ਆਕਾਸ਼ ਏਵ ਰਚਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭੈਕਰਙ੍ਗਾ ਮੁਗ੍ਧਾ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮਨੋਹਰਪੁਤ੍ਰਿਕੇਯਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਪਰਿਰਞ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਲੋਕਾ ਲੀਲਾਕੁਲਾ ਚਪਲਚਿਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਰਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੁੱਡੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ pure ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਗੁੱਡੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ।
ਹੇਮਾਚਲਾਙ੍ਗਲਤਿਕਾ ਘਨਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਲੋਚਨਵਿਚਾਲਨਦृष੍ਟਲੋਕਾ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਤ੍ਰਿਕਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਪਾਤਾਲਤਾਲਚਰਣੋਨ੍ਨਤਭੂਨਿਤਮ੍ਬਾ
ਇਹ ਗੁੱਡੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਬੇਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਹਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਪੜਾ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਹਰਿਬਾਹੁਚਤੁष੍ਟਯੋਗ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਾਨृਤੋਨ੍ਨਤਕੁਚਾ ਕਕੁਬਙ੍ਗਯष੍ਟਿਃ । ਅਬ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤਮਹੀਤਲਪਦ੍ਮਪੀਠਪਤ੍ਤ੍ਰੀਕृਤਾਚਲਮਹਾਭੁਵਨੋਦਰੀ ਚ
ਇਹ ਗੁੱਡੀ ਮਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ 'ਤੇ oceans ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਚਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਤ ਤੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਕਾਰਚਪਲਭ੍ਰੁਰਹਸ੍ਸ੍ਮਿਤੋਚ੍ਚੈਸ੍ ਤਾਰਾਕਰਾਲਪੁਲਕਾ ਗ੍ਰਹਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਃ । ਚਞ੍ਚਚ੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਾਕੁਲਭੂਤਜਾਤਰੋਮਾ ਧ੍ਵਨਤ੍ਪ੍ਰਲਯਵਾਰਿਦਕਮ੍ਬੁਪੂਗਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਮਾਂਚਕਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਲਦੀ ਭੀੜ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ।
ਜੀਵਾਨ੍ਵਿਤਾ ਗਗਨ ਏਵ ਕृਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਿਕਾਚਿਰਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਰਾ । ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਰਪਰਿਕਰ੍ਮਵਿਦਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਨਾਨਾਵਿਲਾਸਵਲਿਤਾ ਵਰਪੁਤ੍ਰਿਕੇਤਿ
ਜੀਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਜੋਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮੂਲਤਾਂ ਖੁਦ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਕਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖਰੀ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਤੁਰ ਮਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਹਣੀ ਗੁੜੀਆ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਇਦਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਜੁਨੇਹ ਹਿ ਯਤ੍ ਕਿਲ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਚਿਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਭਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਉਦੇਤਿ ਹਿ
ਇਹ ਗੱਲ, ਅਰਜੁਨ, ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਸਮਝੋ: ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਕੰਧ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।
ਅਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਉਤ੍ਥਿਤੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਆਤਤਾ । ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਾਯੇਯਂ ਮਗ੍ਨਂ ਤੁਮ੍ਬੁ ਸ਼ਿਲਾ ਪ੍ਲੁਤਾ
ਜਦੋਂ ਕੰਧ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਧ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਹ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਲੌਕੀ ਜਾਂ ਤੈਰਦੀ ਪੱਥਰ।
ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਚਿਤ੍ਰਸਦृਸ਼ੇ ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਨਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਵ੍ਯੋਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤੇ ਕਿਮ੍ ਇਯਮ੍ ਅਹਨ੍ਤਾ ਵ੍ਯੋਮਤੋਦਿਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨ-ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਉਭਰੀ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸਰ੍ਗਵ੍ਯੋਮ ਕृਤਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵ੍ਯੋਮ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਚਾਤਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਅਸਮਾਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ ਅੰਦਰ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਵਾਸਨਾਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਦੀਰ੍ਘਸਂਸृਤਿਦਾਮ ਯਤ੍ । ਵਾਸਨੋਦ੍ਵੇष੍ਟਨੇਨੈਵ ਤਦ੍ ਇਹੋਦ੍ਵੇष੍ਟ੍ਯਤੇ ऽਰ੍ਜੁਨ
ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਜੁਨ।
ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਯਥਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਤਥੇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਅਗਮ੍ਯਂ ਛੇਦਭੇਦਾਦੇਰ੍ ਆਧਾਰਾਨਨ੍ਯਤਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ।
ਅਨਨ੍ਯਚ੍ ਛੇਦਭੇਦਾਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਕਿਂ ਕਥਂ ਕਸ੍ਯ ਕੇਨੈਤਚ੍ ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਵਾ ਕ੍ਵ ਭਿਦ੍ਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਕੀ, ਕਿਵੇਂ, ਕਿਸ ਦਾ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਪੂਰੇ ਜਲੇ ਜਲਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ । ਸ੍ਥਿਤਾ ਸਮਸਮਾ ਵ੍ਯੋਮ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਸ੍ਯਵਾਸਕਭਾਵੋ ऽਤੋ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਭਿਦ੍ਯਤੇ । ਤੇਨੇਹਾਵਾਸਨੀਭਾਵੋ ਬੋਧਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨ ਏਵ ਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਤੂੰ ਵਾਸਨਾ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯੋ ਨ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨੋ ਨੂਨਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਪਰੋ ऽਪਿ ਸਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਬਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਤਪਸ੍ਵ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸ ਰਾਗਵਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਲਗAttachment) ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਵਾਸਨਾਬੀਜਮ੍ ਅਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਚਿਤਿਭੂਮਿਗਮ੍ । ਬृਹਤ੍ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਸ੍ ਸਂਸृਤਿਕਾਨਨਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਧृਦਿ ਰੂਢੇਨ ਸਤ੍ਯਸਮ੍ਬੋਧਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਂ ਵਾਸਨਾਬੀਜਂ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਰੋਹਤਿ
ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੀ ਅੱਗ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧਦਾ।
ਦਗ੍ਧਂ ਤੁ ਵਾਸਨਾਬੀਜਂ ਨ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ਵਸ੍ਤੁषੁ । ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿषੁ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਤੁਮ੍ਬੀਪਤ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਜਦੋਂ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਬੀਜ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ; ਸੁਖ-ਦੁਖ ਆਦਿ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਫ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁੰਬੇ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਭਵਾਮਯੋ ऽਸਿ ਜਾਤੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਦਲਿਤਮਹਾਮਨੋਵਿਮੋਹਃ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਅਵਗਮ੍ਯ ਪਾਵਨਂ ਤਤ੍ ਤਿष੍ਠਾਤ੍ਮਵ੍ਯਵਹृਤਿਰ੍ ਏਕਸ਼ਾਨ੍ਤਰੂਪਃ
ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੋਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਸ੍ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਲਬ੍ਧਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ ਮਯਾਚ੍ਯੁਤ । ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਚਨਂ ਤਵ
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਚਲ, ਮੇਰੀ ਭੁਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵृਤ੍ਤਯੋ ਯਦਿ ਬੋਧੇਨ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਹृਦਯੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਅਸਲੀਅਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਤਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਰਹਿਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਚੇਤਨਨਾਮਕਮ੍ । ਵਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਯਤ੍
ਇਥੇ ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਨ ਕੇਚਨ ਪ੍ਰਬਾਧਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਜਗਦਾਧਯਃ । ਭੂਤਲਾਦ੍ ਗਗਨੋਡ੍ਡੀਨਂ ਵਿਹਙ੍ਗਮਮ੍ ਇਵੋਤਵਃ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਣਛੁਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਚੇਤਨਮ੍ ਆਭਾਸਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਗਮ੍ਯਮ੍ ਏਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦੁष੍ਟਦृਸ਼ਾਮ੍ ਇਹ
ਇਸ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਇਥੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਆਤਮਾ ਸਮਝੋ।
ਸਰ੍ਵਾਤੀਤਪਦਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚਿਤਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਸਨਾ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਪਦਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਨਦृष੍ਟਿਰ੍ ਅਹੇਰ੍ ਇਵ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਸਰ੍ਵ ਏਵੇਮੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਘਟਪਟਾਦਯਃ । ਵਰਾਕੀ ਵਾਸਨਾ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ ਪਰੇ ਪਦੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੰਡੀ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਾਸਨਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ?
ਯਥਾਨਲਗਿਰਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਿਮਲੇਸ਼ੋ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਲੀਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਵਰਾਕੀ ਰਜਸ੍ਤੁਚ੍ਛਾ ਵਾਸਨਾ ਭੋਗਬਨ੍ਧਨੀ । ਕ੍ਵਾਪੂਰਿਤਜਗਜ੍ਜਾਲਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਪੁਲਾਨਿਲਃ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਨਿਕੰਮੀ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਵਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ?
ਤਾਵਤ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯੇਯਂ ਨਾਨਾਕਾਰਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਯਾਵਨ੍ ਨ ਸਮ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਅਗਿਆਨ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਕ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤੈਵੋਦਿਤਾਤਤਾ । ਨਭਸੀਵ ਪਦੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਪੂਰਣੇ
ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਤਿਤਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ।