ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਦਂ ਨਿਰਂਸ਼ਸ੍ਯ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋ ऽਪ੍ਰਤਿਘਾਕृਤੇਃ । ਨਿਰਾਕृਤੇਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਸਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਅਟੁੱਟ, ਬੇਅੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ ਸਰ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਸਮਮ੍ । ਸ੍ਵਤ ਏਵਾਤ੍ਮਕਚਨਂ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਰੂਪਧृਤ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਲੈ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਂ ਵਪੁਸ੍ ਤਤ੍ ਤੇਨੈਵ ਜ੍ਞਾਤਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਤਰੇ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਸ੍ਤੇ ਨਿਜਾਤ੍ਮਨਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਗਲੇ ਪਲ ਜਦ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਮ੍ ਅਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਚੈਤ੍ਤਜਗਦਾਦਿਧੀਃ । ਕ੍ਵ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਕ੍ਵ ਦੇਹਾਦਿ ਕ੍ਵ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨ, ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮਨ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ-ਇਕਤਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਮ੍ ਅਜਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਸਤ੍ । ਇਦਂ ਚ ਨਾਨੈਵ ਨ ਚਾਪਿ ਨਾਨਾ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਂ ਤਿष੍ਠ ਸੁਕਾष੍ਠਮੌਨਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਅਜਨਮਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਈ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੋ, ਵਧੀਆ ਚੁੱਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਸ੍ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਲਬ੍ਧਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ ਮਯਾ ਮੁਨੇ । ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੂੜਤਾ ਮਿੱਟ ਗਈ, ਯਾਦ ਮੁੜ ਆ ਗਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯੋ ਮਹਾਮੌਨੀ ਤੀਰ੍ਣਮਾਯਾਮਹਾਰ੍ਣਵਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਨਹਂਰੂਪੋ ਜ੍ਞਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਂ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।
ਅਹੋ ਨੁ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਵਾਨ੍ਤਰੇ । ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਧੁਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਅਹੋ, ਕਿੰਨਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅੰਦਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਟੱਲ, ਅਡੋਲ, ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮੁਨੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਾਹਨ੍ਤਾਦਿਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਮੂਰ੍ਖਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਇਦਂ ਭਾਤਿ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹ ਮਨ, ਭਾਵੇਂ ਮੂਰਖ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ ਏਵ ਨ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਾਹਨ੍ਤ੍ਵਵਿਭਾਸਨਮ੍ । ਸਂਸਾਰਾਮ੍ਬਰਸਮ੍ਭਾਰਃ ਕ੍ਵ ਕੁਤਃ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਕਥਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਛਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਵ੍ਯਵਹृਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਸੋਮ੍ਯਾਰ੍ਣਵੋਦਰਾਵਰ੍ਤਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਵਦ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਭੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੁਨੀ ਚੁਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਟਿਕਾ ਰਹੋ, ਹੇ ਦੋਸਤ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਤਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਹਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਚੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਾਤ੍ਮ ਨਭੋ ऽਮਲਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਇਹ ਦੁਨੀਆ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਸੁਤੰਤਰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸਰ੍ਗਸਂਹਾਰਨਾਮਕਮ੍ । ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤਿਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਨਭਃ ਕਚਕਚਾਯਤੇ
ਇਹ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਚੰਭੀ ਕਲਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਦृਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਕਨਕਂ ਯਥਾ । ਜਗਦਾਦ੍ਯਰ੍ਥਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਗਤ ਦੇ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ੍ਵਯਂਨਾਸ਼ਸ੍ ਤਥੈਵ ਹਿ । ਏਤੌ ਸ੍ਵਵੇਦਨਾਯਤ੍ਤੌ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਟੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਬਨ੍ਧਾਯਾਤਿਵਿਨਾਸ਼ਿਨੇ । ਨਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਵਿਮਲਾਤ੍ਮਨੇ
‘ਮੈਂ ਹਾਂ’ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ‘ਮੈਂ ਨਹੀਂ’ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਦਾਸਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਵੇਦਨਂ ਤਤ੍ ਸਤ੍ ਕੇਵਲਤ੍ਵਂ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਸਚ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਹਂਵੇਦਨਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਂਵੇਦਨਮ੍ ਆਪਦੇ । ਸੋ ऽਹਮ੍ ਏਵਾਨਹਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੋਧੋ ਭਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਪੂਰਨਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਹੈ, 'ਮੈਂ' ਨਹੀਂ।
ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨੋਦਯਾਤ੍ਮਨਾ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਸਦਾਤ੍ਮਕਃ
ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪੇ ਹਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਾਰਣਤਾ ਸ਼ਿਵੇ । ਕਾਰਣਾਭਾਵਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਦਾਰ੍ਥੋ ऽਪਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਦ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਦਾਰ੍ਥਾਭਾਵਸਂਸਿਦ੍ਧੌ ਵੇਦਨਂ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਸ੍ਯ ਨੋਦਯਃ
ਜਦੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਰਣ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ।
ਅਹਮ੍ਭਾਵਾਨੁਦਯਤਸ੍ ਸਂਸਾਰਃ ਕਸ੍ਯ ਕੀਦृਸ਼ਃ । ਸਂਸਾਰਾਭਾਵਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਮ੍ ਏਵਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਕਿਸ ਲਈ ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ? ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਉੱਚਾ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਚ੍ ਚੇਦਂ ਭਾਸਤੇ ਤਤ੍ ਸਤ੍ ਪਰਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪਰਂ ਪਰੇ ਪਰਾਪੂਰ੍ਣਂ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਮ, ਸਰਵੋਚ, ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਨਿਸ੍ਤਿਮਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੈਲੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਮ੍ ਇਵਾਚਲਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਸ਼੍ਮਿਮਯਾਕਾਰਮ੍ ਇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਪੱਥਰ ਵਿਚੋਂ ਉਕੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਇਹ ਜਗਤ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੁਰਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕੇ ਨष੍ਟੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਗਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ । ਰੂਪਂ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਗਤਃ ਖਾਦ੍ ਅਚ੍ਛਂ ਸਦਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ — ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਸਮਝੋ — ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹੋਣ-ਅਣਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਛਾਯਾਪੁਰੁषਵਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਮਨਨਂ ਜਗਤ੍ । ਜਗਚ੍ਛਬ੍ਦਾਰ੍ਥਰਹਿਤਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਛਾਂ-ਮਾਨਵ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਹਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ 'ਸੰਸਾਰ' ਦੇ ਅਰਥ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਾ ਨੀਰਸਾ ਗਤਭਾਵਨਾਃ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤੋ ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਰੂਪ, ਚਾਨਣ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਵਟ—all ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਵਾਤੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਖਮ੍ ਅਨੀਲਿਮ । ਯਥਾ ਹੇਮਾਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਜਗਤ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬਿਨਾ ਹਿਲਚਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਬਿਨਾ ਨੀਲਾਪਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਨੀਰਸਾ ਅਸਦਾਭਾਸਾ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਿਣਃ । ਰੂਪਾਲੋਕਮਨਸ੍ਕਾਰਾਸ੍ ਸਨ੍ਤੀਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣਃ
ਇਹ ਰੂਪ, ਚਾਨਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ, ਝੂਠੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹਨ।
ਊਰ੍ਮਿਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਰਹਿਤਂ ਯਾਦृਗ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਬਹੂਰ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਸਰ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਰਹਿਤਂ ਤਾਦृਗ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਸਰ੍ਗਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਵੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।