ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਾਦਿਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਦृਢਭਾਵਨਾਃ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਯੋਜ੍ਝਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖਾਲੀਪਨ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੋਚ੍ਚੈਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਾਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਮ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਗਦਾਦਿ ਚ ਵਾ ਪृਥਕ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਸ਼ਿਲਾਕੁਡ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਭਸੇਵਾਨਿਰੋਧਿਤਮ੍ । ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਿਲੈਰ੍ ਨ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਭੋਭਾਗਾ ਇਵਾਚਲਾਃ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਮੇਰੁਵਿਪੁਲਾਕਾਰਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂਸ਼ੁਰੇਣੁषੁ । ਬਿਸਤਨ੍ਤੁषੁ ਮੇਘੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਧੂੜ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਸਂਯਾਤਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਬਦ੍ਧਭਾਵਨਾਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਇਵ ਨਭੋਭਾਗਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀਪਣ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਯਥੈਵ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦृਢਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਸਾ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦृਢਭਾਵਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਵਿਮੂਢਾ ਅਪਿ ਰਾਘਵ । ਵਿषਂ ਨਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਤਾਮ੍ ਅਮृਤਂ ਵਿषਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਯਥਾ ਯਥੈਵੇਹ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਦृਢਭਾਵਨਮ੍ । ਭੂਯਤੇ ਹਿ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਿਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟੋ ऽਯਂ ਦੇਹੋ ਦੇਹੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਦृष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਵ੍ਯੋਮਤਾਂ ਯਾਤਿ ਦੇਹਕਃ
ਜੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਝੂਠਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਣਿਮਾਦਿਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਭਵਤੈषਾਧੁਨਾ ਰਾਮ ਯੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਸੁਣ।
ਰੇਚਕਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਜੀਵਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀਗृਹਾਤ੍ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਵਾਯਾਵ੍ ਆਮੋਦਃ ਕੁਸੁਮਾਦ੍ ਇਵ
ਸਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਵਿਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਵਤ੍ । ਦੇਹੇ ਵਿਜੀਵੇ ਵਿਮਣੌ ਵਂਸ਼ੇ ਚ ਕ ਇਵਾਦਰਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ, ਵਾਂਸ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਵਾਪਿ ਯਥਾਭਿਮਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਸਮ੍ਪਦਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਨਿਵੇਸ਼੍ਯਤੇ
ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਜੀਵ ਵਿਚ, ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਿਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਵਪੁਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਾ ਯਦ੍ ਯਥਾਤ੍ਰਾਭਿਰੋਚਤੇ
ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚਾਹੇ, ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹਾਦ੍ ਅਯਾਤਯਾ ਵਿष੍ਵਗ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਵਤ੍ਯਾ ਚ ਖਾਨਿਲਮ੍ । ਸਂਵਿਦਾ ਜਗਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ऽਥ ਵਾ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਵਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਦਾਭ੍ਯੁਦਿਤਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਦੋषਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਯਥਾ ਸਮਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਚਿਰੇਣ ਤਥੈਵ ਰਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਪਦਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਨਾਵਰਣਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਰਵਸੰਪੂਰਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹੈ ਅਟੱਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨृਪਮਾਨਿਨੀ । ਏਵਂ ਬਭੂਵ ਚੂਡਾਲਾ ਘਨਾਭ੍ਯਾਸਵਤੀ ਸਤੀ
ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੀ, ਚੂਡਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹੀ ਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣ ਗਈ।
ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਵੇਸ਼ਾਮ੍ਬੁਧਿਕੋਟਰਮ੍ । ਚਚਾਰ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਗਙ੍ਗੇਵਾਮਲਸ਼ੀਤਲਾ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਗਤਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ ਚੇਤਸਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇषੂਵਾਸ ਰਾਜ੍ਯੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਇਵ ਜਗਤ੍ਸੁ ਚ
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਜਾਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ।
ਆਕਾਸ਼ਗਾਮਿਨੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦਾਲੋਲਭੂषਣਾ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਮੇਘਲੇਖੇਵ ਗਿਰਿਮਾਲਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕਾष੍ਠਂ ਤृਣੋਪਲਂ ਭੂਮਿਂ ਖਂ ਵਾਤਮ੍ ਅਨਲਂ ਜਲਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਅਵਿਸ਼ਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਲਕੜੀ, ਘਾਹ, ਪੱਥਰ, ਧਰਤੀ, ਅਸਮਾਨ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਵੜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਗਾ ਮੋਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੋਰ੍ ਉਪਰਿ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣਿ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਾਣਿ ਚ । ਦਿਗ੍ਵ੍ਯੋਮੋਦਰਰਨ੍ਧ੍ਰਾਣਿ ਵਿਜਹਾਰ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯੈਸ੍ ਸਹ ਨਾਗਾਮਰਾਸੁਰੈਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਪ੍ਸਰਸ੍ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਚਕਾਰ ਸਾ
ਉਹ ਤਿਰਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਸੱਪ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਵਤੀਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਂ ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬਹੁਸ਼ੋ ਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਮਾਤਾ ਬਾਲਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚਾਸਾਵ੍ ਆਪ ਤਦ੍ਭਰ੍ਤਾ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਮ੍ ਅਸਂਸ਼੍ਲਿष੍ਟਂ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲ ਇਵਾਤਲੇ
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਮੋਤੀ ਨੂੰ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਚੁੰਨਦਾ।
ਏਤਾਵਤਾਪਿ ਕਾਲੇਨ ਤਾਮ੍ ਏਵਂਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ । ਬਾਲੋ ਵਿਦ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਨृਪਸ਼੍ ਚੂਡਾਲਾਂ ਨ ਵਿਵੇਦ ਸਃ
ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਬੀਤ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੂਡਾਲਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਕਲਾਵਿਦਗ੍ਧਾ ਮੁਗ੍ਧਾ ਚ ਬਾਲੇਯਂ ਗृਹਿਣੀ ਮਮ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕੇਵਲਂ ਰਾਜਾ ਸ ਚੂਡਾਲਾਂ ਵਿਵੇਦ ਤਾਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਚੂਡਾਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਘਰਵਾਲੀ, ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਮਾਸੂਮ, ਹੀ ਸਮਝਿਆ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਾਪ੍ਯ੍ ਅਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ੍ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ ਆਸ ਨੋ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਮਖਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਸਿਧੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਹਤ੍ਯਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਅਪਿ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਪ ਨੋ ਬੋਧਂ ਬੁਧ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਯਃ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗਿਨੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਜੇ ਉਹ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਗ ਸਕਿਆ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ?
ਉਪਦੇਸ਼ਕ੍ਰਮੋ ਨਾਮ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਮਾਤ੍ਰਪਾਲਨਮ੍ । ਜ੍ਞਪ੍ਤੇਸ੍ ਤੁ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਜ੍ਞੈਵ ਰਾਘਵ
ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਰਾਘਵ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੂਝ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।