ਸੁਖਦੁਃਖਕਲਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਬਨ੍ਧੋ ਜੀਵਸ੍ਯ ਨੇਤਰਃ । ਤਦਭਾਵੋ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਬੋਧਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਚ ਸਃ
ਜੀਵ ਦੇ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਇਹ ਲਹਿਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਦਸ਼ੇ ਯਾਵਦ੍ ਆਨੀਤੇ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ ਸ਼ਠੈਃ । ਤਾਵਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਸਮਸ੍ ਸੋਮ੍ਯੋ ਜੀਵਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਚਲਾਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਸੁਮੀ ਜੀਵ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਵਾ ਦੁਃਖਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਾਨੀਤਂ ਚਲਦ੍ਵਪੁਃ । ਸਮੁਤ੍ਫਲਤਿ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਦृष੍ਟੇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵ ਤੋਯਧਿਃ
ਜਦ ਸਰੀਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਪਰਛਾਈ।
ਜੀਵਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਤਿ ਦृष੍ਟੇਨ ਸਂਵਿਦਾਙ੍ਗ ਸੁਖਾਦਿਨਾ । ਆਮਿषੇਣੇਵ ਮਾਰ੍ਜਾਰੋ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਜੀਵ ਜਦ ਸੁਖ ਆਦਿਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿੱਲੀ ਚਾਰੇ ਵਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬੋਧੇਨ ਬੋਧ੍ਯਤੇ ਜੀਵ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਾ । ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਤੇਨਾਸੌ ਯਾਤਿ ਸੋਮ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਲਈ ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਆਦਿਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸਤ੍ ਸੁਖਾਦਿ ਨੈਤਨ੍ ਮੇ ਮੁਧਾ ਚਾਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਇਤਿ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਖ ਆਦਿਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਰਥ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚਿੱਤ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਦਿਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਬੋਧਸਂਵਿਦਾ । ਨ ਤਦੁਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਯਾਤਿ ਜੀਵਸ਼੍ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਅੰਦਰਲੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਖ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਘਨਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਯਾਤੇ ਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਜੀਵੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਨੇਹਦੀਪਵਤ੍
ਜਦ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਤੇਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਪਵਚ੍ ਛਮਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸੁਖਾਦਿਸ੍ਨੇਹਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਕਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜੀਵੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਾਵਿਭਾਵਨਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਤੇਲ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਗ਼ਮ ਆਦਿ ਨਾਲੋਂ ਲਗਾਵ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜਪਣ ਦੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕ੍ਸੋਭਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਜੀਵਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਃ ਕਿਲ ਕ੍ਸ਼ੋਭਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਲਈ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ।
ਜੀਵੇਨੇਦृਗ੍ਵਿਧੇਨੈਵਂ ਯਦ੍ ਆ ਪ੍ਰਥਮਸਰ੍ਗਤਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਸਂਵਿਦਿਤੋ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ ਤੇਨੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਜੀਵ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਇਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹੀ ਰਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੁਖਸਞ੍ਚਾਰਯੋਗ੍ਯਾਸੁ ਜੀਵੇ ਸਰਤਿ ਨਾਡਿषੁ । ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਵਿਚ੍ਯਵਨਂ ਕਥਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ, ਜੀਵ ਦੀ ਜਿੰਦ ਉਹਨਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਜੀਵ-ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਜੀਵਃ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਃ ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਪਵਨਾਵਲੀਮ੍ । ਸਂਵਿਦਾਜ੍ਞਾਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੇਨਾਮ੍ ਇਵ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਅੰਦਰੋਂ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਂਸਾਂ ਆਦਿਕ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਸ੍ਪਨ੍ਦੇਨ ਮੇਦੋऽਨ੍ਤਰ੍ ਮਜ੍ਜਾਸਾਰਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵਭ੍ਰਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਰਜਃਪਤ੍ਤ੍ਰਤृਣਾਦਿ ਵ
ਹਵਾ ਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਮੱੱਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਸ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂੜ, ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਘਾਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਲਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਧੋ ਯਾਤਿ ਵਾਰ੍ਯਾਦਿ ਦਹਨਾਦਿ ਖਮ੍ । ਦੇਹਾਨ੍ ਨਾਡੀਪ੍ਰਣਾਲੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਯਾਤਿ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਹਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬੀਜ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਵੇਤ੍ਸਿ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਂ ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਜ੍ਞਾਯਸੇ ਵਚਨਾਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ਹਿ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਸਭ ਪਤਾ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ?
ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ । ਘਟਾਵਟਪਟਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮ ਤਥੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਚ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਘੜਾ ਹੋਵੇ, ਝੋਪੜੀ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ—ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਦ੍ ਵਾਰਿਬੁਦ੍ਬੁਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ਵਤ੍ । ਘੁਣਾਕ੍ਸ਼ਰਵਦ੍ ਉਚ੍ਛੂਨਂ ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਬੁਧਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤ ਕਾਂ ਅਤੇ ਤਾੜ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਉੱਠ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਾ ਅਚਾਨਕ ਅੱਖਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਵਸ਼ਤੋ ਜਗਤਿ ਪ੍ਰਰੂਢੇ ਦੇਹਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਿਵਿਧਾਵਿਕਾਰਾਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਤਯਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ ਭੂਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਪੁਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਰੇ ਘਨਾਸ੍ਥਾਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਜੋਰ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਦਤਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਤੇ ਗਾਢੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਵਸ਼ਤੋ ਜਾਤਂ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਮਹਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਾਸਨਯਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉ ਮਿਲੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਂਸ਼ਂ ਸਮਾਨੀਯ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੈਰ੍ ਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ । ਤਤੋ ਨ ਜਾਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਨੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਫੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ—ਹੇ ਮੁਨਿ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯੁਦਾਰਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਤ੍ਵਂ ਵਦਤਾਂ ਵਰ । ਅਨੁਭੂਤਿਮ੍ ਉਪਾਰੂਢਂ ਗੂਢਂ ਚ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਤ੍
ਤੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਦੱਸੇਗਾ—ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘਾ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਭਵੇਨਾਦ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨਾਨੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਪੀਤੇਨੇਵੇਨ੍ਦੁਨਾ ਰਾਹੁਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ੀਤਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅੱਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਠੰਢਕ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਤਾਂ ਤਾਵਦ੍ ਆਤ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ । ਤਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਂ ਗਿਰਂ ਤਵ
ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂਗਾ।
ਤੇਨ ਪਦ੍ਮਜਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮੁਨਿਨਾ ਨਾਰਦੇਨ ਤਤ੍ । ਕ੍ਵ ਕृਤਂ ਵੀਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯੇਣ ਕਥਯਾਰ੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹ ਪਦਮਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਿੱਥੇ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਜੀ.
ਤਤੋ ਨਿਬਧ੍ਨਤਾ ਤੇਨ ਮਨੋਮਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਮ੍ । ਵਿਵੇਕਵਿਪੁਲਾਲਾਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਵਰਤ੍ਰਯਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬੇਕਾਬੂ ਸੀ, ਤੀਨ ਸੁੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਦੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ.
ਤਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਕਾਲਾਗ੍ਨਿਗਲਿਤੇਨ੍ਦੁਦ੍ਰਵੋਪਮਮ੍ । ਰਸਾਨਾਂ ਪਾਰਤਾਦੀਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਜਂ ਨਵਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਕਲਪ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਸ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਾਰਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾਈ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
ਮੁਨਿਨਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸ੍ਫਾਟਿਕੇ ਵਿਸਰਦ੍ਰੁਚੌ । ਅਦ੍ਰੁਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਕਾਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ, ਉਸ ਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸਫੈਦ ਕਾਂਚ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ.
ਰਤ੍ਨਸ਼ੈਲੈਰ੍ ਵृਤਃ ਕਾਨ੍ਤੈਸ੍ ਤਲੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਚਾਭਿਤਃ । ਗਮ੍ਭੀਰਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ ਸੁਦृਢਸ਼੍ ਚਾਚਲਾਹਨਨਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਗੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਤੇ ਇੰਨਾ ਢਿੱਡ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵੀ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ ਕੁਮ੍ਭਸ੍ ਤੇਨ ਪੂਰਿਤਃ । ਅਮृਤਾਪੂਰਭਿਨ੍ਨੇਨ ਵਿਧਿਨੇਵਾਮृਤਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਘੜਾ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ।