ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਨ੍ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਭ੍ਰਮੇ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਸ੍ਤੁਦृष੍ਟਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਜਲਮਧ੍ਯੇ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਯਥਾਬ੍ਧੌ ਵਡਵਾਨਲਃ । ਨਗਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵੈਮਾਨਿਕਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜੋ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਵ੍ ਅਬ੍ਜਾਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਹੇਮਾਦ੍ਰਾਵ੍ ਇਵ ਪਾਦਪਾਃ । ਏਕਾਗੇ ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪਤਰੌ ਯਥਾ
ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕਮਲ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ ਇਕੋ ਚਾਹਤ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਲਾਃ ਫਲਨ੍ਤਿ ਫਲਵਦ੍ ਯਥਾ ਰਤ੍ਨਗੁਲੁਚ੍ਛਕਾਃ । ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਭੇਕਾ ਇਵ ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਰੇ
ਚੱਟਾਨਾਂ ਵੀ ਫਲ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਫਲਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ 'ਤੇ ਰਤਨ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੇਂਡਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦृषਦੋ ਵਾਰਿ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤੋਪਲਾਦ੍ ਇਵ । ਨਿਮੇषੇਣ ਘਟੋ ਯਾਤਿ ਪਟਤਾਂ ਸ਼ਾਪਵਾਨ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਘੜਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਵਾਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਬੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਮਰਣਂ ਯਥਾ । ਅਧੋਗਾਮਿ ਜਲਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਡੀਯਤੇ ऽਭ੍ਰਗਤਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸੋਝੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿੰਦਾ ਪਾਣੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਉੱਡ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਵਿਤਾਨਮ੍ ਇਵ ਖੇ ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਨਦੀ ਯਥਾ । ਉਡ੍ਡੀਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਸ੍ ਸ੍ਥੂਲਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਵਨ੍ਤੋ ऽਦ੍ਰਯੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੋਵੇ; ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਰ ਲੱਗ ਗਏ ਹੋਣ।
ਸ਼ਿਲਾਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨਨੁ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣੇਰ੍ ਇਵ । ਚਿਨ੍ਤਿਤਾਨਿ ਫਲਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਦੇਵੋਦ੍ਯਾਨਾਨ੍ਤਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਵਾਂਗ; ਜੋ ਕੁਝ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਫਲਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦੀਨੀਵ ਰਾਘਵ । ਅਚੇਤਨੋ ऽਪਿ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੁਮਾਨ੍ ਇਵ
ਪਰ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਲਦੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਆਦਿਕ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੜ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਮਨੁੱਖ।
ਏਵਮਾਦਿਸ੍ ਤਥਾਨ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰਮ੍ਭਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਦृष੍ਟਸ਼੍ ਸ਼ਮ੍ਬਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਲਾਸੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼ੰਬਰ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਰਤ੍ਨਸ਼ਮ੍ਬਰਸ਼ਾਪਜਾਃ । ਮਯਗਨ੍ਧਰ੍ਵਜਨਿਤਾ ਅਨਨ੍ਤਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਰਤਨ, ਢੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਮ੍ਭਵਸ੍ ਸਮ੍ਭਵਾਨਾਮ੍ ਅਪੀਹਾਭ੍ਯੁਪਪਦ੍ਯਤੇ । ਸਮ੍ਭਵਾਸਮ੍ਭਵਾਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਭ੍ਰਮਾਃ
ਇੱਥੇ ਅਸੰਭਵ ਵੀ ਸੰਭਵ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਨ੍ ਮृषਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇਣ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਰ੍ਗਾਭਿਧਾਨਕੇ
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਿਮਗ੍ਨਧੀਰ੍ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਯਥਾ । ਸਰ੍ਗਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮਗ੍ਨਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਉਥੇ ਥਿਰਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਓਸ ਵਿੱਚ ਥਿਰਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਾਦ੍ ਭ੍ਰਮਾਨ੍ਤਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਅਤਿਸ੍ਥਿਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਭਾਗ੍ ਇਹ ਜੀਵੋ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਜੀਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਟਕਾਵ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਟਕਾਵ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਨਿਪਾਤਦੋषਾਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ ਮੁਗ੍ਧਮृਗਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ । ਮੋਹਂ ਯਥਾ ਪਾਤਮਯੈਕਰੂਪਂ ਜੀਵਸ੍ ਤਥਾ ਸਂਸृਤਿਪਾਤਮੂਢਃ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣ, ਇੱਕ ਖੱਡ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿਚ ਭਟਕ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਰਾਘਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ऽਹਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਮ੍ ਇਮਂ ਸ਼ृਣੁ । ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਃ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਨਨਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਸੁਣ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਮਨਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਭਿਕਖੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ।
ਆਸੀਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਹਾਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ ਸਮਾਧ੍ਯਭ੍ਯਾਸਤਤ੍ਪਰਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ਕ੍ਸ਼ਪਯਨ੍ਨ੍ ਅਖਿਲਂ ਦਿਨਮ੍
ਕਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਿਕਖੂ ਸੀ, ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ।
ਸਮਾਧ੍ਯਭ੍ਯਾਸਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਯਤ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ ਵੀਚਿਤਾਮ੍
ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਾਹੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸ ਸਮਾਧਾਨਵਿਰਤੋ ऽਤਿष੍ਠਦ੍ ਏਕਧੀਃ । ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ੍ਵਾਸਨਸ੍ਥਃ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਉਹ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤੋ ਜਾਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭੇਯਮ੍ ਅਥ ਸ੍ਵਤਃ । ਭਾਵਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਲੀਲਾਰ੍ਥਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਜਨਵृਤ੍ਤਿਤਾਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ: 'ਮੈਂ ਖੇਡ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਲਪਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚੇਤੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਸਂਸ੍ਥਾਨਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਮਾਤ੍ਰੇਣਾਵਰ੍ਤਕੇ ऽਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਲ ਹਟਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਨਰੇਣਾਥ ਕृਤਂ ਨਾਮਾਤ੍ਮਨੀਚ੍ਛਯਾ । ਜੀਵਟੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਸਹਸਾ ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਮਨ-ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ 'ਮੈਂ ਜੀਵ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਅਚਾਨਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗ-ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਜੀਵਟੋ ਵਿਜਹਾਰਾਥ ਸ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੁषਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਨਿਰ੍ਮਾਣਨਗਰੇ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪੁਰਵੀਥਿषੁ
ਫਿਰ ਉਹ ਜੀਵ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤ੍ਰ ਪਾਨਂ ਪਪੌ ਮਤ੍ਤੋ ਭृਙ੍ਗਃ ਪਦ੍ਮਰਸਂ ਯਥਾ । ਸ਼ਿਲਯੇਵ ਦृਢਂ ਪਿष੍ਟਸ੍ ਸੁष੍ਵਾਪ ਘਨਨਿਦ੍ਰਯਾ
ਉਥੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਕੌਂਹ ਵਾਂਗ ਕਮਲ ਦਾ ਰਸ ਪਿਆ; ਤੇ, ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵਂ ਪਾਠਾਨੁष੍ਠਾਨਤੁष੍ਟਿਮਤ੍ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਮਾਤ੍ਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਪ੍ਤਿਵਤ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿਰਫ਼ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ ਸ੍ਵਾਹਰ੍ਵ੍ਯਾਪਾਰਨਿष੍ਠਯਾ । ਆਜਗਾਮ ਘਨਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਬੀਜਤਾਮ੍ ਇਵ ਪਾਦਪਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਕਰਤਬ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀ ਬੀਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਾਮਨ੍ਤਤ੍ਵਮ੍ ਅਥਾਤ੍ਮਨਿ । ਪਤਾਕਾਰਥਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸੇਨਾਜਲਦਮਾਲਿਤਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਝੰਡੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਫੌਜ ਹੈ।
ਸ ਸਾਮਨ੍ਤਃ ਕृਤਾਹਾਰਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਘਨਨਿਦ੍ਰਯਾ । ਸੁष੍ਵਾਪਾਨ੍ਤਰ੍ਵ੍ਯਵਹृਤਿਰ੍ ਬੀਜਤਾਯਾਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਹ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰ, ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਲ-ਚਲ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਬੀਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਰਾਜਤਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕਕੁਬ੍ਵਲਯਮਾਲਿਨੀਮ੍ । ਲਾਲਿਤਾਂ ਭੋਗਪੂਗੇਨ ਪੁष੍ਪੌਘੇਨਰ੍ਤੁਤਾਮ੍ ਇਵ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜ ਅਨੇਕ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।