ਅਪਤ੍ਤ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਫਲੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਕੋ ਨੀਰਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਸਙ੍ਗਤਿਃ । ਸ਼ੁष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਨੇ ਸਾਧੋ ਘੁਣਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ, ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂੱਤ, ਇਕੱਲਾ, ਰਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਝਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੰਤ ਜਨ, ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਮਾਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸਮ੍ਪਾਦਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਦੁਃਖਾਦ੍ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦੁਃਖੌਘਮ੍ ਅਮृਤਂ ਮੇ ਵਿषਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮ ਬੜੀ ਸੁਰਤ ਨਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਮੈਂ ਇਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਜਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹਮ੍ ਅਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ ਇਦਮ੍ । ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਜ੍ਞਾਨਯੋਰ੍ ਏਕਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਵਿਭੋ
ਕਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਧੀਆ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕ ਇਵੈਤਨ੍ ਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਾਯੈਵ ਵਿਨੋਦਾਯੋਚਿਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਕਰਮ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾਉਣ ਜਾਂ ਮਨ ਰੱਜਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ।
ਅਲਬ੍ਧਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮੁਤ੍ਰ ਪਰਾਯਣਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਂ ਪਟ੍ਟਂ ਕਮ੍ਬਲਂ ਕਿਂ ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਨਾ ਕਪੜਾ, ਨਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚਾਦਰ, ਨਾ ਕੰਬਲ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਵਾਸਨਾਮਾਤ੍ਰਸਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਫਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਸਰ੍ਵਾ ਏਵਾਫਲਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਾਸਨਾਮਾਤ੍ਰਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰਲੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾ ਹਿ ਵਾਸਨਾਭਾਵੇ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਫਲਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਸੁਸ਼ੁਭਾਃ ਫਲਵਤ੍ਯੋ ऽਪਿ ਸੇਕਾਭਾਵੇ ਲਤਾ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਬੇਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—even ਜੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਣ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੇ-ਪਾਣੀ ਬੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ऋਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਯਥਾ ਯਾਤਿ ਵਿਲਯਂ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਆਰ੍ਤਵਮ੍ । ਤਥੈਵ ਵਾਸਨਾਨਾਸ਼ੇ ਨਾਸ਼ਮ੍ ਏਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫੁੱਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਫਲਤਿ ਯਥਾ ਸ਼ਰਲਤਾ ਫਲਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਾਮੁਤ੍ਰ ਫਲਂ ਫਲਤਿ ਨੋ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਯਕ੍ਸ਼ਵਾਸਨੋ ਬਾਲੋ ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਸਦੁਃਖਵਾਸਨੋ ਮੂਢੋ ਦੁਃਖਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਵੱਲ ਲਗਾਵ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੂਤ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮੂਰਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਲਗਾਵ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਆਕਾਰਭਾਸੁਰਾਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਨ ਦਦਾਤਿ ਫਲਂ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾ ਚ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਫੁਲ੍ਲਾ ਸ਼ਰਲਤਾ ਯਥਾ
ਕਰਮ ਚਾਹੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਵਾਸਨਾ ਚੇਹ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਾਹਙ੍ਕਾਰਾਦਿਰੁਪਿਣੀ । ਅਸਤ੍ਯੈਵੋਦਿਤਾ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਨ੍ ਮਰੁਭੂਮਾਵ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧੀਃ
ਇਥੇ ਮਨ ਦੇ ਲਗਾਵ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਝੂਠੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਕਲ ਆਉਣ।
ਯਸ੍ਯ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਭਾਵਨਾਤ੍ । ਨੋਦੇਤਿ ਵਾਸਨਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਯੇਵਾਮ੍ਬੁਧੀਰ੍ ਮਰੌ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਇਹ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਮੁਕ ਗਈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ—ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲਈ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
ਵਾਸਨਾਮਾਤ੍ਰਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਾਜ੍ ਜਰਾਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਭੂਯੋਜਨ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਕੇਵਲ ਵਾਸਨਾ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਵਾਸਨਂ ਮਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਮਨਃ । ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਜ੍ਞੇਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ ਜੀਵੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਹੀ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ऽਪਿ ਤੇ । ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਰਾਜਰ੍षੇ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਇਤਃ ਕਮਣ੍ਡਲੁਰ੍ ਇਤੋ ਦਣ੍ਡਕਾष੍ਠਮ੍ ਇਤੋ ਬृਸੀ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨਰ੍ਥਵਿਲਾਸੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਮਸੇ ਕਿਂ ਮਹੀਪਤੇ
ਇੱਥੇ ਕਮੰਡਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੰਡ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਬਿਸਤਰਾ ਪਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਰਥਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ?
