ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਗਤੋ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਮੁਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਹੁਤਿਕ੍ਰਮੈਃ । ਅਮृਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੁਭੋ ਗਰ੍ਭ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਨੁਜਃ
ਉਥੇ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ, ਉਹ ਗਰਭ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਹਵਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਖਿੜਦਾ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦੁਂ ਮਾਸ ਇਵਾਪੂਰ੍ਣਂ ਮਾਸੇਨ ਸੁषੁਵੇ ਘਟਃ । ਗਰ੍ਭਂ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸੂਨਮ੍ ਇਵ ਮਾਧਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਘੜੇ ਨੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਕੁਮ੍ਭਾਦ੍ ਗਰ੍ਭਸ੍ ਸ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਇਨ੍ਦੁਸ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਦ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧੇਰ੍ ਅਪਰਃ ਕ੍ਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਦ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਗਰਭ ਕੂੰਭ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਦਾ ਚੰਨ ਸੁੱਖਮ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਜਗਾਮ ਸਃ । ਅਪ੍ਰਮੇਯਾਙ੍ਗਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਯਥਾ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣਤਾ ਅਣਮੁੱਲ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ।
ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ । ਭਾਣ੍ਡਾਦ੍ ਭਾਣ੍ਡ ਇਵਾਸ਼ੇषਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਨਮ੍ ਅਯੋਜਯਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਧਨ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਸ਼ੇषਵਾਙ੍ਮਯਮ੍ । ਚਕਾਰੈਨਂ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਃ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨਾਰਾਜਤ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਮੁਨਿਨਾਯਕਃ । ਰਤ੍ਨਾਦ੍ਰੌ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੇਨ ਸਦ੍ਯੋਦਿਤ ਇਵੋਡੁਰਾਟ੍
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਚਮਕਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਟਕ ਕੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਮੇਤ ਉਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਨਂ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ ਨਾਰਦਃ । ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਰ ਪਿਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍
ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਾਭਿਵਾਦਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੌਤ੍ਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਤਂ ਤਦਾ । ਅਭਿਵਾਦਿਤਵੇਦਾਦਿਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਅਙ੍ਕੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਆਦਿ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਅਥਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਮ੍ । ਪੌਤ੍ਰਂ ਤਂ ਕੁਮ੍ਭਨਾਮਾਨਂ ਚਕਾਰ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਫਿਰ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਧੋ ਸੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਪੌਤ੍ਰਃ ਕੁਮ੍ਭੋ ऽਹਂ ਪਦ੍ਮਜਨ੍ਮਨਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਹਂ ਨਾਰਦਮੁਨੇਃ ਕੁਮ੍ਭਨਾਮਾਸ੍ਮਿ ਕੁਮ੍ਭਜਃ
ਓ ਸਾਧੂ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੌਤ੍ਰ ਹਾਂ—ਕੁੰਭਾ, ਜੋ ਪਦਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁੰਭ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਨਿਵਸਾਮ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਜਜਪੁਰੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਹ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ ਸੁਹृਦੋ ਵੇਦਾ ਮਮ ਲੀਲਾ ਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਦਮ-ਜਨਮਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਚਾਰ ਵੈਦ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਖੇਡ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਮਾਤृष੍ਵਸਾ ਮੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਮਮ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਮਮ ਗृਹਂ ਪੌਤ੍ਰਸ੍ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿ ਸੁਸ੍ਥਿਤਃ
ਗਾਯਤਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂਮਾਂ ਹੈ, ਸਰਸਵਤੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਪੌਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਯਥਾਕਾਮਮ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਲੀਲਯਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯੇਣ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ, ਖੇਡ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜਰ੍षੇ ਤੇਨ ਮੇ ਪਾਦੌ ਪਤਤੋ ਮੇ ਨ ਭੂਤਲੇ । ਰਜਸ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਨਾਙ੍ਗਾਨਿ ਗ੍ਲਾਨਿਂ ਨਾਯਾਤਿ ਮੇ ਵਪੁਃ
ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਦ੍ਯਾਕਾਸ਼ਪਥਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਹਂ ਪੁਰਃ । ਇਹ ਤੇਨਾਗਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਿਤਵਾਨ੍ ਇਤਿ
ਅੱਜ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏषੋ ऽਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਨੁਭੂਤਂ ਤੇ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਨਨੁ ਮਯਾ ਵਨਵਾਸਤਜ੍ਜ੍ਞ । ਸਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਕਥਨਮ੍ ਆਰ੍ਯਸਮਾਗਮੇषੁ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਸੁਭਗ ਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਦਕ੍ਸ਼ਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 'ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ'। ਭਲੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਵ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਛੁਪਾਉਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਉਥੇ ਸੀ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲਪਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭਿਰ੍ ਮਤ੍ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ ਮਨ੍ਯੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇषਿਤੋ ਭਵਾਨ੍ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ੍ ਸਮ੍ਭृਤੈਰ੍ ਅਦ੍ਰੌ ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਵਾਤੈਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਚਮਕਦੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਅਣਦੇਖੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਜੋ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਮੌਸਮ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਸਾਧੋ ਧਨ੍ਯਾਨਾਂ ਧੁਰਿ ਧਰ੍ਮਤਃ । ਅਮृਤਸ੍ਯਨ੍ਦਵਚਸਾ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾਸ੍ਮਿ ਸਮਾਗਤਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਧੰਨਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕੇਚਨ ਤਥਾ ਭਾਵਾਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਯਨ੍ਤਿ ਮੇ । ਰਾਜ੍ਯਲਾਭਾਦਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਯਥਾ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮਃ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਨੁਭਵ ਇੰਨਾ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ।
ਨਿਰਰ੍ਗਲਤਯਾ ਯਤ੍ਰ ਸਾਮ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਮੁਕ੍ਤਰਾਗਾਦਿਮਨਨਂ ਤਨ੍ ਨ ਕਸ੍ਯ ਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਪੂਰੀ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਲਗਨ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੋਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਾਦਿਨ ਏਵਾਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਆਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਭੂਯਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚੂਡਾਲਾ ਮੁਨਿਦਾਰਕਰੂਪਿਣੀ
ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਰੁਕ ਗਈ। ਫਿਰ ਚੂਡਾਲਾ, ਜੋ ਮੁਨੀ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੁੜ ਬੋਲ ਪਈ।
ਆਸ੍ਤਾਮ੍ ਏषਾ ਕਥਾ ਤਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਮਯਾ । ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਕਥਯ ਹੇ ਸਾਧੋ ਕਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਰੌ ਕਰੋषਿ ਕਿਮ੍
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਕਿਯਤ੍ਪਰ੍ਯਵਸਾਨੇਯਂ ਤਵ ਵਾ ਵਨਵਾਸਿਤਾ । ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਯ ਨਾਸਤ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਜਾਨਾਤਿ ਤਾਪਸਃ
ਤੂੰ ਇਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ascetic ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸਿ ਜਾਨਾਸਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਲੋਕਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਤਜ੍ਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਪਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਸਂਸਾਰਭਯਭੀਤਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਵਸਾਮਿ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਜਾਨਤੋ ऽਪਿ ਹਿ ਹਾਸਾਯ ਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਏਵ ਤੇ ਮਨਾਕ੍
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜੋ ऽਹਂ ਭੂਪਾਲਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਭृਸ਼ਂ ਭੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸਂਸृਤੌ ਜਨ੍ਮਨਃ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਵੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸੱਚ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਸ੍ ਸੁਖਂ ਪੁਨਰ੍ ਦੁਃਖਂ ਪੁਨਰ੍ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ । ਭਵਤਸ੍ ਤੇਨ ਤਪ੍ਯੇ ऽਹਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਵਨਵੀਥਿषੁ
ਕਦੇ ਸੁਖ, ਕਦੇ ਦੁੱਖ, ਕਦੇ ਮੌਤ ਤੇ ਕਦੇ ਜਨਮ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਦਿਗਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ ਚ ਚਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਪਰਂ ਤਪਃ । ਨਾਸਾਦਯਾਮਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਕਾਂ ਨਿਧਿਮ੍ ਇਵਾਧਨਃ
ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਟਕ ਲਵਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਇੱਕ ਵੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ।