ਤਤ੍ਸ੍ਥਾ ਏਤੇ ਮਹਾਰੂਪਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਯਃ । ਵਿਭੂਤਿਭਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਜਨਾਸ੍ ਤੁष੍ਟਨृਪਾ ਇਵ
ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਆਕਾਸ਼ਗਮਨਾਦ੍ਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡ੍ਯਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਤਤ੍ਸ੍ਥੇਨੈਵ ਜਨੇਨੇਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੌਕਸਾ ਯਥਾ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਙ੍ਗ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਙ੍ਗ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨਾਙ੍ਗ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਙ੍ਗ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਘਟਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ।
ਅਪਾਰਪਰਮਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪਂ ਚੇਨ੍ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਓਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਅਸਿਮ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਜੂਦ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ—
ਤਤ੍ ਤਨ੍ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਂਸਾਰਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ
ਉਸੇ ਪਲ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਜੀਵ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁੜ ਕਦੇ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ।
ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰ ਇਤਿ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਮ੍ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਆਭਾਨਂ ਕਿਂ ਤਤ੍ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਮੁਕ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਉਹ ਵਜੂਦ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਦੇਹਸ੍ਥਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਿਬਤਿ ਵਲ੍ਗਤਿ । ਆਦਤ੍ਤੇ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਸਂਵੇਦ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਦੇਹ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ, ਪੀਂਦਾ, ਚਲਦਾ, ਲੈਂਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਊਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਵਸ੍ਤੁਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਢੀਠ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ—ਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹਸਤੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ—ਇਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਖਤਯਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸ਼ਬ੍ਦਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤਯਾ ਤ੍ਵਚਿ ਤਤ੍ ਤ੍ਵਕ੍ਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲੀਪਨ ਵਜੋਂ, ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਧੁਨੀ ਵਜੋਂ, ਛੂਹ ਵਿਚ ਛੂਹ ਵਜੋਂ, ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਚਮੜੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਰਸੇ ਲੀਨਂ ਰਸਤਯਾ ਰਸਨਾਯਾਂ ਚ ਤਤ੍ਤਯਾ । ਰੂਪੇ ਰੂਪਤਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਲੀਨਂ ਚ ਦृਕ੍ਤਯਾ
ਉਹ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਵਜੋਂ, ਜੀਭ ਵਿਚ ਜੀਭ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਲੀਨ ਹੈ; ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਅੱਖ ਵਿਚ ਅੱਖ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਲੀਨ ਹੈ।
ਘ੍ਰਾਣੇ ਘ੍ਰਾਣਤਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਗਨ੍ਧੇ ਗਨ੍ਧਤਯੋਦਿਤਮ੍ । ਪੁष੍ਟਂ ਕਾਯਤਯਾ ਕਾਯੇ ਭੂਮਾਵ੍ ਅਪਿ ਚ ਭੂਤਯਾ
ਨੱਕ ਵਿਚ ਸੁਗੰਧ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਜੋਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਯਸ੍ਤਯਾ ਚ ਪਯਸਿ ਵਾਯੌ ਵਾਯੁਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤੇਜਸ੍ਤਯਾ ਤੇਜਸਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧੌ ਬੁਦ੍ਧਿਤਯਾ ਗਤਮ੍
ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਜੋਂ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਹਵਾ ਵਜੋਂ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ਤਯਾ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤੌ । ਰੂਢਂ ਸਂਵਿਦਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚਿਤਿ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਚੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਮਨ ਵਿਚ ਮਨ ਵਜੋਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਜੋਂ ਰਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਤਯਾ ਲਗ੍ਨਂ ਪਟੇ ਪਟਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਘਟੇ ਘਟਤਯਾ ਰੂਢਂ ਵਟੇ ਵਟਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਦਰੱਖਤ ਵਿਚ ਦਰੱਖਤ ਵਜੋਂ, ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਕਪੜਾ ਵਜੋਂ, ਘੜੇ ਵਿਚ ਘੜਾ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਵਟ ਵਿਚ ਵਟ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵੇਨ ਜਙ੍ਗਮਤ੍ਵੇਨ ਜਙ੍ਗਮੇ । ਪਾषਾਣਤ੍ਵੇਨ ਪਾषਾਣੇ ਚੇਤਨਤ੍ਵੇਨ ਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਤਾ ਵਜੋਂ; ਜੋ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਜੋਂ; ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਅਮਰੇष੍ਵ੍ ਅਮਰਤ੍ਵੇਨ ਨਰਤ੍ਵੇਨ ਨਰੇषੁ ਚ । ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਚ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੁ ਕ੍ਰਿਮਿਤ੍ਵੇਨ ਕ੍ਰਿਮਿਸ੍ਥਿਤੌ
ਅਮਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਵਜੋਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਜੋਂ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਕਾਲਕ੍ਰਮੇ ਕਾਲਤਯਾ ऋਤਾਵ੍ ऋਤੁਤਯਾਨਯਾ । ਤੁਟਿਕ੍ਸ਼ਣਨਿਮੇषਾਦੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਤਤ੍ਤਯਾ ਵਿਭੁਃ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ; ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਪਲ, ਛਣ, ਅਤੇ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਯਾ ਜਾਤਂ ਕृष੍ਣੇ ਕृष੍ਣਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਸ੍ਪਨ੍ਦਰੂਪੇਣ ਨਿਯਤੌ ਨਿਯਮੇਨ ਚ
ਚਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾਪਣ ਵਜੋਂ; ਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਪਣ ਵਜੋਂ; ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਵਜੋਂ; ਕਾਇਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਇਦਾਪਣ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਨਾਸ਼ੇ ਨਾਸ਼ਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੂਪੇਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਾਵ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਾਂਗ, ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਂਗ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ਬਾਲ੍ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯੌਵਨੇ ਯੌਵਨੇਨ ਚ । ਜਰਸਾ ਚ ਜਰਾਰੂਪੇ ਮਰਣੇ ਮਰਣੇਨ ਚ
ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਭਿਨ੍ਨਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਕਲ੍ਲੋਲਸ਼ੀਕਰੋਰ੍ਮੀਣਾਮ੍ ਅਬ੍ਧਾਵ੍ ਇਵ ਪਯੋਭਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹਰ ਲਹਿਰ, ਛਿਟਾ ਤੇ ਉਠਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਤੈषਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤ੍ਯੈषਾ ਸਤ੍ਯੇਨਾਨੇਨ ਚੈਵ ਹਿ । ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਵੇਤਾਲਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾ ਯਥਾ
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਝੂਠੀ ਹੈ; ਇਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਲ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਮਤਾ ਵਿਗਤਾਮਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਮਯੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ ਵਿਲਾਸੈਃ । ਚਿਦ੍ਰੂਪਿਣੈਵ ਕਲਿਤਾਕਲਿਤਾਤ੍ਮਨੇਤਿ ਸਰ੍ਵੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਸੁਖਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍
ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਚੇਤਨ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਆਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੋਚੀ ਜਾਂ ਨਾ ਸੋਚੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਮਲਕਣ ਤੇ, ਇकट्ठੇ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਥਾਸ੍ਮਾਕਂ ਮੁਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰਪਤ੍ਤਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਤਥੈਵ ਪਦ੍ਮਜਾਦੀਨਾਂ ਯਦਿ ਦੇਹਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਤਥੈਵੇਦਂ ਚ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਯਦਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਦृਢਤਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਕਥਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇੰਨਾ ਪੱਕਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ?
ਅਸ੍ਮਤ੍ਸਰ੍ਗਵਦ੍ ਆਭਾਤਿ ਪੂਰ੍ਵਸਰ੍ਗਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸ੍ਵਜੀਵਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਤ੍ਮਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤਵਃ
ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜਣਨਹਾਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਤੇਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਜੀਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸृਤਿਃ । ਸਾ ਚਾਸਤ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਭਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸੋ ऽਸ੍ਯ ਯ ਏष ਸ੍ਵਯਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ । ਅਹਨ੍ਤਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯੈਕਾਤ੍ਮਾ ਸ ਏਵਾਤਿਦृਢਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਦਿਸਾਈ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ 'ਮੈਂ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਇਕੋ ਹੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪੁਂਸਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਗਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤਥੈਵੈਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਪਿ ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਲ-ਪਲ ਦੀ ਮਿਟੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।