ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਤ੍ਯਤਾਸ੍ਤੀਸ਼ੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਸਤ੍ਯਤਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਜੇ । ਯਤ੍ਰ ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਇੱਛਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਜਨਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਅੰਤਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਚ੍ ਚ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਤਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਤ੍ਮਿਕਯਾ ਤਯੈਵਾਵਸ੍ਥਯਾਪ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਤ੍ਮਿਕਯਾ ਗਤ੍ਯਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਹਾਲਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਆਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਆਪ ਦੀ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਯਦ੍ਵਦ੍ ਯਤ੍ਨਗਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਿਨਾ । ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਵਿਨਾ ਤਤ੍ਤਾਂ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਂ ਚਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਉਸ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਸਲਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚਿਤਃ ਕੋਸ਼ੇ ਯਦ੍ ਯਥਾਲੋਕਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਿਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਚਿੱਤ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਿੱਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਵਪ੍ਨਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਙ੍ਗ ਯਯਾ ਚ ਦਸ਼ਯਾਪ੍ਯਤੇ । ਪਰਮਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨਾ ਸੇਹ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਦੋਸਤ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਥੇ, ਉੱਚ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।
ਯੇषਾਂ ਤੁ ਯੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟਯਃ ਫਲਿਤਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤ ਏਤੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਹਨ।
ਇਦਮ੍ ਅਗ੍ਰਗਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤਥਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਚ ਯਃ । ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤ੍ਯ੍ ਉਭਯਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਉਭਯਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਜੋ ਵਸਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਏਕਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਿਧ੍ਯਤਿ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕਕੁਭਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੋ ਮਨ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਚਾਹੀਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਮਨਚਾਹਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਰ੍ਥਪਰੈਰ੍ ਏਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਰ੍ਥੋ ऽਵਗਮ੍ਯਤੇ । ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਥਪਰੈਰ੍ ਅਗ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ऽਰ੍ਥੋ ऽਵਗਮ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਉਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਕਸਦ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਸਂਸ੍ਥੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ । ਯਸ੍ ਸ ਨਾ ਨੈਕਨਿष੍ਠਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਦਾ ਤਨ੍ ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ ਦ੍ਵਯਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਕਾਗਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ—ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਕਾਰ੍ਥਨਿष੍ਠਤ੍ਵਾਦ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਜੀਵੇਨ ਰੁਦ੍ਰਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਲਬ੍ਧਂ ਪਦਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਰੁਦਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜੀਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤਜ੍ ਜਗਤ੍ ਪृਥਕ੍ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਨਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਤਤਃ
ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਜਗਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਸਿਵਾਏ ਰੁਦਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ।
ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜੀਵਾ ਜੀਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਬੋਧਿਨਃ । ਤਦਿਚ੍ਛਯਾਸ਼ੁ ਵਿਦੁष ਇਵ ਮੂਰ੍ਖਾਸ੍ ਸੁਤਾ ਇਵ
ਜੋ ਅਜਾਗਰ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਾਗਰ ਜੀਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ। ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ऽਹਂ ਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਏਡਿਕਾ । ਇਤ੍ਯ੍ ਏਕਧ੍ਯਾਨਸਾਫਲ੍ਯਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਇਥੇ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਮੈਂ ਮੱਖੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਇੱਕ-ਚਿੱਤ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।
ਏਕਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਤਤ੍ਵਂ ਚ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ । ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਮਾਨੁषਤ੍ਵਂ ਚ ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮੈਃ
ਇਕਤਾ ਤੇ ਅਨੇਕਤਾ, ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਦੇਵੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਮ੍ ਅਲਙ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਜਰੂਪਤ੍ਵਾਜ੍ ਜੀਵਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਕ੍ਤਤਾ
ਜੀਵ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਤਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਸਵਿਕਾਸਸ੍ ਸਸਙ੍ਕੋਚੋ ਹਂਸਸ੍ਯੇਵ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਸੀਮਤ ਵੀ, ਖੁਲਦਾ ਤੇ ਸਿਮਟਦਾ ਹੈ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਗੁਣ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਨਨੁ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤੈਰ੍ ਏਭਿਰ੍ ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮੈਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਲੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨ੍ਯੋ ਯੋਗਿਨਸ਼੍ ਚੇਹ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਇਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਚੇਹਨ੍ਤੇ ਦृष੍ਟਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਨੇਕਸ਼ਃ
ਇੱਥੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਤੇ ਯੋਗੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯੋ ਗृਹੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਵਵਰ੍षਾਮ੍ਬੁਧਰੋ ਭਵਨ੍ । ਵਿष੍ਣੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਧੌ ਤਿष੍ਠਞ੍ ਜਾਯਤੇ ਪੁਰੁषੋ ਭੁਵਿ
ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਵਰ੍ਥਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯੋ ਯੋਗਿਨ੍ਯੋ ਯੋਗਿਨੀਗਣੇ । ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਸਨੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਯਾਤਿ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਰ੍ਵਰਾਮ੍
ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਯਜਨ ਦੇ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਮ੍ ਏਕਂ ਭਵਤਿ ਤਥਾਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਨृਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਾਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਤਨੌ
ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੈਂਕੜੇ ਭਗਤ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਂ ਭਵਤਿ ਤਥਾ ਚੈष ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਏਕਃ ਕਾਨ੍ਤਾਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਨਿषੇਵਤੇ
ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ; ਇੱਕ ਜੀਵ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜੀਵਟਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯਃ । ਰੁਦ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਨਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੀਰ੍ ਗਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ, ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਜੀਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਭੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰਂ ਤਤਃ । ਗਣਤਾਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਸ੍ ਤੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਾਃ
ਉਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਨਵਕਲ੍ਪਲਤਾਲਯੇषੁ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਉਰੁਰਤ੍ਨਗੁਲੁਚ੍ਛਕੇषੁ । ਨਾਨਾਜਗਤ੍ਸੁ ਚ ਤਦਾ ਪੁਰਪਤ੍ਤਨੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀष੍ਵ੍ ਅਮਲਮੌਲਿਧਰਾ ਰਮਨ੍ਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੀਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਗਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੋਰ-ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਏष ਦृष੍ਟੋ ਯਥਾਨੇਨ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਣਾ ਚੇਤਨਾਭ੍ਰਮਃ । ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਏਵੈਵਂ ਪृਥਙ੍ ਮृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਭਿਖਖੂ ਨੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਨਾਮ ਜੀਵਸ੍ਯ ਮृਤਿਜਨ੍ਮਮਯੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਕृਤਿਂ ਗਤਾ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ-ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਕ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਖਾਤ੍ਮਾ ਸਂਸਾਰषਣ੍ਡਕਃ । ਪृਥਗ੍ ਆਮੋਦਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਯਥਾ ਕੁਸੁਮषਣ੍ਡਕਃ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।