ਅਸਤ੍ਯਜਡਚੇਤ੍ਯਾਂਸ਼ਸ਼੍ਰਯਣਾਚ੍ ਚਿਦ੍ਵਪੁਰ੍ ਜਡਮ੍ । ਮਹਾਜਡਗਤੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਪਿ ਰੂਪਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਿ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਝੂਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁੱਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਡੇ ਸੁੱਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ ਵਾਸਦ੍ ਵਾ ਯਦ੍ ਆਭਾਸਿ ਚਿਤ੍ ਸਮਾਚਾਮਤਿ ਸ੍ਵਤਃ । ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਦ੍ ਏਵ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਚੇਤਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਚ੍ ਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਤਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਜਡਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਚੇਤਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਪ੍ਰਬੋਧਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚੂਡਾਲਾ ਕੇਨੈषਾ ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਚੇਤਤੇ । ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਚਿਰਾਚ੍ ਚੇਤ੍ਥਂ ਵ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਚੂਡਾਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ?' ਇਹ ਸੋਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਸਮਝ ਗਈ।
ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਰਕਾਲੇਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ । ਯਦ੍ ਵੈ ਚਿਚ੍ਚਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੂਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੱਚ ਸਮਝ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਏਤੇ ਹਿ ਚਿਦ੍ਵਿਲਾਸਾਨ੍ਤਾ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਯਃ । ਅਸਨ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਤ ਏਵਾਹੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ੍ਦੁਵਦ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੇ ਆਦਿਕ—all ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੱਚੇ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਚੰਦ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਚਿਦ੍ ਏਕੈਵਾਸ੍ਤੀਹ ਮਹਾਸਤ੍ਤੇਤਿ ਯੋਚ੍ਯਤੇ । ਨਿष੍ਕਲਙ੍ਕਾ ਸਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਰੂਪਿਣੀ
ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਮਲ, ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵੇਦਨਾਕਾਰਾ ਸ਼ਿਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਾ । ਸਕृਦ੍ਵਿਭਾਤਾ ਵਿਮਲਾ ਨਿਤ੍ਯੋਦਯਵਤੀ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਸਾਫ ਸੁੱਤ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਸਿਰਫ ਚੇਤਨ ਰੂਪ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਮਾਤ੍ਮਾਦਿਨਾਮਭਿਰ੍ ਯਾਭਿਧੀਯਤੇ । ਚੇਤ੍ਯਚੇਤਨਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਨਾਸ੍ਯਾ ਭਿਨ੍ਨਂ ਨ ਸਾ ਤਤਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਆਦਿਕ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ, ਚੇਤਨਾ, ਗਿਆਨ ਆਦਿਕ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ।
ਤਯੈषਾ ਚੇਤ੍ਯਤੇ ਚਿਚ੍ਛ੍ਰੀਸ੍ ਸੈषਾਦ੍ਯਾ ਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ । ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਰੂਪਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਅਣਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਅਖੰਡ ਸੁਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰੂਪ ਹੈ।
ਮਨੋਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦ੍ਯਰ੍ਥਰੂਪੈਸ੍ ਸੈਵਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਤਰਙ੍ਗਕਣਕਲ੍ਲੋਲਵਲਨੈਰ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਬੂੰਦਾਂ ਤੇ ਛੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ਭੂਤਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਤ੍ਤਾ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਾਨ੍ਤਰੇ । ਯਦ੍ ਇਦਂ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਮਹਾਚਿਤੇਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਨ੍ਮਹਾਸਿਂਹੀ ਸੇਯਂ ਸਮਸਮੋਦਿਤਾ । ਅਨਨ੍ਯਯੈਵਾਨ੍ਯਯੇਵ ਜਗਜ੍ਜृਮ੍ਭਿਕਯਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ੇਰਨੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤਾ ਤਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਨਾਨ੍ਯਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਹ ਹਿ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਹੇਮਭਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਨਨੁ ਹੇਮੇਤਰਾ ਯਥਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਸਤੀਤਵ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸੋਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਯਥੋਦੇਤਿ ਤਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚੇਤਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵੇਨ ਤਰਙ੍ਗਾਦਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਚਿਤੋ ਜਗਚ੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਦੇਤੀਵਾਨੁਦਯ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਤਦਾਤ੍ਮੈਵ ਯਥਾਵਰ੍ਤੋ ਰੂਪਵਾਞ੍ ਜਲਧੌ ਦ੍ਰਵਾਤ੍
ਵੱਡੇ ਮਨ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸੇ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਘੇਰੀ ਲਹਿਰ।
ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਅਨਹਮ੍ਭਾਵਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਮਰਣੇ ਨ ਚ ਸ੍ਤਸ੍ ਸਦਸਦ੍ਗਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਚੇਤਨਾ ਹਾਂ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਨਮ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਹਾਲਤ।
ਨ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਨਭਸਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਅਚ੍ਛੇਦ੍ਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਦਾਹ੍ਯੋ ऽਯਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਨਿਤ੍ਯਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਇਸ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸੜਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਤੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਰਕਾਲੇਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵृਤਾ । ਨਿਰ੍ਵਾਸਿਤਮਤਿਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਆਸੇ ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਰਾਬ੍ਧਿਵਤ੍
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਹਾਂ।
ਅਸਦਾਭਾਸਮ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਰਮੇ ਚਿਰਮ੍
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਸਾਨ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ, ਅਨੰਤ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਕੇ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਭੂਤੌਘਸ਼੍ ਚਾਚਲਾਦਿਕਃ । ਸੁਰਾਸੁਰਯੁਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਤਨ੍ਮਯਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍
ਇਹ ਅਨੰਤ ਆਕਾਸ਼, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ।
ਪੁਸ੍ਤਕਰ੍ਮਮਯੀ ਸੇਨਾ ਸਰ੍ਵਾ ਮृਣ੍ਮਾਤ੍ਰਕਂ ਯਥਾ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਦृਸ਼ਾਂ ਸਤ੍ਤਾ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੈਕਮਯੀ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਤਲੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਫੌਜ ਸਿਰਫ ਮਿੱਟੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪਤਾ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਂ ਨਾਹਮ੍ ਇਤੀਤਿ ਚ । ਕ ਇਹ ਭ੍ਰਮਸਮ੍ਮੋਹਃ ਕਥਂ ਕਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਕ੍ਵ ਵਾ
ਇਹ ਏਕਤਾ, ਇਹ ਦਵੈਤਾ, 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' — ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਭਟਕਿਆ ਜਾਂ ਭੁਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿਸ ਵਲੋਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ?
ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਮ੍ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਖਂ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਣਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਸੇ ਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਅਨੰਤ, ਆਸਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੈਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ.
ਅਚੇਤਨਂ ਚੇਤਨਂ ਵਾ ਯੋ ਯੋ ਨਾਮਾਭਿਚੇਤਤਿ । ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਸ੍ਵਂ ਮਹਾਚਿਤਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਸ਼ ਵਾਲੀ ਮੰਨੇ, ਜੋ ਵੀ ਨਾਂ ਪਾਏ, ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ.
ਤੇਨੇਹ ਨਾਹਮ੍ ਨਾਨ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਨ ਭਾਵਾਭਾਵਸਮ੍ਭਵਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਂ ਕੇਵਲਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰਣਪਰਾ ਪਰਮਾਵਬੋਧਾਦ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਦਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਗਭਯਮੋਹਮਨੋਵਿਲਾਸਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਬਭੂਵ ਸ਼ਰਦਮ੍ਬਰਲੇਖਿਕੇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਲਾਲਚ, ਡਰ, ਭੁਲਾਵਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਹਲਚਲ ਸਭ ਠੰਢ ਪੈ ਗਈ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਝੜ ਦੇ ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚੀ ਇਕ ਰੇਖਾ।
ਦਿਨਾਨੁਦਿਨਮ੍ ਏषਾਥ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਤਯਾ ਤਯਾ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਤਯਾ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਸਦਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਨੀਰਾਗਾ ਨੀਰੁਜਾਸਙ੍ਗਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਮੀਹਿਤਾ । ਨ ਜਹਾਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਾਚਾਰਚਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਚਾਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਨਾ ਲਗਾਵ ਵਿਚ, ਨਾ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ। ਉਹ ਨਾ ਕੁਝ ਛੱਡਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਫੜਦੀ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦੀ।
ਪਰਿਤੀਰ੍ਣਾ ਭਵਾਮ੍ਭੋਧਿਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹਜਾਲਿਕਾ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਮਹਾਲਾਭਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਰਾਨ੍ਤਰਾ
ਜਦ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕ-ਸੰਦੇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਿਆ।