ਭ੍ਰਮਾਕृਤਿ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ऽਲਾਤਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਮृਗਤृष੍ਣਾਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਬਾਲਵੇਤਾਲਕਾਦਿਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਜੋ ਭੁਲਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਿਸਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਦੇ ਦੀਏ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਚੰਦ, ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ—
ਤਤ੍ ਕਥਂ ਕਿਲ ਨਾਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਭਰਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਵਾਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਜੋ ਭੁਲਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਸਤ੍ ਸਦ੍ ਇਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਕੇਸ਼ੋਣ੍ਡੁਕਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੂਠੀ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਭੁਲਾਵਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਸੋਚ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਏਵਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵੈਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਸ਼੍ ਚੇਤਸੋ ਨਾਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸ ਏਵ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਹੀ 'ਮਨ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਸ ਹੀ ਮਨ ਦਾ ਨਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਦੇਵ ਕਥਂ ਚੈਤਦ੍ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਸਮਾਸੇਨੇਤਿ ਭਗਵਨ੍ ਵਦ ਮੇ ਵਦਤਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ।
ਯਦ੍ ਅਸਂਵੇਦਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਸ੍ਤੁਨੋ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ । ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਾਦੇਸ੍ ਤਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਣਜਾਣਤਾ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ—ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਅਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਵੇਦਨਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਵੇਦਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਂਵਿਤ੍ਤੇਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸਂਵੇਦਨਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਣਜਾਣ ਹੋਣੀ ਹੈ; ਗਿਆਨਤਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਲਜ੍ਞਾਨਂ ਮੁਧਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਸਾਧੋ ਮਰੁਮਰੀਚਿषੁ । ਨੈਤਜ੍ ਜਲਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ
ਮਿਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਭੁਲ-ਭੁੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ', ਤਾਂ ਉਹ ਧਾਰਨਾ ਆਪੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਤਿ ਪ੍ਰੌਢਂ ਯਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਲਂ ਹृਦਿ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਤਤ੍ ਸਮੂਲਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਦਿਲ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਮਨ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮਨ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ', ਤਾਂ ਉਹ ਧਾਰਨਾ ਜੜ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਭੁਜਙ੍ਗਤ੍ਵਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਭ੍ਰਮਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਨ ਸਰ੍ਪੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਧृਦਿ ਰੂਢਾਤ੍ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲ-ਭੁੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਇਹ ਸੱਪ ਨਹੀਂ' ਵਾਲੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਹ ਧਾਰਨਾ ਦਿਲੋਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ऽਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਾਵਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਭਵਃ । ਤਾਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਯਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦ ਤਕ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮਨ', 'ਬੁੱਧੀ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ, ਤਦ ਤਕ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ.
ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਾਵਜ੍ ਜ੍ਞਾਨੋਦਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਾਵਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਯਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ 'ਮਨ ਨਹੀਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ', ਤਦ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ.
ਮਿਥ੍ਯਾਯਕ੍ਸ਼ਭ੍ਰਮੋ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਮਿਥ੍ਯਾਯਕ੍ਸ਼ਭ੍ਰਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਕੁਤੋ ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਜਦ ਤਕ ਝੂਠੀ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰਹੇ, ਯਕਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਝੂਠੀ ਭਾਵਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਕਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨੋ ਚੈਤ੍ਤਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਵਿਦ੍ ਏਕਾਸ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਨ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿ; ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ.
ਤਯਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਕृਤਮ੍ ਆਸੀਦ੍ ਵਿਮੂਢਯਾ । ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯਾ
ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ, ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਚਿੱਤ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਸੀ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਲਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਯਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਪਵਨੇਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਮ੍ ਇਵਾਨਲੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਵਾਲਾ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਘਨਯਾ ਤਤ੍ ਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤਯਾ । ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਵਾਰਿਣਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਕ-ਰੂਪ ਮੱਠੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਤ੍ਵਂ ਨੈਤੇ ਨ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ । ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਨ ਚਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵੈਕੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ, ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਇਹ, ਨਾ ਮਨ; ਨਾ ਇੰਦਰੇ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼—ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ।
ਘਟਾਦ੍ਯਾਕਾਰਰੂਪੇਣ ਸ ਏਵਾਯਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਯਂ ਚਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਕੇਵ ਕੁਕਲ੍ਪਨਾ
ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਘੜਾ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; 'ਇਹ ਮਨ ਹੈ' ਤੇ 'ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ' — ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਮਖਿਆਲ ਹਨ।
ਨ ਜਾਯਤੇ ਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਕੇਵਲਂ ਵਿਲਸਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸਦਸਦ੍ਭਾਵਨਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਕृਤ੍ ਪ੍ਰਕਟਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕਤ੍ਵੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤੇ ਨਿਰ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਭਵ ਸਤ੍ਯਤਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਨਾ ਦੋਵਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਇਕਤਾ — ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੁਣਾਕਾਰਸ੍ ਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਸਿ ਸਖੇ ਨਭਃ । ਨ ਦਹ੍ਯਸੇ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਨ ਲਿਪ੍ਯਸੇ
ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਨਾ ਸੜਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਕਦੇ ਮੈਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਸਖੇ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਕਾਸ਼ਰੂਪਸ੍ਯ ਚੈਕਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੂਪਿਣਃ
ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਤੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਇਚ੍ਛਾਨਿਚ੍ਛਾਤ੍ਮਿਕੇ ਸ਼ਕ੍ਤੀ ਯੇ ਤਵਾਪਿ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤੇ । ਨ ਹ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ੁਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕ ਉਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਨਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋ ਤਾਕਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਆਪ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਚੰਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜਰਮ੍ ਅਪਰਂ ਪਰਸ੍ਵਭਾਵਂ ਸਕृਦ੍ ਅਮਲਂ ਸਤਤਂ ਸਦ੍ ਏਕਰੂਪਮ੍ । ਵਿਗਲਿਤਕਲਨਂ ਕਲਾਖ੍ਯਲੀਲਂ ਸਮੁਦਿਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਮ੍ ਅਜਂ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਤੂੰ ਬਿਨਾ ਉਮਰ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਹੱਦਾਂ ਦੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਰੂਤ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਉੱਤਰਾ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਮੂਲ, ਅਜਨਮਾ — ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਤੱਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਕੁਮ੍ਭਵਚੋ ਰਾਜਾ ਭਾਵਯਂਸ੍ ਤਦ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਸ੍ਵ ਏਵਾਤ੍ਮਪਦੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਰਿਣਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁੰਭਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਨਕਲੀ ਰਹਿਤ ਹਕੀਕਤ 'ਤੇ ਮਨ ਲਾਇਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਆਤਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵਾਮੀਲਿਤਮਨੋਲੋਚਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਗ੍ ਅਭੀਃ । ਸ਼ਿਲਾਤਲਾਦ੍ ਇਵੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਵਯਵਾਕृਤਿਃ
ਉਹ ਮਨ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਬੋਲ ਚੁਪ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਉੱਕੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਫਾਰਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤਮ੍ ਉਵਾਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਚੂਡਾਲਾ ਕੁਮ੍ਭਰੂਪਿਣੀ
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਚੂਡਾਲਾ, ਕੁੰਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਦੇ ਸ੍ਫਾਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਮृਦੁਨਿ ਨਿਰ੍ਮਲੇ । ਸੁਤਲ੍ਪੇ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਸੁਖਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ
ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਰਮ ਤੇ ਸਾਫ ਸਥਾਨ 'ਤੇ—ਇਸ ਸੋਚ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਿਛੌਣੀ 'ਤੇ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ?
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤ੍ਵਯੋਜ੍ਝਿਤਾ । ਕਚ੍ਚਿਜ੍ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਦृष੍ਟਂ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਵਾ
ਕੀ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਤੂੰ ਭਟਕਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ?