ਬਿਸਵਾਲਵ੍ਰਣੇ ਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਉਪਲੇ ਦਿਵਿ ਭੂਤਲੇ । ਸਾ ਯਥਾ ਯੋਜ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜਖਮ, ਕੰਧ, ਪੱਥਰ, ਅਸਮਾਨ ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਸੈਵ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਰਸਾਦਾਨਾਦ੍ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਰਸੇਨਾਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਤਨ੍ ਨੀਹਾਰ ਇਵਾਮ੍ਬੁਨਾ
ਓ ਦੋਸਤ, ਓਹੀ ਚੇਤਨਾ ਜਦੋਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਰੂਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਸਪੂਰ੍ਣਾ ਯਮ੍ ਆਕਾਰਂ ਭਾਵਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਤ੍ ਤਥਾ । ਧਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕृਤੋ ਬੁਦ੍ਧੌ ਰੇਖਾ ਰਾਮ ਯਥਾਕृਤਿਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਰੂਪ ਸਰੂਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਰੂਪ ਉਹ ਅਪਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਦृਢਭਾਵਵਸ਼ਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਥੀਨ੍ਯ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਸਾ ਤਤਃ । ਮਾਤृਗਰ੍ਭਨਿषਣ੍ਣੇਵ ਸੁषਿਕ੍ਤੇਵਾਙ੍ਕੁਰਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੱਡੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਭਿਮਤਮ੍ ਆਕਾਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚੇਤਿ ਰਾਘਵ । ਜੀਵਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਮੇਰ੍ਵਾਦਿ ਤृਣਾਦਿ ਵਾ
ਰਾਘਵ, ਜੀਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਮਾਤਰਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੁਮੇਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯੋਗਸਾਧ੍ਯਮ੍ ਅਣਿਮਾਦ੍ਯਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਸਾਧ੍ਯਮ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼੍ਰਵਣਭੂषਣਮ੍
ਤੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ। ਹੁਣ, ਸੁਣ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ।
ਏਕਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸੋਮ੍ਯਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਾਜਗਨ੍ ਨ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚੇਤਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸੁਖਮ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਨਾ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ।
ਤਚ੍ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਯਦਾ ਤਦਾ ਜੀਵ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਆਬਿਲਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ 'ਜੀਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਨਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਭ੍ਰਮੇਣੇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਜੀਵਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਬਾਲੋ ਯਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵੋਦ੍ਧਤਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੂਤ ਜਾਂ ਜਿਨ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਦਾ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪੇਨ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕ ਆਗਤੇ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮੋਹੋ ਜੀਵਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਸ਼ਰਦਭ੍ਰਵਤ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਹੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਾਲੀ ਭੁਲਾਵਾ ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਤਦਾ ਰਾਘਵ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਦੀਪਸ੍ ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਮੁਕਣ ਤੇ ਉਹ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯਪਗਮੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਜੀਵੋ ਹਿ ਭਾਵਿਤੇ ਸਤ੍ਯੇ ਤਥਾ ਦੇਹਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜੀਵ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਣ ਤੇ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵੇਨ ਜੀਵੋ ਦੇਹਾਵृਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਦੇਹੋ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸੁਖੀ ਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਭਾਵਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਦਾਵ੍ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਯਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਲੋਕਦੁਰ੍ਭੇਦਂ ਹਾਰ੍ਦਂ ਤਦ੍ ਦਾਰੁਣਂ ਤਮਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਤ੍ਯੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਨਿਰਮਲ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਰਾਮ ਬੁਦ੍ਧਤਾਮ੍ ਅਨੁਤਿष੍ਠਤਿ । ਕਲੌ ਹਰਿਰ੍ ਅਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਰਾਮਾ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਾਭਿਧਾਨਸ੍ਯ ਮੁਨਿਨਾਥਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਯੇ ਭਕ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਧੀਮਨ੍ਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਰਾਘਵ, ਜੋ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁੱਧ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਮਧ੍ਯਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਤਯੋਃ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਹੇਤੂਪਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਹ ਲੋਕ ਤਰਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖਾਲੀ, ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਦੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੇ ਕ੍ਸ਼ਯੀਕृਤੇ । ਜਗਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਵੈਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਮਧ੍ਯਂ ਮਾਧ੍ਯਮਿਕਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍ਗਵਿਦਃ ਪਰੇ । ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮਾਧਯਮਿਕ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਾਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ, ਜੋ ਪਲ-ਪਲ ਦੀ ਨਾਸਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਚੇਤਨਾ, ਬਲਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ।
ਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਾਦਿਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਦृਢਭਾਵਨਾਃ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਯੋਜ੍ਝਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਖਾਲੀਪਨ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖਾਲੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵੋਚ੍ਚੈਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਾਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਮ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਗਦਾਦਿ ਚ ਵਾ ਪृਥਕ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਸ਼ਿਲਾਕੁਡ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਭਸੇਵਾਨਿਰੋਧਿਤਮ੍ । ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਨਿਲੈਰ੍ ਨ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਭੋਭਾਗਾ ਇਵਾਚਲਾਃ
ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਮੇਰੁਵਿਪੁਲਾਕਾਰਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂਸ਼ੁਰੇਣੁषੁ । ਬਿਸਤਨ੍ਤੁषੁ ਮੇਘੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਣੁਵਤ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਧੂੜ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਸਂਯਾਤਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਬਦ੍ਧਭਾਵਨਾਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਇਵ ਨਭੋਭਾਗਾਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਲੀਪਣ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਚ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਯਥੈਵ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦृਢਭਾਵਨਯਾ ਸ੍ਵਯਾ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਖਾਲੀਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਸਾ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦृਢਭਾਵਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਵਿਮੂਢਾ ਅਪਿ ਰਾਘਵ । ਵਿषਂ ਨਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮृਤਤਾਮ੍ ਅਮृਤਂ ਵਿषਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਯਥਾ ਯਥੈਵੇਹ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਦृਢਭਾਵਨਮ੍ । ਭੂਯਤੇ ਹਿ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਿਤਂ ਪੁਨਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟੋ ऽਯਂ ਦੇਹੋ ਦੇਹੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਦृष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯਭਾਵੇਨ ਵ੍ਯੋਮਤਾਂ ਯਾਤਿ ਦੇਹਕਃ
ਜੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਝੂਠਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਣਿਮਾਦਿਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਭਵਤੈषਾਧੁਨਾ ਰਾਮ ਯੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਸੁਣ।