ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਤਦਾ ਰਾਘਵ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਦੀਪਸ੍ ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਮੁਕਣ ਤੇ ਉਹ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯਪਗਮੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਜੀਵੋ ਹਿ ਭਾਵਿਤੇ ਸਤ੍ਯੇ ਤਥਾ ਦੇਹਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜੀਵ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਣ ਤੇ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵੇਨ ਜੀਵੋ ਦੇਹਾਵृਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਦੇਹੋ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸੁਖੀ ਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਭਾਵਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਦਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਯਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਲੋਕਦੁਰ੍ਭੇਦਂ ਹਾਰ੍ਦਂ ਤਦ੍ ਦਾਰੁਣਂ ਤਮਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਤ੍ਯੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਨਿਰਮਲ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਰਾਮ ਬੁਦ੍ਧਤਾਮ੍ ਅਨੁਤਿष੍ਠਤਿ । ਕਲੌ ਹਰਿਰ੍ ਅਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਰਾਮਾ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਾਭਿਧਾਨਸ੍ਯ ਮੁਨਿਨਾਥਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਯੇ ਭਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਧੀਮਨ੍ਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਰਾਘਵ, ਜੋ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਮਧ੍ਯਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਯੋਃ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਹੇਤੂਪਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਹ ਲੋਕ ਤਰਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖਾਲੀ, ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਦੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ਯੀਕृਤੇ । ਜਗਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਵੈਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਮਧ੍ਯਂ ਮਾਧ੍ਯਮਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍ਗਵਿਦਃ ਪਰੇ । ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮਾਧਯਮਿਕ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਾਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ, ਜੋ ਪਲ-ਪਲ ਦੀ ਨਾਸਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਚੇਤਨਾ, ਬਲਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ।
ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਾਦਿਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਦृਢਭਾਵਨਾਃ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਯੋਜ੍ਝਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖਾਲੀਪਨ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੋਚ੍ਚੈਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਾਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਮ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਗਦਾਦਿ ਚ ਵਾ ਪृਥਕ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਸ਼ਿਲਾਕੁਡ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਭਸੇਵਾਨਿਰੋਧਿਤਮ੍ । ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਿਲੈਰ੍ ਨ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਭੋਭਾਗਾ ਇਵਾਚਲਾਃ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਮੇਰੁਵਿਪੁਲਾਕਾਰਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂਸ਼ੁਰੇਣੁषੁ । ਬਿਸਤਨ੍ਤੁषੁ ਮੇਘੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਧੂੜ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਸਂਯਾਤਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਬਦ੍ਧਭਾਵਨਾਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਇਵ ਨਭੋਭਾਗਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀਪਣ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਯਥੈਵ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦृਢਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਸਾ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦृਢਭਾਵਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਵਿਮੂਢਾ ਅਪਿ ਰਾਘਵ । ਵਿषਂ ਨਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਤਾਮ੍ ਅਮृਤਂ ਵਿषਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਯਥਾ ਯਥੈਵੇਹ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਦृਢਭਾਵਨਮ੍ । ਭੂਯਤੇ ਹਿ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਿਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟੋ ऽਯਂ ਦੇਹੋ ਦੇਹੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਦृष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਵ੍ਯੋਮਤਾਂ ਯਾਤਿ ਦੇਹਕਃ
ਜੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਝੂਠਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਣਿਮਾਦਿਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਭਵਤੈषਾਧੁਨਾ ਰਾਮ ਯੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਸੁਣ।
ਰੇਚਕਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਜੀਵਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀਗृਹਾਤ੍ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਵਾਯਾਵ੍ ਆਮੋਦਃ ਕੁਸੁਮਾਦ੍ ਇਵ
ਸਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਵਿਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਵਤ੍ । ਦੇਹੇ ਵਿਜੀਵੇ ਵਿਮਣੌ ਵਂਸ਼ੇ ਚ ਕ ਇਵਾਦਰਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ, ਵਾਂਸ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਵਾਪਿ ਯਥਾਭਿਮਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਸਮ੍ਪਦਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜੀਵੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਨਿਵੇਸ਼੍ਯਤੇ
ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਜੀਵ ਵਿਚ, ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘੁਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਿਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਵਪੁਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਾ ਯਦ੍ ਯਥਾਤ੍ਰਾਭਿਰੋਚਤੇ
ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚਾਹੇ, ਮੁੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹਾਦ੍ ਅਯਾਤਯਾ ਵਿष੍ਵਗ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਵਤ੍ਯਾ ਚ ਖਾਨਿਲਮ੍ । ਸਂਵਿਦਾ ਜਗਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ऽਥ ਵਾ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਵਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਦਾਭ੍ਯੁਦਿਤਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਦੋषਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਯਥਾ ਸਮਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਚਿਰੇਣ ਤਥੈਵ ਰਾਮ ਸਮ੍ਪਤ੍ਪਦਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਨਾਵਰਣਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਰਵਸੰਪੂਰਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਹੈ ਅਟੱਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਨृਪਮਾਨਿਨੀ । ਏਵਂ ਬਭੂਵ ਚੂਡਾਲਾ ਘਨਾਭ੍ਯਾਸਵਤੀ ਸਤੀ
ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਸੀ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੀ, ਚੂਡਾਲਾ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹੀ ਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣ ਗਈ।
ਜਗਾਮਾਕਾਸ਼ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਿਵੇਸ਼ਾਮ੍ਬੁਧਿਕੋਟਰਮ੍ । ਚਚਾਰ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਗਙ੍ਗੇਵਾਮਲਸ਼ੀਤਲਾ
ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਗਤਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ਼੍ ਚੇਤਸਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇषੂਵਾਸ ਰਾਜ੍ਯੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਇਵ ਜਗਤ੍ਸੁ ਚ
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਜਾਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ।
ਆਕਾਸ਼ਗਾਮਿਨੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦਾਲੋਲਭੂषਣਾ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਮੇਘਲੇਖੇਵ ਗਿਰਿਮਾਲਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।