ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਸਨਾ ਤਪਸਸ੍ ਤਥਾ । ਕਾਨਨਾਚ੍ ਚ ਸ਼ਰੀਰਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲਾਦ੍ ਅਪਿ
ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਤਪ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਚਾਹ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰੀਹੋ ਵਿਗਤਾਸਙ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗਿਪਦਂ ਗਤਃ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਿਆਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਅਯਂ ਸ ਹਿ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਜ੍ਝਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਤਪੋਦਾਨਫਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ, ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯੇਦ੍ਧਯਾ ਸਾਧੋ ਧਿਯਾ ਪਰਮਬੋਧਯਾ । ਤਪੋ ਨਾਮ ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਦੁਃਖਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਉੱਚੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਪਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਸੁਖਂ ਸਮਤਾਮਯਮ੍ । ਤਤ੍ ਸਤ੍ ਤਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿ ਭਙ੍ਗੁਰਮ੍
ਜੋ ਸੁਖ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸੁਖ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਭਾਵਾਭਾਵਤੁਲਾਰੂਢਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵੇਧਿਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਾਮ ਕਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ ਸੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ਦੇਹਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਵਰਗ, ਜੋ ਹੋਣ-ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਅਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋਈ—ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਹੈ? ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਸੁਖ 'ਚ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਂਸਿਦ੍ਧੇਃ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਣ੍ਡਸ਼੍ ਸ਼ੁਭੋ ਭਵੇਤ੍ । ਯੇਨ ਨਾਸਾਦਿਤਂ ਹੇਮ ਰੀਤਿਂ ਕਿਂ ਸ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਮਕਸਦ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਕਿਉਂ ਛੱਡੇ?
ਚੂਡਾਲਾਦਿਸਮਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਭਵੇਜ੍ ਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਸੁਖੇਨ ਤੇ । ਤਤ੍ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਮਗ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਤਪੋਮਯੇ
ਚੂਡਾਲਾ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਿਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕੁਕਰ੍ਮਣਃ । ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੌ ਪਸ਼੍ਯ ਸੁਮਤੇ ਮਧ੍ਯ ਏਵ ਰਮਸ੍ਵ ਮਾ
ਸਿਆਣੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਆਦਿ ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਹ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਟਿਕ।
ਯਤ ਏਤੇ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਿ ਚ । ਤਪੋਰੂਪਾ ਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧਪਦੋ ਭਵ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਪਗ ਟਿਕਾ ਲੈ।
ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਨਭਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਚ੍ਛਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਵਾਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਸ੍ਵ ਰਮਸ੍ਵ ਚ
ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਖੁਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਟੀ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।
ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਬਿਨ੍ਦੂਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਮੇਘਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯ
ਇਹ ਸੋਚਾਂ—'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ'—ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ, ਇਹ ਬੂੰਦਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈ।
ਇष੍ਟਂ ਮੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸ੍ਵੇਤਿ ਯਥੈਵ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਸਖੀ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਥੈਵ ਨ ਕਥਂ ਦਯਿਤਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰੀ ਚਾਹਤ ਮੰਗ', ਤੇ ਉਹ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਚਿਤਾਨ੍ ਏਤਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍ ਆਪਾਤਭਾਸੁਰਾਨ੍ । ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਜਲਰਵੀਨ੍ ਇਵ
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਫਲਦਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਸਮਾਭਾਸੋ ਯੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਏਵ ਵੈ ਭਵ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਵਰਗੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾ।
ਸਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਨਾਸ਼ੇਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ । ਪਦਾਰ੍ਥੌਘਮ੍ ਇਮਂ ਗृਹ੍ਣਂਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤਚਿਤ੍ਤਭੂਃ
ਬਿਨਾ ਲਾਲਚ ਦੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਅਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸृਤਿਰ੍ ਨੇਹ ਬਾਧਤੇ । ਪੌਰੁषਪ੍ਰਭਵਾ ਸਾਧੋ ਵਿਪਨ੍ ਨੀਤਿਮਤੋ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਹ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨੀਹ ਦੁਃਖਾਨਿ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਚੇਤਸ਼੍ਚਾਪਲਜਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਚਾਪਲਮ੍ । ਸ ਵਿਭੁਸ੍ ਸ ਮਹਾਨਨ੍ਦੀ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਭਾਜਨਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਠੀਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਬੇਚਲ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਅਥ ਚੇਤਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦੌ ਤਦ੍ ਏਕਤਾਮ੍ । ਨੀਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠ ਯਥਾਕਾਮਮ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਤੇ ਨਾਹ ਹਿਲਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਇਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾ।
ਕਥਮ੍ ਐਕ੍ਯਵਿਧਿਂ ਯਾਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਾਵ੍ ਇਮੌ ਵਿਭੋ । ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਵਿਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਨ੍ਨ੍ ਏਤਦ੍ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਹੇ ਮਾਹਰ, ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਹਿਲਣਾ ਤੇ ਨਾਹ ਹਿਲਣਾ—ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਤੂੰ ਜੋ ਹਰ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਦੱਸ।
ਏਕਂ ਵਸ੍ਤੁ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਃ । ਤਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਨੋ ਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਵਾਰੀਵ ਵੀਚਿਭਿਃ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ। ਉਹੀ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਨਾਹ ਹਿਲਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ, ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾਹ ਹੋਣ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਮਭਿਃ । ਯਦ੍ ਗੀਤਂ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਮੂਢਃ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਜਗਤ੍ਤਯਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਨਿਰਮਲ, ਸੱਚ ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਅਜਾਣ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਿ ਸਂਸृਤਿਃ । ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਹਿ ਵੀਚ੍ਯਾਦਿਸ੍ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸਮਂ ਪਰਮ੍
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਠਹਿਰਾਅ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਹਿਲਚਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿਲਚਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਠਹਿਰਾਅ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਚਿਤਸ੍ ਸ ਏਵ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਤਥਾਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼੍ ਚ ਭਾਵਿਤਃ । ਏਕਰੂਪਤਯਾ ਨਾਮ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਚਲਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹਕੀਕਤ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟੋ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਉਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਮੋ ਯਥਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕੇਵਲ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਲਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ 'ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਚਿਚ੍ ਚਿਦਭਿਧਾ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾ ਤ੍ਵ੍ ਇਯਮ੍ ਆਤਤਾ । ਤੁਰ੍ਯਾਤੀਤਪਦਾਰੂਢਾ ਵਾਚਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਪਾਰ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਚਿੱਤ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਡੋਲ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰਲੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਸਨ੍ਤਤਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ । ਕਾਲੇਨਾਮਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਚੇਤਸੀਨ੍ਦਾਵ੍ ਇਵੋਦਿਤੇ
ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਕੇਵਲਮ੍ ਆਭਾਤਂ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਗਿਰਾਤਤਮ੍ । ਕਥ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤੇਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਇਹੀ ਇਕੋ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਭਾਵਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠੇष੍ਟਪਦੇ ਨਿਵਿष੍ਟਃ । ਨੀਰੂਪਨਿਰ੍ਭੇਦਮਹਾਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਸਾਧੋ ਖਲੁ ਵੀਤਸ਼ੋਕਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਜੋਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹੋ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।