ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਦਾਯ ਬृਸਿਕਾਮ੍ ਅਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਨ੍ਧਨਵृਦ੍ਧਿਦਾਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਆਸਨਾਰ੍ਥਂ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨੌ ਤਤ੍ਯਾਜ ਭਾਸੁਰੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਯਤ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਲ ਤਤ੍ ਸਤਾ । ਉਪਾਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ ਉਪਾਦੇਯੇ ਮਤੇ ਸਤਿ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਛੱਡਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਅਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਣ੍ਡਜਾਲਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਏਕਵਾਰਂ ਦਹਨ੍ਨ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਦਾਹ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਤੁष੍ਟਯੇ
ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅੱਗ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾੜਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਈਂਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧੋ ਕ੍ਰਿਯੋਪਕਰਣ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯਸ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਨ ਖੇਦਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ऽਨੁਪਯੋਗ੍ਯਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਕਃ
ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ, ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੌਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਾਞ੍ ਝਗਿਤਿ ਭੋਜਨਭਾਜਨਾਦ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜੁਹਾਵ ਵਨਵਾਸਵਿਲਾਸਯੋਗ੍ਯਮ੍ । ਤਦ੍ ਭਾਣ੍ਡਜਾਲਮ੍ ਅਨਲੇ ਸਮਮ੍ ਏਵ ਰਾਜਾ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਤੇਜਸਿ ਜਗਜ੍ ਜ੍ਵਲਤੀਵ ਕਾਲਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰਸਤਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਮਾਂ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥੋਤ੍ਥਾਯ ਦਦਾਹਾਸੌ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਤਤ੍ ਪਰ੍ਣਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਅਜ੍ਞੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਮਨਸਾ ਵृਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਉਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਗਿਆਨ ਮਨ ਦੀ ਵਿਰਥ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਭਵਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਸ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਅਸਂਰਬ੍ਧਮਨਾ ਮੌਨੀ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸਮਯਾ ਧਿਯਾ
ਉਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ—
ਦਦਾਹ ਦੂਰੇ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ ਬਭਞ੍ਜ ਚ । ਭਾਣ੍ਡਜਾਤਂ ਸ੍ਵਵਸਨਭੋਜਨਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਰੁष੍ਟਵਤ੍
—ਉਹ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਟੋੜ ਦਿੱਤਾ: ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ, ਕਪੜੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ।
ਸ ਬਭੂਵਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਦਗ੍ਧਨष੍ਟਨਿਜਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਵੀਰਭਦ੍ਰਬਲਧ੍ਵਸ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਰਮੋਪਮਃ
ਉਸ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਵਿਰਭਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਉਜੜ ਗਿਆ ਸੀ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ ਤੇ ਮृਗਖਗਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਰੋਮਨ੍ਥਮ੍ ਉਦ੍ਯਯੁਃ । ਸਾਗ੍ਨਿਦਾਹਾਤ੍ ਪੁਰਵਰਾਦ੍ ਭੀਤਭੀਤਾ ਜਨਾ ਇਵ
ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਚਰਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਾਣ੍ਡਜਾਤਂ ਦਹਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨੌ ਸਹ ਸ਼ੁष੍ਕੇਨ੍ਧਨੇਨ ਤਤ੍ । ਕੇਵਲਾਕृਤਿਰ੍ ਅਸ੍ਨੇਹਸ੍ ਤੁष੍ਟਿਮਾਨ੍ ਆਹ ਭੂਪਤਿਃ
ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ।'
ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਰਕਾਲੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਃ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕੇਵਲਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ ਸੁਖਿਤੋ ਬੋਧਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਅਹੋ, ਦੇਵਪੁਤਰ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਜਾਗ ਆਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਕਿਂ ਨਾਮ ਕਿਲ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਏਤਦ੍ ਭਵੇਤ੍ ਸਾਙ੍ਕਲ੍ਪਿਕਕ੍ਰਮਮ੍ । ਯਦ੍ ਭਾਣ੍ਡੋਪਸ੍ਕਰਸ੍ਥਾਨਸਦਨਾਦ੍ਯਵਲਮ੍ਬਨਮ੍
ਇਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਂਡੇ, ਸਾਮਾਨ, ਥਾਂ ਤੇ ਘਰ ਆਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ?
