ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਏਵ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵੇ ਨਿਰਾਸ੍ਪਦੇ । ਨ ਵਿਦ੍ਮਃ ਕੇਨ ਕਿਂ ਕਸ੍ਯ ਬਧ੍ਯਤੇ ਵਾਥ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾਲ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕਿਸ ਵਲੋਂ, ਕੀ, ਕਿਸ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਏਵ ਚ ਚਿਤੇਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚੇਦ੍ ਅਵਿਭਾਗਵਾਨ੍ । ਤਦ੍ ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਤਮ੍ ਅਵਾਰਿਤਮ੍
ਜੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਕਲਪ ਜਾਂ ਹਿਲਚਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਹੈ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ऽਸ੍ਪਨ੍ਦਤਯੈਵਾਤ੍ਤੇ ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਦਾ ਚਿਤਾ । ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਏਵ ਸਂਸਾਰੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦੇ ਚਿਦ੍ਘਨੇ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਹਿਲਚਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਆਪਣੀ ਸਰਬਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਨਿਸਚਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤੇਜ ਏਵ ਚਿਤ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਹੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਧੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯਮਯੇ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਨ ਜ੍ਞੋ ਮੋਹਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਃ
ਇਸ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੋਦੇਤਿ ਪ੍ਰਸਭਮ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਤੇ ਸਕਲਕਲਨਾਕਾਰਟਙ੍ਕਾ ਲਗਨ੍ਤਿ । ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਦਨਸੁਭਗਂ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੋਪਲਮ੍ਭਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨੈਨਂ ਤਮ੍ ਅਵਗਮਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਸਤੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਜਰਬਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ।
ਏਨਮ੍ ਆਹੁਃ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯ੍ ਏਨਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਏਨਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਏष ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨੇਤਰਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਜਾਣੋ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਯ ਏष ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤੈਕਦਰ੍ਪਣਃ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਦਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਜਗਦ੍ ਬੀਜਾਦ੍ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਇਹ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਇਕੋ ਆਇਨਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰੁੱਖ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਡਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਯਤ੍ਰਾਨੁਭਵਿਤਾਨ੍ਤਸ੍ ਤੇ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਬੁਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੜਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨੁਭਵਮਾਤ੍ਰਂ ਯਨ੍ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਮਹਾਚਿਦਭਿਧਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਤੇ ਬੁਧੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਚਿੱਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਥਾ ਏਤੇ ਮਹਾਰੂਪਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਯਃ । ਵਿਭੂਤਿਭਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਜਨਾਸ੍ ਤੁष੍ਟਨृਪਾ ਇਵ
ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਆਕਾਸ਼ਗਮਨਾਦ੍ਯਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡ੍ਯਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਤਤ੍ਸ੍ਥੇਨੈਵ ਜਨੇਨੇਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੌਕਸਾ ਯਥਾ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਙ੍ਗ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਙ੍ਗ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨਾਙ੍ਗ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਙ੍ਗ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਘਟਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ।
ਅਪਾਰਪਰਮਾਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪਂ ਚੇਨ੍ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਓਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਅਸਿਮ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਜੂਦ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ—
ਤਤ੍ ਤਨ੍ਨਿਮੇषਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸਂਸਾਰਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ
ਉਸੇ ਪਲ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਜੀਵ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁੜ ਕਦੇ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ।
ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰ ਇਤਿ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਮ੍ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਆਭਾਨਂ ਕਿਂ ਤਤ੍ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਮੁਕ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਉਹ ਵਜੂਦ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਦੇਹਸ੍ਥਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਿਬਤਿ ਵਲ੍ਗਤਿ । ਆਦਤ੍ਤੇ ਵਿਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਸਂਵੇਦ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਦੇਹ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ, ਪੀਂਦਾ, ਚਲਦਾ, ਲੈਂਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਰਹਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਊਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਵਸ੍ਤੁਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਢੀਠ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ—ਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹਸਤੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ—ਇਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਖਤਯਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸ਼ਬ੍ਦਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਤਯਾ ਤ੍ਵਚਿ ਤਤ੍ ਤ੍ਵਕ੍ਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲੀਪਨ ਵਜੋਂ, ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਧੁਨੀ ਵਜੋਂ, ਛੂਹ ਵਿਚ ਛੂਹ ਵਜੋਂ, ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਚਮੜੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਰਸੇ ਲੀਨਂ ਰਸਤਯਾ ਰਸਨਾਯਾਂ ਚ ਤਤ੍ਤਯਾ । ਰੂਪੇ ਰੂਪਤਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਲੀਨਂ ਚ ਦृਕ੍ਤਯਾ
ਉਹ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਵਜੋਂ, ਜੀਭ ਵਿਚ ਜੀਭ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਲੀਨ ਹੈ; ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਅੱਖ ਵਿਚ ਅੱਖ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਲੀਨ ਹੈ।
ਘ੍ਰਾਣੇ ਘ੍ਰਾਣਤਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਗਨ੍ਧੇ ਗਨ੍ਧਤਯੋਦਿਤਮ੍ । ਪੁष੍ਟਂ ਕਾਯਤਯਾ ਕਾਯੇ ਭੂਮਾਵ੍ ਅਪਿ ਚ ਭੂਤਯਾ
ਨੱਕ ਵਿਚ ਸੁਗੰਧ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਜੋਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਯਸ੍ਤਯਾ ਚ ਪਯਸਿ ਵਾਯੌ ਵਾਯੁਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤੇਜਸ੍ਤਯਾ ਤੇਜਸਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧੌ ਬੁਦ੍ਧਿਤਯਾ ਗਤਮ੍
ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਜੋਂ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਹਵਾ ਵਜੋਂ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ਤਯਾ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤੌ । ਰੂਢਂ ਸਂਵਿਦਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚਿਤਿ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਚੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਮਨ ਵਿਚ ਮਨ ਵਜੋਂ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਜੋਂ ਰਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਤਯਾ ਲਗ੍ਨਂ ਪਟੇ ਪਟਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਘਟੇ ਘਟਤਯਾ ਰੂਢਂ ਵਟੇ ਵਟਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਦਰੱਖਤ ਵਿਚ ਦਰੱਖਤ ਵਜੋਂ, ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਕਪੜਾ ਵਜੋਂ, ਘੜੇ ਵਿਚ ਘੜਾ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਵਟ ਵਿਚ ਵਟ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵੇਨ ਜਙ੍ਗਮਤ੍ਵੇਨ ਜਙ੍ਗਮੇ । ਪਾषਾਣਤ੍ਵੇਨ ਪਾषਾਣੇ ਚੇਤਨਤ੍ਵੇਨ ਚੇਤਨੇ
ਜੋ ਅਡੋਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਤਾ ਵਜੋਂ; ਜੋ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਜੋਂ; ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਅਮਰੇष੍ਵ੍ ਅਮਰਤ੍ਵੇਨ ਨਰਤ੍ਵੇਨ ਨਰੇषੁ ਚ । ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਚ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੁ ਕ੍ਰਿਮਿਤ੍ਵੇਨ ਕ੍ਰਿਮਿਸ੍ਥਿਤੌ
ਅਮਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਵਜੋਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਜੋਂ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਕਾਲਕ੍ਰਮੇ ਕਾਲਤਯਾ ऋਤਾਵ੍ ऋਤੁਤਯਾਨਯਾ । ਤੁਟਿਕ੍ਸ਼ਣਨਿਮੇषਾਦੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਤਤ੍ਤਯਾ ਵਿਭੁਃ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ; ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤ ਹੋਣ ਵਜੋਂ; ਪਲ, ਛਣ, ਅਤੇ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤਯਾ ਜਾਤਂ ਕृष੍ਣੇ ਕृष੍ਣਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਸ੍ਪਨ੍ਦਰੂਪੇਣ ਨਿਯਤੌ ਨਿਯਮੇਨ ਚ
ਚਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾਪਣ ਵਜੋਂ; ਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਪਣ ਵਜੋਂ; ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਵਜੋਂ; ਕਾਇਦੇ ਵਿੱਚ ਕਾਇਦਾਪਣ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਨਾਸ਼ੇ ਨਾਸ਼ਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੂਪੇਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਾਵ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਾਂਗ, ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਂਗ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ਬਾਲ੍ਯੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯੌਵਨੇ ਯੌਵਨੇਨ ਚ । ਜਰਸਾ ਚ ਜਰਾਰੂਪੇ ਮਰਣੇ ਮਰਣੇਨ ਚ
ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਵਾਂਗ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।