ਇਤਿ ਮੇ ਕਥਯਾਸ਼ੇषਮ੍ ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ ਚ ਵਚਨਾਂਸ਼ੁਭਿਃ । ਹਾਰ੍ਦਂ ਤਮੋ ਮੇ ਨਿਪੁਣਮ੍ ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਾਯੈਃ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯ
ਤੇਰੇ ਪੂਰੇ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਖਮ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।
ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤਤ੍ ਤਥੈਵ ਹਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਚਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਕੁਰ ਇਵਾਸ਼੍ਮਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਓਹੀ ਸਚ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਅੰਕੁਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪੁਨਰ੍ਜਨਨਯੋਗ੍ਯਾ ਯਾ ਵਾਸਨਾ ਘਨਵਾਸਨਾ । ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨ ਸਾ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਵਾਸਨਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਨ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਯਯਾ ਵਾਸਨਯਾ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਹ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਤਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਧਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪੁਨਰ੍ਜਨਨਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਥੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੱਤ' ਜਾਣ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾਸ੍ ਸਂਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ । ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਗਤਾਸਙ੍ਗਂ ਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਃ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਤ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲਗਾਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਮੂਢਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਹੁਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਾਸ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾ ਹਿ ਮਹਾਧਿਯਃ
ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਨੂੰ ਲੋਕ 'ਮਨ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਗਰੂਕ ਮਨ ਨੂੰ 'ਸਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਾਗਰੂਕ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਸਤ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹਨ।
ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਯੋ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ
ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਤ ਕਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਅਜਾਗਰੂਕ ਲਈ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਜਾਗਰੂਕ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸ੍ਥਿਤੋ ਭਵਾਨ੍ । ਅਸ਼ੇषੇਣ ਤ੍ਵਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਦ੍ਯੇਤਿ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਤੂੰ ਸਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਵੱਡਾ ਤਿਆਗੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਵਾਸਨਾਮੁਕ੍ਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਰਾਜੇਵ ਰਾਜਸੇ । ਆਕਾਸ਼ਸਾਮ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਮੁਨੇ ਮਨਃ
ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ, ਹੇ ਮুনি, ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਪਰਮਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ ਸਮਸਮਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਮਨ੍ਦਰਾਹਨਨੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਹਾਰ੍ਣਵਃ
ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਥਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਸਨਾ ਤਪਸਸ੍ ਤਥਾ । ਕਾਨਨਾਚ੍ ਚ ਸ਼ਰੀਰਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲਾਦ੍ ਅਪਿ
ਤੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਤਪ ਦੀ ਲਾਲਸਾ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਚਾਹ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ, ਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰੀਹੋ ਵਿਗਤਾਸਙ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗਿਪਦਂ ਗਤਃ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਿਆਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਅਯਂ ਸ ਹਿ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਜ੍ਝਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਤਪੋਦਾਨਫਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਆਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ, ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯੇਦ੍ਧਯਾ ਸਾਧੋ ਧਿਯਾ ਪਰਮਬੋਧਯਾ । ਤਪੋ ਨਾਮ ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਦੁਃਖਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਉੱਚੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਪਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਸੁਖਂ ਸਮਤਾਮਯਮ੍ । ਤਤ੍ ਸਤ੍ ਤਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿ ਭਙ੍ਗੁਰਮ੍
ਜੋ ਸੁਖ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸੁਖ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਭਾਵਾਭਾਵਤੁਲਾਰੂਢਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵੇਧਿਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਾਮ ਕਿਮਾਨਨ੍ਦਸ੍ ਸੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ਦੇਹਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਵਰਗ, ਜੋ ਹੋਣ-ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਅਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋਈ—ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਹੈ? ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਸੁਖ 'ਚ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਂਸਿਦ੍ਧੇਃ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਣ੍ਡਸ਼੍ ਸ਼ੁਭੋ ਭਵੇਤ੍ । ਯੇਨ ਨਾਸਾਦਿਤਂ ਹੇਮ ਰੀਤਿਂ ਕਿਂ ਸ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਮਕਸਦ ਹਾਲੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਕਿਉਂ ਛੱਡੇ?
ਚੂਡਾਲਾਦਿਸਮਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਭਵੇਜ੍ ਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਸੁਖੇਨ ਤੇ । ਤਤ੍ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਮਗ੍ਨਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਤਪੋਮਯੇ
ਚੂਡਾਲਾ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅਸਲ ਗਿਆਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਹ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਿਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕੁਕਰ੍ਮਣਃ । ਆਦ੍ਯਨ੍ਤੌ ਪਸ਼੍ਯ ਸੁਮਤੇ ਮਧ੍ਯ ਏਵ ਰਮਸ੍ਵ ਮਾ
ਸਿਆਣੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਆਦਿ ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਹ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਟਿਕ।
ਯਤ ਏਤੇ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਿ ਚ । ਤਪੋਰੂਪਾ ਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਬਦ੍ਧਪਦੋ ਭਵ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਪਗ ਟਿਕਾ ਲੈ।
ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ਨਭਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਚ੍ਛਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਵਾਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਸ੍ਵ ਰਮਸ੍ਵ ਚ
ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਖੁਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਟੀ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।
ਇਦਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਬਿਨ੍ਦੂਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਮੇਘਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯ
ਇਹ ਸੋਚਾਂ—'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ'—ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ, ਇਹ ਬੂੰਦਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੈ।
ਇष੍ਟਂ ਮੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸ੍ਵੇਤਿ ਯਥੈਵ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਸਖੀ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਥੈਵ ਨ ਕਥਂ ਦਯਿਤਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰੀ ਚਾਹਤ ਮੰਗ', ਤੇ ਉਹ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਚਿਤਾਨ੍ ਏਤਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍ ਆਪਾਤਭਾਸੁਰਾਨ੍ । ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਜਲਰਵੀਨ੍ ਇਵ
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਫਲਦਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਸਮਾਭਾਸੋ ਯੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਏਵ ਵੈ ਭਵ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਵਰਗੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾ।
ਸਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਨਾਸ਼ੇਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ । ਪਦਾਰ੍ਥੌਘਮ੍ ਇਮਂ ਗृਹ੍ਣਂਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤਚਿਤ੍ਤਭੂਃ
ਬਿਨਾ ਲਾਲਚ ਦੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਨਾਲ ਤੇ ਜੋ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਅਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਸृਤਿਰ੍ ਨੇਹ ਬਾਧਤੇ । ਪੌਰੁषਪ੍ਰਭਵਾ ਸਾਧੋ ਵਿਪਨ੍ ਨੀਤਿਮਤੋ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਹ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨੀਹ ਦੁਃਖਾਨਿ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਚੇਤਸ਼੍ਚਾਪਲਜਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਚਾਪਲਮ੍ । ਸ ਵਿਭੁਸ੍ ਸ ਮਹਾਨਨ੍ਦੀ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਭਾਜਨਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਠੀਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਬੇਚਲ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਅਥ ਚੇਤਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦੌ ਤਦ੍ ਏਕਤਾਮ੍ । ਨੀਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠ ਯਥਾਕਾਮਮ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਦੇ ਹਿਲਦੇ ਤੇ ਨਾਹ ਹਿਲਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਇਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾ।