ਏਤਦ੍ ਰਾਮ ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਤੇ ਵੇਤਾਲਪ੍ਰਸ਼੍ਨਜਾਲਕਮ੍ । ਏਵਂਕ੍ਰਮੇਣ ਚਿਦਣਾਵ੍ ਏਵੇਦਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਤਾਲ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਚਿਦਣੋਃ ਕੋਸ਼ਗਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਕੋਪੋ ਵੇਤਾਲਕਸ੍ਯੇਵ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਯਤ੍ ਪਰਂ ਤੁ ਤਤ੍
ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸੰਸਾਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਤਾਲ ਦੀ ਰੁੱਸਣ ਵਾਂਗ, ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਵਾਹਾਪਤਿਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨਿਰਿਚ੍ਛਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਵਹਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈ; ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨਸੈਵ ਮਨੋ ਮੁਨਿਃ । ਤਿष੍ਠੈਕਸ਼ਮਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯੋਮਵਦ੍ਵਿਸ਼ਦਾਸ਼ਯਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਧੂ ਮਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੋਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਰਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਅਮੂਢਸ੍ਯ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਰਾਜ੍ਞੋ ਭਗੀਰਥਸ੍ਯੇਵ ਦੁਸ੍ਸਾਧਮ੍ ਅਪਿ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਪਰਿਤृਪ੍ਤਵृਤ੍ਤੇਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮੇ ਸੁਸਮਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤੋ ऽਨ੍ਤਃ । ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਤਰਾ ਅਪਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਾ ਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰ ਇਵ ਸਾਗਰਖਾਤृਨਪ੍ਤੁਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਸਮ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਲਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਰਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਖਾਈ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਚਮਤ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਣਮ੍ । ਭਗੀਰਥਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਨ੍ ਮੇ ਕਥਯ ਭੋਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ।
ਆਸੀਦ੍ ਭਗੀਰਥੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਭੁਵਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਦ੍ਵੀਪਾਯਾ ਮਣ੍ਡਨਾਤਿਲਕੋਪਮਃ
ਭਗੀਰਥ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣਾ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ ਯਥਾਭਿਮਤਮ੍ ਅਰ੍ਥਿਨਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨਾਦ੍ ਯਸ੍ਮਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣੇਰ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਮੁਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸਾਧੂਨਾਂ ਯੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਧਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਦਦੌ । ਤृਣਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਕਰਂ ਤृਣਮਣਿਰ੍ ਯਥਾ
ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਕ ਤਿੰਨ ਕਾ ਟੁਕੜਾ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਤਨ ਤਿੰਨ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰਸਾਰਮ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰੋਤਮ੍ ਅਜ੍ਵਲਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਯੋ ऽਭਿਨਤ੍ । ਅਯੋਮਣਿਰ੍ ਅਯੋਯਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਜਨਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਖੁਦ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਚੁੰਬਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਧੂਮੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਦਹਞ੍ ਸ਼ੀਤੋ ਵਿਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯੋ ਹਾਰ੍ਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਤਮੋ ऽਹਰਨ੍ ਨृਣਾਂ ਨੈਸ਼ਂ ਯੋ ਮਣਿਰ੍ ਵੇਸ਼੍ਮਨਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਧੂੰਆਂ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਠੰਢਾ, ਤੇ ਨੁਕਤਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਰਨ੍ਨ੍ ਅਗ੍ਨਿਕਣਾਸਾਰਮ੍ ਅਭਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਜਮ੍ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਜ੍ਵਲਤਿ ਯੋ ऽਰਿषੁ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਦਾ ਸੀ।
ਮृਦੁਸ਼ੀਤਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਯਸ੍ ਸਮਾਹ੍ਲਾਦਯਨ੍ ਮਹੀਮ੍ । ਸ੍ਵੇ ਜਨੇ ਦ੍ਰਵਤਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ ਸੇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਨ੍ਦੁਮਣਿਰ੍ ਯਥਾ
ਉਸ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਨਰਮ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਰਤਨ ਚੰਦ ਨਾਲ।
ਜਗਦ੍ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪਾਤਾਲਵਾਹਿਨਃ । ਗਙ੍ਗਾਵਾਹਸ੍ਯ ਯੇਨੋਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਤृਤੀਯਃ ਪੂਰਿਤੋ ਗੁਣਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਨੇਉ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼ੋषਿਤੋ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਗਙ੍ਗਾਪੂਰੇਣ ਪੂਰਿਤਃ । ਯੇਨ ਦੁष੍ਪੂਰਰੂਪੋ ऽਪਿ ਮਹਾਸਾਰ੍ਥੋ ऽਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ ਇਵ
ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਸਤ ਮুনি ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਜੋ ਭਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ।
ਗਙ੍ਗਾਸੋਪਾਨਪਦ੍ਧਤ੍ਯਾ ਯੇਨ ਪਾਤਾਲਵਾਸਿਨਃ । ਯੋਜਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਲੋਕੇ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਲੋਕਬਨ੍ਧੁਨਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਜਹ੍ਨੁਂ ਤਪਸਾਰਾਧਯਂਸ਼੍ ਚ ਯਃ । ਭੂਯੋ ਭੂਯੋ ਯਯੌ ਖੇਦਂ ਨ ਮੂਰ੍ਤਵ੍ਯਵਸਾਯਵਤ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਜਹਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤਪ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਥਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਯੌਵਨੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਤੇਰ੍ ਅਥ । ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਯਤੋ ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਅਜੇ ਜਵਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਉਲਝਣ ਭਰੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਵਵਿਰਾਗਚਮਤ੍ਕਾਰਵਿਚਾਰਕਣਿਕੋਦਭੂਤ੍ । ਚੇਤਸ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸੁਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਦੈਵਾਦ੍ ਵਲ੍ਲੀ ਮਰਾਵ੍ ਇਵ
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਰਮ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਉੱਗ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੇਲ ਉੱਗਦੀ ਹੈ।
ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਮਹੀਪਤਿਰ੍ ਅਸਾਵ੍ ਅਥ । ਜਗਦ੍ਯਾਤ੍ਰਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਸਮਞ੍ਜਸਸਙ੍ਕੁਲਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਗੜਬੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਪੁਨਰ੍ ਦਿਨਂ ਪੁਨਸ਼੍ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਦਾਨਾਦਾਨਾਸ਼ਨਂ ਪੁਨਃ । ਤਦ੍ ਏਵ ਸ਼ੁਕ੍ਤਵਿਰਸਂ ਲਜ੍ਜ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਫਿਰ ਰਾਤ, ਫਿਰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਲੈਣਾ, ਫਿਰ ਖਾਣਾ; ਇਹੀ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿਚ ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਨ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਕृਤਂ ਸੁਕृਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸ਼ੇषਂ ਕਰ੍ਮਵਿषੂਚਿਕਾ
ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁੰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਲਜ੍ਜਤੇ । ਮੂਢਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਮੂਢਸ੍ ਤੁ ਕਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਲ ਬਾਲਵਤ੍
ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੱਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ, ਭਲਾ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਕਰੇ?
ਅਥੈਕਦੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਨਾਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯੁਤ੍ਤੁਲਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਸਂਸृਤੇਰ੍ ਭੀਤਸ੍ ਸਮਪृਚ੍ਛਦ੍ ਭਗੀਰਥਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਭਗੀਰਥ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਇਕੱਲੇ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸੁ ਸੁਚਿਰਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਸਂਸਾਰਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਅਰਣ੍ਯਾਨੀष੍ਵ੍ ਇਵੈਤਾਸੁ ਭृਸ਼ਂ ਖਿਨ੍ਨਾ ਵਯਂ ਵਿਭੋ
ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਰੁਟੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਈਏ।
ਜਰਾਮਰਣਮੋਹਾਦਿਰੂਪਾਣਾਂ ਭਵਕਾਰਿਣਾਮ੍ । ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕਥਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਰ੍ਹਾ, ਮੌਤ, ਭੁਲਾਵਾ ਆਦਿ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਚਿਰਸਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਚ੍ਛੇਨ ਨਿਰ੍ਵਿਭਾਗਵਿਲਾਸਿਨਾ । ਰਾਜਞ੍ ਜ੍ਞੇਯਾਵਬੋਧੇਨ ਪੂਰ੍ਣੇਨ ਭਰਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਅੰਤ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਿ ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ ऽਭਿਤਃ । ਸਂਸ਼ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਮਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਨਘ
ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਗੰਢ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਠੰਢੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਤੁ ਵਿਦੁਰ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰੂਪਿਣਮ੍ । ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦਯਮ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਗਦਾ ਹੈ।