ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਭੋਗਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਭੋਗਭਾਵਨਮ੍ । ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਸੁਸਮੇਨੈਵ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾ
ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਤਾਂ ਦੇਹੇ ਮਾ ਭਾਵਯ ਭਵਾਤ੍ਮਨਿ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਤਾਂ ਸਤ੍ਯੇ ਭਾਵਯਾਭਾਵਰੂਪਿਣਿ
ਜੋ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿਚ ਆਤਮਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿਚ। ਸੱਚੀ ਆਤਮਤਾ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਝ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹੀ ਅਭਾਵ ਹੈ।
ਦੇਹਨਾਸ਼ੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਆਤ੍ਮਨਾਸ਼ੇ ਹਿ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਚਾਤ੍ਮਾ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਵਿਨਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਜਰਂ ਵਿਦੁਃ । ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਦੁਰ੍ਬੋਧੋ ਮਾ ਤਵਾਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਤਿਦੁਃਖਦਃ
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਉਮਰ ਦੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੋਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਦਾਚਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨ ਉਤ੍ਤਮਾਃ । ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਮਾਨਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਚੇਤ੍ ਤਜ੍ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਮੂਢਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਮਾਨਦ । ਦੇਹਨਾਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਨ੍ਯੇ ਨष੍ਟਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਵਮ੍ ਏਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਆਤ੍ਮੈਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਦਂ ਨष੍ਟਮ੍ ਇਦਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਇਤਿ ਮੋਹਾਦ੍ ਭ੍ਰਮਾਦ੍ ऋਤੇ । ਅਨ੍ਯਤ੍ ਤਥਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੀਤਨਯਂ ਯਥਾ
ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਭੁਲੇਖੇ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਨਾਭਾਵੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਤਃ । ਉਭਯੋਰ੍ ਅਪਿ ਦृष੍ਟੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਯੋਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਦੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਵਿਨਾਸ਼ਿ ਤੁ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਤਤਮ੍ । ਵਿਨਾਸ਼ਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਤਿ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਅਟੱਲ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤ ਇਮੇ ਦੇਹਾ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ । ਅਨਾਸ਼ਿਨੋ ऽਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਭਾਰਤ
ਇਹ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਣਮਾਪਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰ।
ਆਤ੍ਮੈਵੈਕੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਤਸ੍ ਸਮ੍ਭਵਃ ਕੁਤਃ । ਅਵਿਨਾਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤੋ ऽਸੌ ਸਤੋ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਦ੍ਵੈਤੈਕਤ੍ਵਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇ ਯਚ੍ ਛੇषਮ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਦਸਤੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਦਵੈਤ ਤੇ ਇਕਤਾ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਮਧਲ ਹੈ; ਇਥੇ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ ਮृਤੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਭਗਵਨ੍ ਕਿਂਰੂਢੇਹ ਨृਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਕਥਂ ਸ੍ਥਿਤੌ ਵਾ ਲੋਕਾਨਾਂ ਤੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕੌ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ', ਤਾਂ ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਕਿਵੇਂ ਵਜੂਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਾਲਕ?
ਭੂਮਿਰ੍ ਆਪੋ ऽਨਲੋ ਵਾਯੁਃ ਖਂ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਏਵ ਚ । ਏਤਤ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਜਾਤਾਤ੍ਮਾ ਜੀਵੋ ਦੇਹੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਬਣਾਵਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕृष੍ਯਤੇ ਵਾਸਨਯਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵ ਪਸ਼ੁਪੋਤਕਃ । ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਃ ਪਞ੍ਜਰੇ ਵਿਹਗੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਛਾ ਰੱਸੀ ਨਾਲ; ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ।
ਸ ਕਾਲਵਸ਼ਤੋ ਦੇਹਾਜ੍ ਜਰ੍ਜਰਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਤ੍ । ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤੋ ਯਾਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਣਾਦ੍ ਰਸੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਆਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਪੱਤੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਰਸਨਂ ਘ੍ਰਾਣਮ੍ ਏਵ ਚ । ਗृਹੀਤ੍ਵੈਤਾਨਿ ਸਂਯਾਤਿ ਵਾਯੁਰ੍ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਇਵਾਸ਼ਯਾਤ੍
ਸੁਣਨ, ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਚੱਖਣ ਤੇ ਸੁੰਘਣ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਵਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਯ ਦੇਹੋ ਨੇਤਰਯੁਕ੍ਤਿਜਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਵਾਸਨਾਤ੍ਯਾਗੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਆਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਵਾਨ੍ ਪੁਰਾ ਪੁष੍ਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ਯੋਨਿषੁ । ਜੀਵੋ ਭ੍ਰਮਭਰਾਕਾਰੋ ਮਾਯਾਪੁਰੁषਕੋ ਯਥਾ
ਆਸਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਜਿੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ। ਜਿੰਦ ਭਟਕਣ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਪਤਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਅਖਿਲਾਞ੍ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਃ । ਜੀਵੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਂਯਾਤਿ ਪੁष੍ਪਾਦ੍ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਇਵਾਨਿਲਃ
ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਜਿੰਦ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੋ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਜੀਵੇ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨਿਰ੍ਗਤੇ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਵਯਵਾਭੋਗਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਜਦੋਂ ਜਿੰਦ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕੌਂਤਿਆ, ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਚੇष੍ਟਸ਼੍ ਛੇਦਭੇਦਾਦਿਦੋषੈਰ੍ ਆਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਮृਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਦੇਹੋ ਵਿਗਤਜੀਵਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਟੁੱਟਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਅਨਭੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਾਣਮੂਰ੍ਤਿਃ ਖੇ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਕਾਰਮ੍ ਆਤਤਮ੍
ਉਹ ਜਿੰਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਦੇਹੋ ਹਿ ਜੀਵੇਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਵਲੋਕਿਤਃ । ਅਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੇ ऽਨ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਤ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਜੀਵ ਦੇ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫ਼ੌਰਨ ਹੀ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਯਥੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਕਾਰਾਂਸ੍ ਤੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਾਂਸ੍ ਤਥੈਵ ਸਃ । ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਭਾਵਨਯਾ ਕਿਲੈਵਂ ਸਂਵਿਭਾਵਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਟ ਜਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹੀ ਤਜਰਬਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਭਵਕਾਲੇ ਤੁ ਯਦ੍ ਯਥਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਰਃ । ਆਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵਿਸਂਵਿਦਃ
ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ, ਉਹੀ ਉਸ ਲਈ ਅਣਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਵਾਸਨਾਜਾਲਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੇਨ ਜੀਯਤੇ । ਯਤ੍ਨੇਨਾਦ੍ਯਤਨੇਨਾਸ਼ੁ ਯਤਨਂ ਹ੍ਯਸ੍ਤਨਂ ਯਥਾ
ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲ purposeful ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲ ਦੀ।
ਯ ਏਵ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਬਲਵਤਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਨਿਮੇषਾਂਸ਼ਸ੍ ਸ ਏਵ ਜਯਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਤਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਸ੍ਫੁਟਤਿ ਵਿਧ੍ਯਣ੍ਡੇ ਵਾਤਿ ਵਾ ਪ੍ਰਲਯਾਨਿਲੇ । ਪੌਰੁषਂ ਹਿ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਅਤਸ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਨ ਧੀਮਤਾ
ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਹਵਾ ਵੱਜੇ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਜਤਨ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।