ਰੇਚਕਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਜੀਵਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀਗृਹਾਤ੍ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਵਾਯਾਵ੍ ਆਮੋਦਃ ਕੁਸੁਮਾਦ੍ ਇਵ
ਸਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਵਿਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਵਤ੍ । ਦੇਹੇ ਵਿਜੀਵੇ ਵਿਮਣੌ ਵਂਸ਼ੇ ਚ ਕ ਇਵਾਦਰਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ, ਵਾਂਸ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਵਾਪਿ ਯਥਾਭਿਮਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਸਮ੍ਪਦਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਨਿਵੇਸ਼੍ਯਤੇ
ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਜੀਵ ਵਿਚ, ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਿਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਵਪੁਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਾ ਯਦ੍ ਯਥਾਤ੍ਰਾਭਿਰੋਚਤੇ
ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚਾਹੇ, ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹਾਦ੍ ਅਯਾਤਯਾ ਵਿष੍ਵਗ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਵਤ੍ਯਾ ਚ ਖਾਨਿਲਮ੍ । ਸਂਵਿਦਾ ਜਗਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ऽਥ ਵਾ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਵਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਦਾਭ੍ਯੁਦਿਤਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਦੋषਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਯਥਾ ਸਮਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਚਿਰੇਣ ਤਥੈਵ ਰਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਪਦਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਨਾਵਰਣਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਰਵਸੰਪੂਰਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹੈ ਅਟੱਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨृਪਮਾਨਿਨੀ । ਏਵਂ ਬਭੂਵ ਚੂਡਾਲਾ ਘਨਾਭ੍ਯਾਸਵਤੀ ਸਤੀ
ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੀ, ਚੂਡਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹੀ ਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣ ਗਈ।
ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਵੇਸ਼ਾਮ੍ਬੁਧਿਕੋਟਰਮ੍ । ਚਚਾਰ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਗਙ੍ਗੇਵਾਮਲਸ਼ੀਤਲਾ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਗਤਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ ਚੇਤਸਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇषੂਵਾਸ ਰਾਜ੍ਯੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਇਵ ਜਗਤ੍ਸੁ ਚ
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਜਾਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ।
ਆਕਾਸ਼ਗਾਮਿਨੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦਾਲੋਲਭੂषਣਾ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਮੇਘਲੇਖੇਵ ਗਿਰਿਮਾਲਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕਾष੍ਠਂ ਤृਣੋਪਲਂ ਭੂਮਿਂ ਖਂ ਵਾਤਮ੍ ਅਨਲਂ ਜਲਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਅਵਿਸ਼ਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਲਕੜੀ, ਘਾਹ, ਪੱਥਰ, ਧਰਤੀ, ਅਸਮਾਨ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਵੜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਗਾ ਮੋਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੋਰ੍ ਉਪਰਿ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਾਣਿ ਚ । ਦਿਗ੍ਵ੍ਯੋਮੋਦਰਰਨ੍ਧ੍ਰਾਣਿ ਵਿਜਹਾਰ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯੈਸ੍ ਸਹ ਨਾਗਾਮਰਾਸੁਰੈਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਪ੍ਸਰਸ੍ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਚਕਾਰ ਸਾ
ਉਹ ਤਿਰਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਸੱਪ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਵਤੀਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਂ ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬਹੁਸ਼ੋ ਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਮਾਤਾ ਬਾਲਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚਾਸਾਵ੍ ਆਪ ਤਦ੍ਭਰ੍ਤਾ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਮ੍ ਅਸਂਸ਼੍ਲਿष੍ਟਂ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲ ਇਵਾਤਲੇ
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਚੁੰਨਦਾ।
ਏਤਾਵਤਾਪਿ ਕਾਲੇਨ ਤਾਮ੍ ਏਵਂਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ । ਬਾਲੋ ਵਿਦ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਨृਪਸ਼੍ ਚੂਡਾਲਾਂ ਨ ਵਿਵੇਦ ਸਃ
ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਬੀਤ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੂਡਾਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਕਲਾਵਿਦਗ੍ਧਾ ਮੁਗ੍ਧਾ ਚ ਬਾਲੇਯਂ ਗृਹਿਣੀ ਮਮ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੇਵਲਂ ਰਾਜਾ ਸ ਚੂਡਾਲਾਂ ਵਿਵੇਦ ਤਾਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੂਡਾਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਘਰਵਾਲੀ, ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਮਾਸੂਮ, ਹੀ ਸਮਝਿਆ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਾਪ੍ਯ੍ ਅਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ੍ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ ਆਸ ਨੋ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਮਖਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਸਿਧੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਹਤ੍ਯਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਪ ਨੋ ਬੋਧਂ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਯਃ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗਿਨੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਜੇ ਉਹ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਗ ਸਕਿਆ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ?
ਉਪਦੇਸ਼ਕ੍ਰਮੋ ਨਾਮ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਮਾਤ੍ਰਪਾਲਨਮ੍ । ਜ੍ਞਪ੍ਤੇਸ੍ ਤੁ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਜ੍ਞੈਵ ਰਾਘਵ
ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਰਾਘਵ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੂਝ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਜਾਨਾਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਰ੍ਪਸ੍ ਸਰ੍ਪਪਦਾਨਿ ਵ
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਆਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਵਰਮੁਨੇ ਕਥਮ੍ ਏਤਜ੍ ਜਨਸ਼੍ਰੁਤੌ । ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕृਪਣਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਿਰਾਟੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍ । ਆਸ੍ਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਟਵੀਕਚ੍ਛੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬੀ ਵ੍ਰਣਕੀਟਵਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਂਧਿਆ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਇਕ ਕਿਰਾਟ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਸੀ। ਉਹ ਐਸਾ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਜਖਮ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ।
ਤਸ੍ਯੈਕਦਾ ਨਿਪਤਿਤਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਜਙ੍ਗਲੇ । ਏਕਾ ਵਰਾਟਿਕਾ ਰਾਮ ਤृਣਜਾਲਬੁਸਾਵृਤੇ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੌਡੀ, ਹੇ ਰਾਮ, ਘਾਹ ਤੇ ਫੂਸ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਤृਣਬੁਸਾਦਿਕਮ੍ । ਕਪਰ੍ਦਿਕਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਭਿਤੋ ਦੁਧਾਵ ਦਿਵਸਤ੍ਰਯਮ੍
ਗਰੀਬੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਕੌਡੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਘਾਹ, ਫੂਸ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਕਪਰ੍ਦਕਾਦ੍ ਦ੍ਵੌ ਭਵਤਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ऽष੍ਟੌ ਚ ਕਾਲਤਃ । ਤਤਸ਼੍ ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਂ ਚੇਤਿ ਚੇਤਸਾ
ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਤੋਂ ਦੋ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਚਾਰ, ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਠ, ਫਿਰ ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲਯਞ੍ ਜਙ੍ਗਲੇ ਦੀਨੋ ਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਨਮ੍ ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਜਨਹਾਸਂ ਸਹਂਸ੍ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦਿਨਾਨਿ ਧੁਤਵਾਨ੍ ਬੁਸਮ੍
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ ਸਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤਕ ਪੂਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ।
ਤਤੋ ਦਿਨਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਜਙ੍ਗਲਾਤ੍ । ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਪ੍ਰਤਿਮੋ ਲਬ੍ਧਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਰ੍ ਮਹਾਨ੍
ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰਤਨ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੁष੍ਟਹृਦਯਸ੍ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਗृਹਂ ਸੁਖੀ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਖਿਲਜਗਦ੍ਭੂਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਭਯਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਰਤਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ, ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਯਥਾ ਕਿਰਾਟੇਨ ਕਪਰ੍ਦਾਨ੍ਵੇषਣੇਨ ਤਤ੍ । ਰਤ੍ਨਂ ਲਬ੍ਧਂ ਜਗਨ੍ਮੂਲ੍ਯਮ੍ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਖਿਦ੍ਯਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਨੇ ਸਿੱਪੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।