ਕੋ ऽਹਂ ਕਥਮ੍ ਇਦਂ ਜਾਤਂ ਕਥਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਚੇਤਿ ਭੋਃ । ਰਾਜਨ੍ ਨਾਵੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਅਜ੍ਞ ਇਵ ਤਿष੍ਠਸਿ
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ? ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ? ਅਣਜਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਹੋ?
ਕਥਂ ਬਨ੍ਧਃ ਕਥਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨ੍ ਉਦਾਹਰਨ੍ । ਪਰਾਵਰਵਿਦਾਂ ਪਾਦਾਨ੍ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਨ ਸੇਵਸੇ
ਬੰਨ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਦੁਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਸਂਵਿਦਾ ਸ਼ੈਲਕੋਟਰੇ ਕ੍ਰਿਯਯਾਨਯਾ । ਜੀਵਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਪਯਨ੍ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਲਾਕੀਟਵਦ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੰਦੇ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ—ਤੁਸੀਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕੀੜੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ?
ਸਾਧੂਨਾਂ ਸਮਦृष੍ਟੀਨਾਂ ਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਨ ਸੇਵਯਾ । ਸਙ੍ਗਮੇਨ ਚ ਸਾ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਲਭ੍ਯਤੇ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਯਯਾ
ਜੋ ਭਲੇ ਲੋਕ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾ ਨਰਾਧਮਵਦ੍ ਗ੍ਰਾਸਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਵਨਕੋਟਰੇ । ਤਿष੍ਠਾਵष੍ਟਬ੍ਧਦੁਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਧਰਾਵਿਵਰਕੀਟਵਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਨਾ ਬੈਠੋ।
ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਦੇਵਰੂਪਿਣ੍ਯਾ ਤਯੈਵਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ । ਅਸ੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜ ਉਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਨੇ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਤਾੰ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਭਰਕੇ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਅਹੋ ऽਵਬੋਧਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਯ ਚਿਰਾਤ੍ ਸੁਰਸੁਤ ਤ੍ਵਯਾ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਆਰ੍ਯਸਮਾਸਙ੍ਗਮੁਕ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਵਸਂ ਵਨੇ
ਹੈ ਸੁਰੀਲੀ ਕੁੜੀ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੇਸਹਾਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਅਹੋ ਨੁ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਂ ਮੋਹਧ੍ਵਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ । ਯਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੋਧਯਸੀਹ ਮਾਮ੍
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਹੈ।
ਗੁਰੁਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਮਿਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਵਰਾਨਨ । ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਪਾਦੌ ਤਵ ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਹੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ।
ਯਦ੍ ਉਦਾਰਤਮਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ ਜ੍ਞਾਤੇ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਭਵਾਮਿ ਨਿਰ੍ਵृਤੋ ਯੇਨ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਦਿਸ਼ਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਿਖਾਓ।
ਘਟਜ੍ਞਾਨਾਦਯੋ ਜ੍ਞਾਨਵਿਭਵਾਸ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਸ਼ਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਤਰਤ੍ ਤਾਰਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਘੜੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਆਨ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਹੈ?
ਯਦ੍ਯ੍ ਉਪਾਦੇਯਵਾਕ੍ਯੋ ऽਹਂ ਰਾਜਰ੍षੇ ਤਦ੍ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਣੁਕਾਕਵਤ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਪਾਦੇਯਵਾਕ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਃ ਪृष੍ਟਸ੍ਯ ਲੀਲਯਾ । ਫਲਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਫਲਤਾਂ ਵਾਚਸ੍ ਤਮਸੀਵਾਕ੍ਸ਼ਿਸਂਵਿਦਃ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੈਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।