ਗਜਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਸ਼ਾ ਨਿਗਡਾਨਿ ਵੈਰੀ ਮੋਹੋ ਨਿਖਾਤਃ ਪੁਨਰ੍ ਉਗ੍ਰਬਨ੍ਧਃ । ਮਹੀਤਲਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯ ਉਦਨ੍ਤ ਇਤ੍ਥਂ ਤ੍ਵਦੀਯ ਉਕ੍ਤਃ ਕੁਰੁ ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ
ਤੂੰ ਹਾਥੀ ਹੈਂ, ਆਸ ਤੇਰੀ ਜੰਜੀਰ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ, ਖੱਡੀ ਗਹਿਰੀ ਬੇੜੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਰ।
ਯਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਨਯਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਤਯਾ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਯਾ । ਤਦਾ ਚੂਡਾਲਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੋਰਰੀਕृਤਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਚੂਡਾਲਾ ਨੇ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਸੀ—ਉਹ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ?
ਸਾ ਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਕ੍ਤਿ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਙ੍ਗ ਤਦ੍ ਅਨੁष੍ਠੇਯਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍
ਉਹ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਚੇਦ੍ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਨੁष੍ਠਿਤਂ ਨृਪ । ਤਤ੍ ਸ ਸਰ੍ਵਪਰਿਤ੍ਯਾਗਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਨਿਪੁਣੀਕृਤਃ
ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੂੰ, ਰਾਜਾ, ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਪੂਰਾ ਤਿਆਗ ਕਿਉਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?
ਰਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਗृਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਤਥਾਵਿਧਃ । ਦਾਰਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੋ ਨ ਕਿਂ ਕृਤਃ
ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਸ਼ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਪਰ ਪਿਆਰੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਗਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?
ਧਨਂ ਦਾਰਾ ਗृਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭੂਮਿਸ਼੍ ਛਤ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗੋ ऽਤ੍ਰ ਕਸ੍ ਤਵ
ਧਨ, ਪਤਨੀ, ਘਰ, ਰਾਜ, ਜਮੀਨ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਗਤਾ ਕੀ ਹੈ?
ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਪਰਾਮ੍ ਆਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਕਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬੇਚੈਨੀ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੇਨ੍ ਮਮ ਨੋ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਵਨਮ੍ ਏਵ ਮੇ । ਸਾਲਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿਗੁਲ੍ਮਾਢ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਤ੍ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜੇ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਮੇਰਾ ਹੈ; ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਵੀ ਹੁਣ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਰਾਮ ਵਦਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਕੁਮ੍ਭਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ । ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਸ਼ੀ ਵੀਰਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਕੁੰਭ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ—
ਪ੍ਰਮਮਾਰ੍ਜ ਵਨਾਸ੍ਥਾਂ ਤਾਂ ਹृਦਸ੍ ਸੁਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਵਾਤਸ੍ ਤਟਗਤਾਂ ਰਜੋਰੇਖਾਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲਗਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੀ ਹਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵਨਸ਼੍ਵਭ੍ਰਾਦ੍ ਵਿਪਿਨਾਦ੍ ਅਪਿ ਵਾਸਨਾ । ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਨੂਨਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਦਰਅਸਲ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ, ਗੁਫਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਿਆਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਰੇਸ੍ ਤਟਵਨਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਂ ਸਲਿਲਂ ਪਾਦਪਾਸ੍ ਸ੍ਥਲਮ੍ । ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਤਵ ਨੋ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਃ ਕਥਂ ਤਵ
ਪਹਾੜ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਗੁਫਾ, ਪਾਣੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ—ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਤਿਆਗ ਕਿਵੇਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?
ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਪਰਾਮ੍ ਆਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਕਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਏਤਚ੍ ਚੇਨ੍ ਮਮ ਨੋ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੋ ਮੁਨੇ । ਵਾਪੀਸ੍ਥਲੋਟਜਯੁਤਸ੍ ਤਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਮুনি, ਮੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ — ਉਸ ਦੇ ਕੂਏਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਝੋਪੜੀ ਸਮੇਤ — ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਰਾਮ ਵਦਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਕੁਮ੍ਭਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ । ਨਿਮੇषਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਸ਼ੀ ਵੀਰਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁੰਭ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਵਾਲੀ ਪਲਕ ਵਿੱਚ,
ਪ੍ਰਮਮਾਰ੍ਜਾਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਥਾਂ ਤਾਂ ਸਂਵਿਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਹृਦਿ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਂ ਸ੍ਫੁਰਣੇਨੈਵ ਰਜੋਰੇਖਾਮ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਸਾਫ਼ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਲਗਨ ਨੂੰ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਆਪਣੇ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਧੂੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵृਕ੍ਸ਼ੋਟਜਵੀਰੁਤ੍ਕਾਦ੍ ਵਾਸਨਾ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਦ੍ ਅਪਿ । ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਨੂਨਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਮ
ਮੈਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ, ਝੋਂਪੜੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਵਾਪੀ ਸ੍ਥਲਂ ਗੁਲ੍ਮ ਉਟਜਂ ਵ੍ਰਤਤੀਵृਤਿਃ । ਇਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਯਾਗਃ ਕੁਤਸ੍ ਤਵ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਦਰਖ਼ਤ, ਕੂਆ, ਜ਼ਮੀਨ, ਬੂਟਾ, ਝੋਂਪੜੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵ੍ਰਤ-ਵਿਧੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਤਿਆਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੋ ऽਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਪਰਾਮ੍ ਆਯਾਸ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਕਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲੇ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬੇ-ਚਿੰਤਾ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਏਤਚ੍ ਚੇਨ੍ ਮਮ ਨੋ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਜਨਾਦਿ ਮੇ । ਚਰ੍ਮਕੁਟ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਾਦਿ ਤਤ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਚਮੜੇ ਦੀ ਥੈਲੀ, ਮਾਲਾ, ਧਾਗਾ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥਾਵ੍ ਅਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਮੀ । ਵਿष੍ਟਰਾਦ੍ ਅਵਦਾਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਦ੍ ਇਵ ਸ਼ਰਦ੍ਘਨਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠੀ।
ਕੁਮ੍ਭਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਲੋਕਯਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਤਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਮਾਮ੍ । ਆਸਨੇ ਲੋਕਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਕੁੰਭਾ, ਉਹ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿਆ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਕਰੋਤਿ ਕਰੋਤ੍ਵ੍ ਏਤਦ੍ ਅਸ੍ਯੈਤਤ੍ ਪਾਵਨਂ ਪਰਮ੍ । ਇਤਿ ਤੂष੍ਣੀਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਮ੍ ਅਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਉਹ ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਰੇ; ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੰਭਾ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜਾ ਰਹਿਆ ਤੇ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿਆ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਸ੍ ਤੁ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਭਾਣ੍ਡੋਪਸ੍ਕਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ । ਏਕਤ੍ਰੈਵਾਨਯਾਮ੍ ਆਸ ਭੁਵੋ ਵਾਰ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਧਿਭੂਰ੍ ਇਵ
ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯੇਨ੍ਧਨੈਸ਼੍ ਸ਼ੁष੍ਕੈਰ੍ ਜ੍ਵਲਯਾਮ੍ ਆਸ ਪਾਵਕਮ੍ । ਕਰਸਞ੍ਚਾਰਵਾਨ੍ ਅਰ੍ਕਸ੍ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਤਟਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਛੁਹ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਭਾਣ੍ਡੋਪਸ੍ਕਰਜਾਤਂ ਤਦ੍ ਅਗ੍ਨੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਃ । ਬृਸਿਕਾਯਾਂ ਜਗਦ੍ ਦਗ੍ਧੁਂ ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਯਥਾ ਰਵਿਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਘਾਸ ਦੀ ਪੱਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਂ ਮਯਾ ਕਾਲਂ ਵृਤੋ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਵ੍ਰਤਿਪ੍ਰਿਯ । ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧਿਭੇਦੇਨ ਤੇਨੈਵਾਨृਣ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ, ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਇਕਠਾ ਰੱਖ ਕੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਰਹੇ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਤੁ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਿਨ੍ਯਾਂ ਨਾਧੁਨੋਪਕਰੋषਿ ਮੇ । ਦੇਵਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਦਣ੍ਡਕਾष੍ਠ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਹੁਣ ਜਦ ਭਟਕਾਵਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਦੇਵਪੁਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੰਡਕਾਠ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈਣਵਂ ਦਣ੍ਡਂ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਗ੍ਨੌ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਗਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਾਹਮ੍ ਆਦੀਰ੍ਘਂ ਵਡਵਾਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਵੈਣਵ ਦੰਡ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਡੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਵਡਵਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿ ਜਨ੍ਮਾਨੀਵ ਤ੍ਵਯਾ ਮਯਾ । ਸਖਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪਦਾਨ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਯ ਯਾਹਿ ਨੋਪਕਰੋषਿ ਮੇ
ਸਖੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।