ਯਾਵਦ੍ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਹੀਯਨ੍ਤੇ ਵਿਬਨ੍ਧਾ ਬਨ੍ਧਹੇਤਵਃ । ਤਾਵਤ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਮਾਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਮਨਃ
ਜਦ ਤਕ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤਕ ਮਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸੁਖਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਵਿਬਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੋ ਮਯਾ ਕृਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦਿਗਮ੍ਬਰੋ ਦਿਕ੍ਸਦਨੋ ਦਿਕ੍ਸਖੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਕੱਪੜਾ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਘਰ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਮਾਨ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਪੁਤਰ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਪਰਾਨਨ੍ਦਂ ਮਾ ਮੁਧਾਭਿਨਯੀਕੁਰੁ
ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ, ਤੂੰ ਅਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤਿਆਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਨਾ ਕਰ।
ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਪਰਾਮ੍ ਆਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਕਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤਾ ਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਭੂਭृਤਾ । ਇਦਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਰਾਮ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵ੍ਯਾਲਸਙ੍ਘਾਤੋ ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਮਯਾਕृਤਿਃ । ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗੇ ਦੇਹੋ ਮੇ ਦੇਵਤਾਤ੍ਮਜ
ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਵਣ-ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਤਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਯ ਪੁਰਸ੍ਸਂਸ੍ਥਭृਗੁਪਾਤਾਦ੍ ਅਵਿਘ੍ਨਜਾਤ੍ । ਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਮਕਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੀ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਠ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਮ੍ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥੇ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਸੌ ਜਵਾਤ੍ । ਕਰੋਤਿ ਯਾਵਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਨਂ ਤਾਵਤ੍ ਕੁਮ੍ਭੋ ऽਭ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਠਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਕੁੰਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ ਕਿਮ੍ ਇਤਿ ਦੇਹਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਗਸ੍ਕਂ ਮਹਾਵਟੇ । ਤ੍ਯਜਸ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞੋ ਹਿ ਵृषਭਃ ਕੁਪਿਤੋ ਹਨ੍ਤਿ ਤਰ੍ਣਕਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਇਹ ਲਗAttachment ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਵੱਡੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਮੂਰਖ ਬਲਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਮ ਘਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਡੋ ਵਰਾਕੋ ਮੂਕਾਤ੍ਮਾ ਤਪਸ੍ਵੀ ਦੇਹਕੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਨ ਤਵੈਤਸ੍ਮੈ ਮਾ ਮੁਧੈਵ ਰੁषਂ ਕੁਰੁ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੰਦ, ਨਿਕੰਮਾ, ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਤਪਸੀ ਹੈ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਾਣੇ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵੈष ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਨਵਾਨ੍ ਇਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਸਞ੍ਚਾਲ੍ਯਤੇ ਪਰੇਣੈਵ ਤਰਙ੍ਗੇਣੇਵ ਕਾष੍ਠਕਮ੍
ਇਹ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯ ਏਵੈਨਂ ਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਹੋ ਮੁਹੁਰ੍ ਬਲਾਤ੍ । ਤਪਸ੍ਵਿਨਂ ਯਥੈਕਾਨ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਮਤ੍ਤਤਸ੍ਕਰਃ
ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਤਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੋਰ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠੇ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਾਨੁਭੂਤ੍ਯਾ ਹਿ ਨਾਪਰਾਧਿ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਨਾਤ੍ਮਨਃ ਫਲਪਾਤਾਤ੍ ਸ ਸ੍ਪਨ੍ਦੈਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ऽਪਰਾਧਵਾਨ੍
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਫਲ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਤਃ ਫਲਸ਼ਿਖਾਪੁष੍ਪਪਾਤਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ । ਤਰੁਣਾ ਸਾਧੁਨਾ ਸਾਧੋਰ੍ ਅਪਰਾਦ੍ਧਂ ਕਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਹਵਾ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਫਲ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏ ਸਾਧੂ, ਰੁੱਖ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ?
ਤ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਕਿਲ ਤਾਮਰਸੇਕ੍ਸ਼ਣ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੋ ਨ ਤੇ ਯਾਤਿ ਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿषਮੋ ਹਿ ਸਃ
ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਵੀ ਦੇਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਭृਗੋਃ ਕੇਵਲਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਾਗਸ੍ਕਂ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਮੁਧਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪਸਿ ਨੋ ਦੇਹਤ੍ਯਾਗੇਨ ਤ੍ਯਾਗਿਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।