ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਰਣੇ ਨृਣਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੋਪਕਰੋਤੀਹ ਸਾਧੁਸ੍ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤਰੋਰ੍ ਜਾਤਂ ਵਿਵੇਕਕੁਸੁਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਾਜਨਂ ਤੇ ਫਲਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸੁਭਾਵਕ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਆਕੀਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮृਤਿਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਸਵਾਯਤੇ । ਆਪਤ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ ਇਵਾਭਾਤਿ ਵਿਦ੍ਵਜ੍ਜਨਸਮਾਗਮੇ
ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਨ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਹਿਮਮ੍ ਆਪਤ੍ਸਰੋਜਿਨ੍ਯਾ ਮੋਹਨੀਹਾਰਮਾਰੁਤਃ । ਜਯਤ੍ਯ੍ ਏਕੋ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਧੁਸ੍ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਠੰਢ, ਭਟਕਣ ਦੀ ਹਵਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਵਿਵਰ੍ਧਨਂ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਤਰੁਸ਼ਾਤਨਮ੍ । ਸਮੁਤ੍ਸਰਣਮ੍ ਆਧੀਨਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਾਧੁਸਮਾਗਮਮ੍
ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਃ ਪਰਮੋ ਦੀਪੋ ਜਾਯਤੇ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਾਤ੍ । ਮਨੋਹਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲੋ ਨੂਨਮ੍ ਅਸ਼ੋਕਾਦ੍ ਇਵ ਗੁਚ੍ਛਕਮ੍
ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਮਝ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਜਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੁੱਚਾ।
ਨਿਰਪਾਯਾਂ ਨਿਰਾਬਾਧਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਨਿਤ੍ਯਪੀਵਰੀਮ੍ । ਅਨੁਤ੍ਤਮਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਵਿਭੂਤਯਃ
ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਅਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖਤਰੇ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਕष੍ਟਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਰ੍ ਦਸ਼ਾਂ ਵਿਵਸ਼ਤਾਂ ਗਤੈਃ । ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਮਾਨਵੈਸ੍ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤਿਃ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਬੇਬਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਵੀ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵੀ, ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤਯੋ ਲੋਕੇ ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੁਭਦੀਪਿਕਾਃ । ਹਾਰ੍ਦਾਨ੍ਧਕਾਰਹਾਰਿਣ੍ਯੋ ਭਾਸੋ ਜ੍ਞਾਨਵਿਵਸ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੀ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਸਿਤਯਾ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤਿਗਙ੍ਗਯਾ । ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਨੈਃ ਕਿਂ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਕਿਂ ਤਪੋਭਿਃ ਕਿਮ੍ ਅਧ੍ਵਰੈਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਤੀਰਥ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਯਗਨ ਦੀ।
ਨੀਰਾਗਾਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਸਨ੍ਦੇਹਾ ਗਲਿਤਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ ऽਨਘ । ਸਾਧਵੋ ਯਦਿ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਿਂ ਤਪਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹੈਃ
ਜੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਗੰਠ ਖੁਲ ਗਏ ਹਨ, ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਤਪ ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਰੇਣ ਹਿ । ਦਰਿਦ੍ਰੇਣੇਵ ਮਣਯਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਾ ਹਿ ਸਾਧਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਲਈ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਸਤ੍ਸਮਾਗਮਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ ਧੀਮਤਾਂ ਮਤਿਃ । ਕਮਲੇਵਾਪ੍ਸਰੋਵृਨ੍ਦੇ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਸੁਝਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨਾਮਲਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਪਦਸ੍ਯਾਗ੍ਰਾਵਚੂਲਤਾ । ਪ੍ਰਥਿਤਾ ਯੇਨ ਭਵ੍ਯੇਨ ਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤਿਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਡ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗ੍ਰਨ੍ਥਯਸ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਸ੍ ਸਾਧਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਸਰ੍ਵੋਪਾਯੇਨ ਸਂਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਉਪਾਯਾ ਭਵਾਮ੍ਬੁਧੌ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਗੰਠ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਲ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ।
ਤ ਏਤੇ ਨਰਕਾਗ੍ਨੀਨਾਂ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕੇਨ੍ਧਨਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਯੈਰ੍ ਦृष੍ਟਾ ਹੇਲਯਾ ਸਨ੍ਤੋ ਨਰਕਾਨਲਵਾਰਿਦਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੰਤਾਂ ਆਪ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਦਲ ਹਨ।
ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਦੁਃਖਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਿषਮੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਭੇषਜੈਃ
ਗਰੀਬੀ, ਮੌਤ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਟਕਣਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਨ੍ਤੋषਸ੍ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਵਿਚਾਰੋ ऽਥ ਸ਼ਮਸ੍ ਤਥਾ । ਏਤ ਏਵ ਭਵਾਮ੍ਭੋਧਾਵ੍ ਉਪਾਯਾਸ੍ ਤਰਣੇ ਨृਣਾਮ੍
ਸੰਤੋਖ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ — ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹਨ।
ਸਨ੍ਤੋषਃ ਪਰਮੋ ਲਾਭਸ੍ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਃ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ । ਵਿਚਾਰਃ ਪਰਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਮੋ ਹਿ ਪਰਮਂ ਸੁਖਂ
ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਤੇ ਵਿਮਲਾ ਉਪਾਯਾ ਭਵਭੇਦਨੇ । ਯੈਰ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ੍ ਤ ਉਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਮੋਹਵਾਰੇਰ੍ ਭਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਇਹ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਹਾਰੇ ਜਦੋਂ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਹ ਮੋਹ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਚੈਤੇषਾਮ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਵਿਮਲੋਦਯੇ । ਚਤ੍ਵਾਰੋ ऽਪਿ ਕਿਲਾਭ੍ਯਸ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੁਧਿਯਾਂ ਵਰ
ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਸਚੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਚਾਰੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਅਭਿਆਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਕੋ ऽਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਏषਾਂ ਪ੍ਰਸਵਭੂਰ੍ ਇਵ । ਸਰ੍ਵਸਂਸਿਦ੍ਧਯੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਤ੍ਨੇਨੈਕਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਘਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਸਮਾਗਮਸਨ੍ਤੋषਵਿਚਾਰਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼ਮੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਵਹਨਾਨੀਵ ਸਾਗਰੇ
ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸੰਤੋਖ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਜੇ ਇਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰਸਨ੍ਤੋषਸ਼ਮਾਸ੍ ਸਤ੍ਸਮਾਗਮਸ਼ਾਲਿਨਿ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਜਨ੍ਤੌ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ਯਥਾ
ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਸ਼ਮਸਤ੍ਸਙ੍ਗਾਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਵਤਿ ਮਾਨਵੇ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੌ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਗੁਣਾ ਇਵ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਸਨ੍ਤੋषਸ਼ਮਾ ਵਿਚਾਰਵਤਿ ਸਨ੍ਮਤੌ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਵਰੇ ਰਾਜਨੀਵ ਜਯਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਕਤਮਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਤੇषਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਪੌਰੁषੇਣ ਮਨੋ ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਨੇਨਾਭ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ ਗੁਣਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਜਿੱਤੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਪਰਂ ਪੌਰੁषਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਜਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਮਤਙ੍ਗਜਮ੍ । ਯਾਵਦ੍ ਏਕੋ ਗੁਣੋ ਨਾਪ੍ਤਸ੍ ਤਾਵਨ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਾ ਗਤਿਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਤਨ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਚੂਰ੍ਣਯਤ੍ । ਯਾਵਨ੍ ਨਾਭਿਨਿਵਿष੍ਟਂ ਤੇ ਮਨੋ ਰਾਮ ਗੁਣਾਰ੍ਜਨੇ
ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਰਾਮਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਮਨ ਗੁਣ ਹਾਸਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ।
ਦੇਵੋ ਭਵਾਥ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਵਾ ਪੁਰੁषਃ ਪਾਦਪੋ ऽਥ ਵਾ । ਤਾਵਤ੍ ਤਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨੋਪਾਯੋ ऽਸ੍ਤੀਹ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਯਕਸ਼ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਰਖ਼ਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।