ਤਦ੍ਗृਹੇ ਮਾਸਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਬਲਾਨ੍ ਨਿष੍ਕਾਸਿਤਾਰ੍ਗਡਾਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਲੋਕਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਮਾਨਸਮ੍
ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲਈ, ਰਖਵਾਲੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕੱਢੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਭਿਕਖੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਗੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗਾ।
ਅਨ੍ਯੇਨੈਵ ਸ ਦੇਹੇਨ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਮੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇ ਨष੍ਟਂ ਤਦ੍ਵਿਹਾਰੇ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍
ਮੁਕਤ ਭਿਕਖੂ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਗੁਆਚਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏषਾ ਗੁਣਮਯੀ ਮਾਯਾ ਦੁਰ੍ਬੋਧੇਨ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਾਵਬੋਧੇਨ ਸੁਖੇਨੈਵਾਤਿਵਾਹ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਚ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਝ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯੈਵ ਕृਤਾਰਮ੍ਭਾ ਹੇਮ੍ਨਃ ਕਟਕਤਾ ਯਥਾ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਵਿਪਰ੍ਯਾਸਮਾਤ੍ਰਕਾਰਣਕੋਦਯਾ
ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਝੂਠ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਪਰਤ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਦੀ ਭੁਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ ਏਵੇਯਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਮਾਯੇਤਿ ਮੀਯਤੇ । ਤਰਙ੍ਗਤੇਵ ਪਯਸਿ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਮਾਤ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਮਯਾਦ੍ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਪ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਏਵਂ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਵਿਵੇਕਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਮਦृਕ੍
ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਦਿੱਖਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਵੇਕ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਯੋ ऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸ ਸ ਬੋਧਤਃ । ਸ ਏਵੋਦੇਤਿ ਸਂਸਾਰਕਰਞ੍ਜਵਨਗੁਲ੍ਮਦृਕ੍
ਜੋ ਵੀ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਆਤਮਾ, ਮਿਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਝਾੜਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਭੂਤਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਪृਥਕ੍ ਸਂਸਾਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਇਵ ਪਰਾਦ੍ ਵੀਚਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ
ਹਰ ਜੀਵ ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭਿਖਾਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ।
ਪ੍ਰਸृਤਃ ਪਦ੍ਮਜਾਦ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ऽਯਮ੍ ਆਦਿਤਃ । ਤਥੈਵਾਥ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤੋਤ੍ਕਰੂਢਸ੍ ਸਰ੍ਵਜਨਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਸੁਪਨਾ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਿਤਾਮਹਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਲਾਸਵਤ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਉਦਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਨੀਹ ਕੋਟਿਸ਼ਃ
ਸਿਰਜਣਾ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ ਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਜੀਵਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਹृਦਯੇ ऽਰ੍ਥਸਮਰ੍ਥਂ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ ਦੀਰ੍ਘਮ੍ ਆਨ੍ਤਰਮ੍
ਹਰ ਇਕ ਜੀਵ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਲੰਮਾ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਪਨਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਸਾਮਾਨ੍ਯਪ੍ਰਤੀਤਿਚ੍ਯੁਤਿਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭਾਜਨਤਾਂ ਗਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਚਾਈ ਦੀ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵਾ ਚਿਚ੍ ਚਮਤ੍ਕृਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਚਿਤ੍ਤਾਂਸ਼ਸ੍ਪਨ੍ਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਚਾਹੇ ਪਾਤਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਚਿੱਤ ਅਜਬਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀ ਜੀਵਨਾਮ੍ਨਾਗਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇਵ ਲੁਠਤਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਭਾਰਿਣੀ
ਚਿੱਤ, ਜੋ ਹਲਚਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਥਾਂ, ਇਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਣ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਿਭੇषਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ ਏਵ ਕਿਮ੍ । ਜੀਵਦੇਹਾਦਿਨਾਮ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਇਵਾਰ੍ਭਕਃ
ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਇਹ ਉਸ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਛਾਂਵੇ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵ, ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਯੈਵ ਸਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ੇ ਜਲੇ ਜਲਮ੍ ਇਵਾਮਲਮ੍
ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ ਏਵਾਯਂ ਜਗਦ੍ਰੂਪੇਣ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਬਿਭੇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਤਯੋਪਾਤ੍ਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਇਵਾਰ੍ਭਕਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਲਗਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਂਵੇ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ऽਸ੍ਪਨ੍ਦੀਕृਤੇ ਬੋਧਾਚ੍ ਚਿਤਸ੍ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਸਾਪ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਪਰਿਣਾਮੇਨ ਲੀਯਤੇ ऽਗ੍ਨੌ ਘृਤਂ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਚਲਚਲਾਹਟ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਏਵ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਿ ਜृਮ੍ਭਤੇ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦੌ ਜृਮ੍ਭਣਾਦਿ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਵਾਸ੍ਤਵਮ੍
ਚਿੱਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹੀ, ਸਭ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਖੁਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚਲਣ ਤੇ ਨਚਲਣ, ਫੈਲਣ ਤੇ ਸਿਮਟਣ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹਨ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਸ੍ਤੀਹ ਨਾਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨੈਕਤਾ ਨਾਪਿ ਚ ਦ੍ਵਿਤਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਸ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਚਲਣ ਹੈ, ਨਾ ਨਚਲਣ; ਨਾ ਇਕਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੋਵਾਂ। ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ।
ਪਰੇਣ ਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸਰ੍ਗਾਹਨ੍ਤਾਰ੍ਥਯੋਸ਼੍ ਸ਼ਮੇ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬਦਲਾਵ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭੇਦਭਾਵਨਯੋਦੇਤਿ ਭੇਦਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਲਾਞ੍ਛਨਃ । ਅਭੇਦਬੋਧਾਦ੍ ਅਖਿਲੇ ਗਲਿਤੇ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਫ਼ਰਕ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਫ਼ਰਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਭੇਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਤੇਹਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਬੋਧੇਨ ਸੋ ऽਬੋਧੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਵੇਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਤਾ ਪਰਾ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੈ; ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿਡਰਤਾ ਹੈ।
ਨਾਤਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਨ ਜਾਗ੍ਰਚ੍ਛ੍ਰੀਰ੍ ਨ ਸੁषੁਪ੍ਤਂ ਨ ਤੁਰ੍ਯਤਾ । ਨ ਬਨ੍ਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਵਾ ਕਲਨਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਜਾਗਣ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਨਾ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ, ਨਾ ਚੌਥਾ ਹਾਲ; ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਕਾ ਜਗਨ੍ਨਾਮ੍ਨੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਇਯਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾ । ਅਬੋਧੋ ऽਸਤ੍ਯ ਏਵਾਤਃ ਕ੍ਵ ਦृਸ਼੍ਯਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸੁੱਕੂਨ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ; ਇਸ ਸੁੱਕੂਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦੇ, ਜਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ?
ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦ ਏਵਾਸ੍ਯਾ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤਯਾ ਚਿਤੇਃ । ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦਯੋਰ੍ ਭਿਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਹਿਤੈਵ ਚਿਤ੍
ਚਿੱਤ ਦੀ ਬੇਫਿਕਰੀ ਕਰਕੇ, ਹਿਲਚਲ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਨਹੀਂ। ਹਿਲਚਲ ਤੇ ਅਹਿਲਚਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ; ਚਿੱਤ ਤਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕ੍ਯਾਦਿਕਲਾਰੂਪਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਮ੍ । ਸ ਚਾਭਾਵਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗਲਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਦੋਵਾਂ, ਇਕਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ; ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਙ੍ਕਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤੀਵ ਯਃ । ਨਾਸੌ ਕਲਙ੍ਕਸ੍ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਿਦ੍ਘਨਸ੍ਯ ਘਨਂ ਵਪੁਃ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ 'ਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਾਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੀ ਹੈ।
ਚਿਦ੍ਘਨਸ਼੍ ਚ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਤ੍ ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਤਤ੍ ਤਤੇ ਪਦੇ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਮਹਾਬੋਧਸਾਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਂ ਕृਤਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਰੂਪ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸਲ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਾ ਰਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਲ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਾਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਙ੍ਕੋ ऽਮृਤਵਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ । ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮृष੍ਟੋ ਭਾਵਾਭਾਵਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਮਨਾ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚੰਦ ਦੀ ਥਾਲੀ 'ਤੇ, ਅਮਰ ਸਰੂਪ 'ਤੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਗ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਰਾਹੀਂ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਧੋਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।