षਟ੍ਪਦੋ ਵਿਜਹਾਰਾਥ ਵਨੇ ਵਨਲਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਸੌ । ਪਦ੍ਮਿਨੀषੁ ਚ ਫੁਲ੍ਲਾਸੁ ਤਰੁਣੀष੍ਵ੍ ਇਵ ਵਲ੍ਲਭਃ
ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਮੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਬਿਮ੍ਬਾਧਰਂ ਵਿਦਲਯਨ੍ ਸ੍ਵਾਦਯਨ੍ ਕੌਸੁਮਂ ਮਧੁ । ਸ੍ਵਪਨ੍ ਕੁਸੁਮਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲੀਵਿਲਾਸਿਨੀਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮਧੁ ਚੱਖਦਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਜਾਂ 'ਤੇ ਸੁੱਤੀ, ਲਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ।
ਸ ਬਭੂਵ ਸਰੋਜਿਨ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਸਨੀ ਬਿਸਨਾਲਵਤ੍ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਰਤਿਂ ਯਾਤਿ ਚੇਤੋ ਜਡਮਤੇਰ੍ ਅਪਿ
ਉਹ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਡੰਡ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਾ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਮਨ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਮ੍ ਆਜਗਾਮ ਨਲਿਨੀਂ ਪਰਿਲੋਡਯਿਤੁਂ ਗਜਃ । ਰਮ੍ਯਵਸ੍ਤੁਕ੍ਸ਼ਯਾਯੈਵ ਮੂਢਾਨਾਂ ਜृਮ੍ਭਤੇ ਮਨਃ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਆਇਆ, ਉਸ ਕਮਲ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ। ਸੁੰਦਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਲਿਨੀਮਥਨੇਨੈਵ ਸਮਂ ਤੇਨ ਸ षਟ੍ਪਦਃ । ਗੁਣਵਤ੍ਤਾਨ੍ਤਰੇ ਰੂਢਿਰ੍ ਇਵ ਚੂਰ੍ਣਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਯੌ
ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਨਾਲ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਚਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਰੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਰੋ ਵਾਰਣਾਲੋਕਾਦ੍ ਵਾਰਣਾਲੋਕਭਾਵਨਾਤ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲੋਲਮਤ੍ਤਹਸ੍ਤਿਤਯੋਦਿਤਮ੍
ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁष੍ਕਸਾਗਰਗਮ੍ਭੀਰੇ ਗਜਃ ਖਾਤੇ ਪਪਾਤ ਹ । ਤਮੋਘਨਘਨੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸਂਸਾਰ ਇਵ ਜੀਵਕਃ
ਸੁੱਕੇ, ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਖਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਭੂਵ ਵਲ੍ਲਭੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਨ੍ ਪਰਬਲਾਨ੍ਤਕਃ । ਸਦਾ ਮਦਬਲਕ੍ਸ਼ੀਵੋ ਘੂਰ੍ਣਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਡੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਰਿਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ ਸੋ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ । ਵਿਵੇਕਾਸਿਲਤਾਲੂਨਰੂਪੋ ਜੀਵ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿੱਢ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਚਟਾਨ ਤੋਂ ਵੰਞ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਗਜਘਟਾਕੁਮ੍ਭਮਣੀਨ੍ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛਲਿਤਾਨ੍ ਅਲੀਨ੍ । ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ ਸ ਗਜਾਜ੍ ਜੀਵੋ ਭੂਯੋ ਦ੍ਰਾਗਿਤ੍ਯ੍ ਅਭੂਦ੍ ਅਲਿਃ
ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਘੜਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਤੀ Bikharੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੀਵ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਰਨ ਫਿਰ ਮਧੁਮੱਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੇਵਮਾਨੋ ਵਨਲਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ ਆਯਾਤ੍ ਸ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ । ਦੁਸ੍ਤਰੋ ਹਿ ਚਿਰਾਭ੍ਯਾਸੋ ਵਾਸਨਾਨਾਮ੍ ਅਬੋਧਤਃ
ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਛੱਡਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਹਸ੍ਤਿਖੁਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਨਰ੍ ਆਚੂਰ੍ਣਤਾਂ ਯਯੌ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਹਂਸਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਕਲਹਂਸਕਃ
ਉਥੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਰੇੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਨੇੜਲੇ ਹੰਸ ਦੀ ਸੂਝ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੰਸ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ ਹਂਸਃ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਾਸੁ ਸਰਸੀषੁ ਚਿਰਂ ਚਰਨ੍ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਬਹੁਭਿਰ੍ ਹਂਸੈਸ੍ ਸਙ੍ਗਤੋ ਵਿਰਰਾਜ ਹ
ਉਹ ਹੰਸ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਂਸਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਅਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਵਤੀ ਮਨਾਕ੍ । ਤਤ੍ਰ ਪੁਸ੍ਫੋਰ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਾਣ੍ਡਰਸਬਰ੍ਹਿਵਤ੍
ਉਥੇ, ਪਰਮ ਹੰਸ ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੜੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਰੋਆਂ ਉਗਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤਾਂ ਵਿਭਾਵਯਨ੍ ਦੂਰਾਦ੍ ਦृਢਂ ਦਾਸ਼ੇषੁਣਾ ਹਤਃ । ਤਤ੍ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਜ੍ ਜਾਤਃ ਪਦ੍ਮਜਸਾਰਸਃ
