ਜੀਵੇਨੇਦृਗ੍ਵਿਧੇਨੈਵਂ ਯਦ੍ ਆ ਪ੍ਰਥਮਸਰ੍ਗਤਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਵਿਦਿਤੋ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ ਤੇਨੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਜੀਵ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਇਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹੀ ਰਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੁਖਸਞ੍ਚਾਰਯੋਗ੍ਯਾਸੁ ਜੀਵੇ ਸਰਤਿ ਨਾਡਿषੁ । ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਵਿਚ੍ਯਵਨਂ ਕਥਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ, ਜੀਵ ਦੀ ਜਿੰਦ ਉਹਨਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਜੀਵ-ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਜੀਵਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਃ ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਪਵਨਾਵਲੀਮ੍ । ਸਂਵਿਦਾਜ੍ਞਾਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੇਨਾਮ੍ ਇਵ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਅੰਦਰੋਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਂਸਾਂ ਆਦਿਕ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਸ੍ਪਨ੍ਦੇਨ ਮੇਦੋऽਨ੍ਤਰ੍ ਮਜ੍ਜਾਸਾਰਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵਭ੍ਰਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਰਜਃਪਤ੍ਤ੍ਰਤृਣਾਦਿ ਵ
ਹਵਾ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਮੱੱਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਸ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂੜ, ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਘਾਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਲਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਧੋ ਯਾਤਿ ਵਾਰ੍ਯਾਦਿ ਦਹਨਾਦਿ ਖਮ੍ । ਦੇਹਾਨ੍ ਨਾਡੀਪ੍ਰਣਾਲੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਯਾਤਿ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਹਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬੀਜ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਵੇਤ੍ਸਿ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਂ ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਜ੍ਞਾਯਸੇ ਵਚਨਾਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹਿ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਸਭ ਪਤਾ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ?
ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ । ਘਟਾਵਟਪਟਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮ ਤਥੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਘੜਾ ਹੋਵੇ, ਝੋਪੜੀ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ—ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਦ੍ ਵਾਰਿਬੁਦ੍ਬੁਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ਵਤ੍ । ਘੁਣਾਕ੍ਸ਼ਰਵਦ੍ ਉਚ੍ਛੂਨਂ ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤ ਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾੜ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਉੱਠ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਾ ਅਚਾਨਕ ਅੱਖਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਵਸ਼ਤੋ ਜਗਤਿ ਪ੍ਰਰੂਢੇ ਦੇਹਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਿਵਿਧਾਵਿਕਾਰਾਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਤਯਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ ਭੂਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਪੁਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਰੇ ਘਨਾਸ੍ਥਾਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਜੋਰ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਦਤਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਤੇ ਗਾਢੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਵਸ਼ਤੋ ਜਾਤਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਮਹਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਾਸਨਯਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉ ਮਿਲੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਂਸ਼ਂ ਸਮਾਨੀਯ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੈਰ੍ ਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ । ਤਤੋ ਨ ਜਾਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਨੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਫੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ—ਹੇ ਮੁਨਿ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯੁਦਾਰਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਤ੍ਵਂ ਵਦਤਾਂ ਵਰ । ਅਨੁਭੂਤਿਮ੍ ਉਪਾਰੂਢਂ ਗੂਢਂ ਚ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਤ੍
ਤੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਦੱਸੇਗਾ—ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘਾ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਭਵੇਨਾਦ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨਾਨੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਪੀਤੇਨੇਵੇਨ੍ਦੁਨਾ ਰਾਹੁਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ੀਤਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅੱਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਠੰਢਕ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਤਾਂ ਤਾਵਦ੍ ਆਤ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ । ਤਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਂ ਗਿਰਂ ਤਵ
ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂਗਾ।
ਤੇਨ ਪਦ੍ਮਜਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਨਾਰਦੇਨ ਤਤ੍ । ਕ੍ਵ ਕृਤਂ ਵੀਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯੇਣ ਕਥਯਾਰ੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹ ਪਦਮਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਿੱਥੇ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਜੀ.
ਤਤੋ ਨਿਬਧ੍ਨਤਾ ਤੇਨ ਮਨੋਮਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਮ੍ । ਵਿਵੇਕਵਿਪੁਲਾਲਾਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਵਰਤ੍ਰਯਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬੇਕਾਬੂ ਸੀ, ਤੀਨ ਸੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਦੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ.
ਤਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਕਾਲਾਗ੍ਨਿਗਲਿਤੇਨ੍ਦੁਦ੍ਰਵੋਪਮਮ੍ । ਰਸਾਨਾਂ ਪਾਰਤਾਦੀਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਜਂ ਨਵਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਕਲਪ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਸ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਾਰਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾਈ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
ਮੁਨਿਨਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸ੍ਫਾਟਿਕੇ ਵਿਸਰਦ੍ਰੁਚੌ । ਅਦ੍ਰੁਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਕਾਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ, ਉਸ ਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸਫੈਦ ਕਾਂਚ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ.
ਰਤ੍ਨਸ਼ੈਲੈਰ੍ ਵृਤਃ ਕਾਨ੍ਤੈਸ੍ ਤਲੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਚਾਭਿਤਃ । ਗਮ੍ਭੀਰਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ ਸੁਦृਢਸ਼੍ ਚਾਚਲਾਹਨਨਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਗੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਤੇ ਇੰਨਾ ਢਿੱਡ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵੀ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ ਕੁਮ੍ਭਸ੍ ਤੇਨ ਪੂਰਿਤਃ । ਅਮृਤਾਪੂਰਭਿਨ੍ਨੇਨ ਵਿਧਿਨੇਵਾਮृਤਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਘੜਾ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ।
ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਗਤੋ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਮੁਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਹੁਤਿਕ੍ਰਮੈਃ । ਅਮृਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੁਭੋ ਗਰ੍ਭ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਨੁਜਃ
ਉਥੇ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ, ਉਹ ਗਰਭ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਹਵਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਖਿੜਦਾ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦੁਂ ਮਾਸ ਇਵਾਪੂਰ੍ਣਂ ਮਾਸੇਨ ਸੁषੁਵੇ ਘਟਃ । ਗਰ੍ਭਂ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸੂਨਮ੍ ਇਵ ਮਾਧਵਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਘੜੇ ਨੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਰਭ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਧਵ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਕੁਮ੍ਭਾਦ੍ ਗਰ੍ਭਸ੍ ਸ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਇਨ੍ਦੁਸ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਦ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧੇਰ੍ ਅਪਰਃ ਕ੍ਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਦ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਗਰਭ ਕੂੰਭ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਦਾ ਚੰਨ ਸੁੱਖਮ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਜਗਾਮ ਸਃ । ਅਪ੍ਰਮੇਯਾਙ੍ਗਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਯਥਾ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣਤਾ ਅਣਮੁੱਲ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ।
ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ । ਭਾਣ੍ਡਾਦ੍ ਭਾਣ੍ਡ ਇਵਾਸ਼ੇषਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਨਮ੍ ਅਯੋਜਯਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਧਨ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ ਏਵ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਸ਼ੇषਵਾਙ੍ਮਯਮ੍ । ਚਕਾਰੈਨਂ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਃ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨਾਰਾਜਤ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਮੁਨਿਨਾਯਕਃ । ਰਤ੍ਨਾਦ੍ਰੌ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬੇਨ ਸਦ੍ਯੋਦਿਤ ਇਵੋਡੁਰਾਟ੍
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਚਮਕਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਟਕ ਕੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਸਮੇਤ ਉਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਨਂ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ ਨਾਰਦਃ । ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਰ ਪਿਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍
ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਾਭਿਵਾਦਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੌਤ੍ਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਤਂ ਤਦਾ । ਅਭਿਵਾਦਿਤਵੇਦਾਦਿਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਅਙ੍ਕੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਆਦਿ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।
ਅਥਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਮ੍ । ਪੌਤ੍ਰਂ ਤਂ ਕੁਮ੍ਭਨਾਮਾਨਂ ਚਕਾਰ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਫਿਰ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।