ਵਨੋਪਵਨਵਿਨ੍ਯਾਸਵਰ੍ਣਨਾਵਲਿਤਾਸੁ ਚ । ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਰਸਗਰ੍ਭਾਸੁ ਕਥਾਸ੍ਵ੍ ਅਰਮਤੋਨ੍ਮਨਾਃ
ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾਰਿਹਾਸਲਸਚ੍ਛ੍ਵਾਸਵਿਲੋਲਾਲਕਵਲ੍ਲਰੀਃ । ਕੁਮਾਰੀਃ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਸੁਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ਸ੍ਤਨੀਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਹੱਸਣ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਏਵਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਵਿਦੁਰ੍ ਭਵ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਨਵਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਇਙ੍ਗਿਤਾਕਾਰਵੇਦਿਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪਦਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਹੈ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਵਿਵਾਹਾਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੋ ਵਿਚਾਰਵਾਨ੍ । ਸੁਰਾष੍ਟ੍ਰਾਧਿਪਤਿਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਯਯਾਚੇ ਯੌਵਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਤ੍ਵੇ ਵਿਧਿਨੋਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਉਪਯੇਮੇ ਸ ਤਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਸਦृਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਵਧੀਆ ਘਰਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਚੂਡਾਲੇਤਿ ਭੁਵਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨृਪਤਿਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਸਾ ਤਂ ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਰੇਜੇ ਫੁਲ੍ਲੇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਚੂੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਹਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ।
ਨੀਲਨੀਰਜਨੇਤ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਚੂਡਾਲਾਂ ਸ ਸ਼ਿਖਿਧ੍ਵਜਃ । ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ ਵਿਕਾਸਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ਼ੋਭਯਾਰ੍ਕ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀਂ
ਚੂੜਾਲਾ ਦੇ ਨੀਲੇ-ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਖਿਧਵਜ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਖਿੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਕਮਲ ਨੂੰ ਖਿੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਰ੍ਧਤ ਤਯੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਰ੍ਪਿਤਚੇਤਸੋਃ । ਹਾਵਭਾਵਵਿਲਾਸਾਦ੍ਯੈਸ੍ ਸੇਕੈਰ੍ ਨਵਲਤੇਵ ਸਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਦਿਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ। ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ, ਭਾਵਾਂ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਵੇਂ ਮੀਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਤ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਰ੍ਪਿਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸ੍ ਸੁਸੁਖੀ ਸੁਸ੍ਥਿਤਪ੍ਰਜਃ । ਰਾਜਹਂਸ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨ੍ਯਾ ਰੇਮੇ ਦਯਿਤਯਾ ਤਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਠੀਕ ਠਾਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਲੋਟਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਃਪੁਰੇषੁ ਦੋਲਾਸੁ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਵੀਥਿषੁ । ਮਨ੍ਦਾਰਦਾਮਦੋਲਾਸੁ ਕਦਲੀਕਨ੍ਦਲੀषੁ ਚ
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰ ਦੀ ਮਹਕ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਰਮ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ, ਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ—
ਪੁਰਾਨ੍ਤੇषੁ ਵਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ । ਜਙ੍ਗਲੇषੁ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਜਮ੍ਬੂਜਮ੍ਬੀਰਸ਼ਾਲਿषੁ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜੰਬੂ, ਜੰਬੀਰਾ ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ—
ਬਭੂਵਾਹ੍ਲਾਦਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਯੋਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸਦ੍ਵਰ੍षਣਾਧ੍ਵਰਾਚਾਰੈਰ੍ ਦ੍ਯੁਭੂਮ੍ਯੋਰ੍ ਇਵ ਕਾਨ੍ਤਯੋਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੀਂਹ ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਵਿਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਚ੍ ਚੇष੍ਟਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਮਿਥਃ ਕਲਾਕਲਾਪਸ੍ਯ ਕੋਵਿਦੌ ਤੌ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਰਹੇ। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵੈਤੌ ਦਧਤੁਰ੍ ਮਿਸ਼੍ਰਤਾਂ ਗਤੌ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਹृਦਯਸ੍ਥਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਵ ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਐਸਾ ਇਕ-ਜੁਟ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਿਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ-ਪੂਰੇ ਰਚ ਗਏ ਹੋਣ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਵੈਦਗ੍ਧ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮੁਖਾਤ੍ ਪ੍ਰਭੋਃ । ਬਾਲਾ ਭਾਣ੍ਡਾਦ੍ ਇਵਾਗृਹ੍ਣਾਦ੍ ਆਸੀਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਪਣ੍ਡਿਤਾ
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵੀ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ, ਸਿੱਖ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਨृਤ੍ਤਂ ਵਾਦ੍ਯਾਦਿ ਗੇਯਾਦਿ ਚੂਡਾਲਾਵਦਨਾਦ੍ ਅਸੌ । ਅਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਤ ਬਭੂਵਾਥ ਕਲਾਨਾਮ੍ ਅਤਿਕੋਵਿਦਃ
ਚੂਡਾਲਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਗੀਤ-ਗਾਵਨ ਸਿੱਖ ਲਿਆ; ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਮਾਵਾਸ੍ਯਾਵ੍ ਇਵੇਨ੍ਦ੍ਵਰ੍ਕਾਵ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਵਿਲਸਤ੍ਕਲੌ । ਮਿਥੋ ਹृਦਯਸਂਸ੍ਥੌ ਤੌ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਐਕ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ਤੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਵ੍ ਏਕਰਸਾਵ੍ ਅਨਨ੍ਯਦਯਿਤਾਵ੍ ਉਭੌ । ਪੁष੍ਪਾਮੋਦਾਵ੍ ਇਵਾਭਿਨ੍ਨੌ ਭੂਤਲਸ੍ਥੌ ਸ਼ਿਵਾਵ੍ ਇਵ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਵੈਦਗ੍ਧ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰਮਤੀ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦੌ । ਕ੍ਰੀਡਯੇਵ ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕਮਲਾਕਮਲਾਧਵੌ
ਸੁੰਦਰ ਅਕਲ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣ ਆਏ ਹੋਣ।
ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਧੁਰੌ ਸਮਵਿਜ੍ਞਾਨਵੇਦਿਨੌ । ਅਨੁਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਵ੍ ਆਸ੍ਤਾਂ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਤਦ੍ਵਿਦੌ
ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠੇ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਕਲਾਕਲਾਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੌ ਲਸਦ੍ਰਸਰਸਾਯਨੌ । ਸ਼ੀਤਲਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧਾਙ੍ਗੌ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੌ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਇਵੋਦਿਤੌ
ਕਲਾ ਤੇ ਬੋਲ ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਠੰਢੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਚੰਦ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਹੋਣ।
ਰੇਜੇ ਲਸਨ੍ਨृਪਤਿਭੋਗਵਿਲਾਸਕਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰੇषੁ ਮਿਥੁਨਂ ਤਦ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਸ਼੍ਰਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਜषਣ੍ਡਕੁਹਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਰਾਜਹਂਸਯੁਗ੍ਮਂ ਵਿਕਾਸਿਮਦਮਨ੍ਮਥਮਨ੍ਦਚਾਰਿ
ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੋੜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਝਲਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਜ ਹੰਸ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਖਿਲਦੇ ਹੋਏ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਤੁਰਦੇ ਹੋਣ।
ਏਵਂ ਬਹੂਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਿਥੁਨਂ ਨਿਰ੍ਭਰਸ੍ਪृਹਮ੍ । ਰੇਮੇ ਯੌਵਨਲੀਲਾਭਿਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਜੋੜਾ ਪੂਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਣਗਿਣਤ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਰਹੇ।
ਅਥ ਯਾਤੇषੁ ਵਰ੍षੇषੁ ਬਹੁष੍ਵ੍ ਆਵृਤ੍ਤਿਸ਼ਾਲਿषੁ । ਸ਼ਨੈਰ੍ ਗਲਤਿ ਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਭਿਨ੍ਨਕੁਮ੍ਭਾਦ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਵਾਨੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਝੜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਦਸ੍ਯੇਵ ਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਮਿਥੁਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਾਲਤਃ । ਈषਦ੍ਵਿਰਾਗੋ ਹृਦਯਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਰਸਮ੍ ਅਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਬੇਰੁਖੀ ਉਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੂਹ ਗਈ।
ਵਿਰਾਗਵਾਸਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਸ੍ਥਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ । ਮਿਥੁਨਂ ਤਜ੍ ਜਗਦ੍ਯਾਤ੍ਰਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਅਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍
ਬੇਰੁਖੀ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਛਣ-ਛਣ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਨਾਮੇਹ ਮਨੋਹਾਰਿ ਸਂਸਾਰਕੁਹਰਭ੍ਰਮੇ । ਤਰਙ੍ਗਨਿਕਰਾਕਾਰਭਙ੍ਗੁਰਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਿ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੰਵਰੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇਕ ਵਪਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੱਚਾ ਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ?
ਪਾਤਃ ਪਕ੍ਵਫਲਸ੍ਯੇਵ ਮਰਣਂ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਣਮ੍ । ਹਿਮਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਜੇ ਜਰਾ ਨਿਪਤਨੋਨ੍ਮੁਖੀ
ਮੌਤ ਪੱਕੇ ਫਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਬੁਢਾਪਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਿਮ ਜਾਂ ਓਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰ੍ ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਜਲਂ ਕਰਤਲਾਦ੍ ਇਵ । ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਲਤਾਤੁਮ੍ਬੀ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਦੀਰ੍ਘਤਾਂ ਗਤਾ
ਜੀਵਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਫਿਸਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਛਾ ਹੀ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਤਿੰਬੀ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਲੰਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲਨਦ੍ਯਾ ਰਯ ਇਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯੌਵਨਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਮ੍ ਇਵਾਸਤ੍ਯਂ ਜੀਵਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਸਂਸ੍ਥਿਤਿ
ਜਵਾਨੀ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਉ ਵਾਂਗ ਚੁਪਚਾਪ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੀਵਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਜਾਦੂ ਵਾਂਗ ਝੂਠਾ ਹੈ।