮੇ । ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਮਿਥ੍ਯਾਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ ਆਚਰਨ੍
'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਇਸ ਝੂਠੇ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ?'
ਅਹੋ ਨੁ ਸ਼ੀਤਲਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਯਂ ਪਦਵੀ ਨਿਜਾ । ਰਸਾਯਨਦ੍ਰਵਾਕਾਰਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤਯਤੀਵ ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਕਿੰਨਾ ਠੰਢਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਰੂਪ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੇ ਚ ਕੇਵਲਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਨੇਚ੍ਛਾਮਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁਖ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਰਾਜਾ ਏਵਂਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਸ਼ਯਃ । ਸ਼ੈਲਾਦ੍ ਇਵ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਮੌਨਮ੍ ਏਵਾਥ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਿਵੇਂ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਤਤੋ ਮੌਨੀ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਨਿਰਾਮਯੇ । ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਤਸ੍ਥੌ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਵਤ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਟਿਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿਆ।
ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਭਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਚਿਰੇਣ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਇਤਸ੍ ਸਮਾਤ੍ਮਾ । ਚਿਰੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨਿਜਾਮਲਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗੇਨ ਸੁष੍ਵਾਪ ਤਦਾ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ
ਉਥੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤੀ ਰਹੀ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਾਨਾਤ੍ ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯੋਪਮਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਏਵਂ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ਰਾਮ ਚੂਡਾਲਾਮ੍ ਅਧੁਨਾ ਸ਼ृਣੁ
ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਚੂਡਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਂ ਤਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਵੇषੇਨ ਤੇਨ ਸਾ । ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਤਤਾਰ ਤਰਸਾ ਨਭਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਕੁੰਭਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਗਾਇਆ। ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਈ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਾਕृਤਿਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਜਹੌ ਮਾਯਾਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਵਿਦਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧਮ੍ ਆਕਾਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੈਣਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।