ਉਹ ਪੰਛੀ, ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੰਸ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਤਿਸਨ੍ਤਤਵਿਵੇਕਵਚੋਵਿਲਾਸੈਰ੍ ਆਬੋਧਿਤੋ ऽਧਿਗਤਪਾਵਨਵਸ੍ਤੁਦृष੍ਟਿਃ । ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੋ ਨਨੁ ਯੁਗਾਨ੍ਤਵਿਧੌ ਵਿਦੇਹਮੁਕ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਿਲ ਭਾਵ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਏਵ
ਉਥੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਅਸੋਚ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਗਾ।
ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰੇ ਖਗਃ । ਵੈਰਿਞ੍ਚਨਲਿਨੀਨਾਲਲੀਲਾਲਾਨੇਭਲੀਲਯਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਭੂਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਵਰਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਹਿ ਬਿਮ੍ਬਤਿ
ਉਥੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਆਈ: 'ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਾਂ', ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਤੁਰੰਤ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੀਭੂਤਵਪੁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਨੁਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਾਮ੍ ਅਸੌ । ਗਨ੍ਧਃ ਪਵਨਤਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਕੁਸੁਮਸ੍ਤਬਕਂ ਯਥਾ
ਉਥੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੋ ऽਥ ਰੁਦ੍ਰਭਵਨੇ ਵਿਜਹਾਰ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਤੈਸ੍ ਤੈਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਚਾਰੈਰ੍ ਗਣਗੋष੍ਠੀਗਰਿष੍ਠਯਾ
ਫਿਰ ਰੁਦਰ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਰਜ੍ਞਾਨਵਿਲਾਸੈਕਤਯਾ ਤਯਾ । ਸ੍ਵਮ੍ ਅਸ਼ੇषਮ੍ ਉਦਨ੍ਤਂ ਤਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਧਿਯਾ
ਰੁਦਰ ਨੇ, ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਪਿਛਲਾ ਜੀਵਨ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਨਿਰਾਵਰਣਵਿਜ੍ਞਾਨਵਪੁਸ੍ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਃ । ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ਤਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੀਰ ਸਰਲ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਂਕੜੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਾਯੇਯਂ ਬਤ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਮੋਹਿਨੀ । ਅਸਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਪਿ ਸਦ੍ਰੂਪਾ ਸੁਰੂਢਾ ਮਰੁਵਾਰਿਵਤ੍
ਅਹੋ, ਇਹ ਮਾਇਆ ਕਿੰਨੀ ਅਜੀਬ ਹੈ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸਲ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਰੇਤ ਦੇ ਮਿਰਾਜ ਵਾਂਗ ਪੱਕੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤ੍ਯੋ ऽਹਂ ਚਿਤ੍ਤਤਾਂ ਗਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਰ੍ਗਸ੍ਥਗਗਨਾਦਿਵਿਭਾਵਨਾਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵੇਖਿਆ।
ਯਦृਚ੍ਛਾਸ੍ਥਿਤਜੀਵਤ੍ਵੋ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰਞ੍ਜਿਤਃ । ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਭਵਂ ਸਰ੍ਗੇ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੋ ऽਭਿਤਃ
ਸਿਰਫ ਯਾਦਰਚਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਡੋਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤੇਨਾਲਯਨਿਬਦ੍ਧੇਨ ਬਹਿਸ੍ ਸ੍ਵੈਰਵਿਹਾਰਿਤਾ । ਲੀਲਾਵਿਲੁਲਿਤਾਕਾਰਾ ਯਦਾ ਰਮ੍ਯੇਤਿ ਭਾਵਿਤਾ
ਜਦ ਮੇਰਾ ਠਿਕਾਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਭਾਵੋਪਮਰ੍ਦੇਨ ਤਦਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਾਤ੍ ਤਦਾ । ਤਾਮ੍ ਏਵ ਸੋ ऽਨ੍ਵਭੂਦ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਂ ਮਨਨੋਦਯਮ੍
ਉਹ ਭਿਕਖੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਮਤ੍ਕृਤਿਸ਼੍ ਚੇਤਸਿ ਯਾ ਰੂਢਾ ਸੈਵ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਵਲ੍ਲੀ ਤ੍ਯਜਤਿ ਨੈਦਾਘੀ ਪੀਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਮਾਧਵਮ੍
ਜੋ ਅਚੰਭਾ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੁਲ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਬੇਲ ਬਸੰਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ।
ਸ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਜੀਵਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਜਰਢਵਾਸਨਃ । ਤੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਬਭ੍ਰਾਮ ਰਨ੍ਧ੍ਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਪਿਪੀਲਕਃ
ਉਹ ਭਿਕਖੂ, ਜੀਵਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਟੀ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਿ ਦ੍ਵਿਜਭਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਤਾਮ੍ ਅਥ । ਭਾਵੋ ਭਾਵਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਬਲਵਾਨ੍ ਏਵ ਵਰ੍ਧਤੇ
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭਗਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਜਦ ਮਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।