ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਕਰ੍ਣਸ਼੍ ਚ ਸ਼ृਣੋਤੁ ਤ੍ਵਕ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍ਵ੍ ਇਯਮ੍ । ਰਸਨਾ ਚ ਰਸਂ ਯਾਤੁ ਕੋ ऽਤ੍ਰੈਕੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਅੱਖ ਵੇਖਣ, ਕੰਨ ਸੁਣਣ, ਚਮੜੀ ਛੂਹਣ, ਜੀਭ ਸਵਾਦ ਲੈਣ — ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਅਲੱਗ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ'?
ਕਲਨਾਕਰ੍ਮਨਿਰਤੇ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਾਗੀ ਕ ਏਵ ਤੇ
ਮਨ ਵੀ ਸੋਚਣ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ! ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ 'ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ' ਸੋਚ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੌਣ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ?
ਬਹੁਭਿਸ੍ ਸਮਵਾਯੇਨ ਯਤ੍ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਭਾਰਤ । ਏਕੋ ऽਭਿਮਾਨਦੁਃਖੇਨ ਹਾਸਾਯੈਵ ਹਿ ਗृਹ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕੰਮ ਕਈ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹਲਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਕਲਾ ਮਨ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕੇਵਲੈਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਅਪਿ । ਯੋਗਿਨਃ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਵਿषਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੇषਾਂ ਕਾਯੋ ਨ ਭਾਵਿਤਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਹਰਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਤ ਏਤੇ ਨਿਰ੍ਵਿषੂਚਿਕਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਰਚਿਆ, ਉਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਲੈਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਸਦਾ ਬਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਰਾਜਤੇ ਕਾਯੋ ਮਮਤ੍ਵਾਮੇਧ੍ਯਦੂषਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਬਹੁਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਦੁਸ਼੍ਸ਼ੀਲ ਇਵ ਮਾਨਵਃ
ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਮਤਾ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ ਮਾੜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਃ ਕ੍ਸ਼ਮੀ । ਯਸ੍ ਸ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਕਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਵਿਚ ਸਮ, ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਇਦਂ ਚ ਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਸੁਤ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਤਿਕ੍ਰੂਰਮ੍ ਅਪਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਸੁਖਾਯੈਵੋਦਯਾਯ ਚ
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਵਧੀਆ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲਾ ਫਰਜ, ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਚੰਗੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਲਾਭ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਧਰ੍ਮਮਯਂ ਕृਸ਼ਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ੍ਵਂ ਯਥਾ ਕਰ੍ਮ ਨ ਤਥੇਹਾਮृਤਾਸਵਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋਵੇ, ਆਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਵਸਤੂ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮੈਵ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਕਿਮ੍ ਉ ਸਨ੍ਮਤੇਃ । ਮਤਿਰ੍ ਗਲਦਹਙ੍ਕਾਰਾ ਪਤਿਤਾਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਮੂਰਖ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ; ਸਹੀ ਸਮਝ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
ਯੋਗਸ੍ਥਃ ਕੁਰੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨਞ੍ਜਯ । ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਰ੍ਮਾਸਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਬਧ੍ਯਸੇ
ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਕਰਮ ਕਰ, ਲਗਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਨੰਜਯ। ਜੇ ਤੂੰ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਵਪੁਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਕੁਰੁ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤਸਮਾਚਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਭਵਸਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਬਣ ਕੇ, ਕਰਮ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਪਿਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥ ਈਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਮਯਃ । ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਭਵ ਭੂषਿਤਭੂਤਲਃ
ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਭਾ ਪਾ।
ਸਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਸਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਭਵ
ਸਾਰੇ ਇਰਾਦੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਮਾਨ ਰੱਖ, ਤੇ ਮੂਨਿ ਬਣ। ਤਿਆਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕੰਮ ਕਰ।
ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗਸ੍ਯ ਭਗਵਂਸ੍ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਣਸ੍ਯ ਚ । ਈਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਪਣਰੂਪਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਵਗ
ਹੇ ਭਾਗਵਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਗਾਵ ਛੱਡਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਤਿਆਗ — ਹੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ।
ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਯੋਗਸ੍ਯ ਵਿਭਾਗਃ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਕਥਯੈਤਨ੍ ਮੇ ਮਹਾਮੋਹਨਿਵृਤ੍ਤਿਦਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਟਕਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਘਨਵੇਦਨਮ੍ । ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭਾਵਨਾਕਾਰਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਚੋਖੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦੁਦ੍ਯੋਗਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯੋਗਂ ਚ ਕृਤਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਅਹਂ ਚੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਪਣਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੇ 'ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਹਾਂ' — ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਬਹਿਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਪਾषਾਣਹृਦਯੋਪਮਮ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਾਚ੍ਛਂ ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨ ਦृषਤ੍ ਪਰਮ੍
ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ, ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ; ਸ਼ਾਂਤ, ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੋਸ।
ਤਤ ਈषਦ੍ ਯਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਨਮ੍ ਈषਦ੍ ਅਨ੍ਯਤਯੋਦਯੇ । ਸ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਤਿਭਾਸੋ ऽਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ ਇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰਪਨ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਲੀਪਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਭਾਗੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏष ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍ ਉਦਿਤਸ਼੍ ਚਿਤੇਃ । ਕੋਟਿਕੋਟ੍ਯਂਸ਼ਕਲਿਤਃ ਕ ਇਵੈਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ 'ਮੈਂ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਹਰ ਇੱਕ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਕੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿਕਲ੍ਪਭੇਦੇ ਸ੍ਫੁਰਿਤੇ ਸਂਵਿਤ੍ਸਾਰਮਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯੇਣਾਵਿਚਿਤ੍ਰੇ ऽਪਿ ਕਿਮ੍ ਏਕਤ੍ਰਾਪਿ ਵੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਕੜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਪृਥਗ੍ਭੂਤ ਏਵੈष ਪृਥਗ੍ਭੂਤ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪृਥਗ੍ ਅਬ੍ਧਿਰ੍ ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤੋ ਨਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ' ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਯਥੇਹਾਹਂ ਤਥੇਹਾਸਿ ਘਟਾਦੀਹਾਸ੍ਤਿ ਮਰ੍ਕਟਃ । ਖਮ੍ ਇਹੈਵਂ ਤਥਾਮ੍ਬ੍ਵਾਦਿ ਕਿਮ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਗ੍ਰਹਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈਂ; ਘੜਾ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਬਾਂਦਰ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ—'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਪਕੜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਵਿਭਾਗਸ੍ਯ ਯੋ ਦ੍ਵੈਤਸ੍ਯ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲਾਨਾਮ੍ ਅਸਂਸਙ੍ਗਸ੍ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਵੈਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣੇ, ਇਹੀ ਅਲਗ ਰਹਿਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਕਲ੍ਪਨਾਜਾਲਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੈਕਤ੍ਵਭਾਵਨਮ੍ । ਗਲਿਤਦ੍ਵੈਤਨਿਰ੍ਭਾਸਮ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵੇਸ਼੍ਵਰਾਰ੍ਪਣਮ੍
ਸਾਰੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ, ਜਦ ਦਵੈਤ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕੇਵਲ ਇਕਤਾ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਹੈ।
ਅਭੇਦਵਸ਼ਤੋ ਭੇਦੋ ਨਾਮ੍ਨੈਵੈषਾਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਬੋਧਾਤ੍ਮਾਖਿਲਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਂ ਜਗਦ੍ ਏਕਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਕਤਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮ੍ ਆਸ਼ਾ ਜਗਦ੍ ਅਹਂ ਖਮ੍ ਅਹਂ ਕਰ੍ਮ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਕਾਲੋ ऽਹਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਦ੍ਵੈਤਂ ਦ੍ਵੈਤਂ ਚਾਹਮ੍ ਅਹਂ ਜਗਤ੍
ਮੈਂ ਆਸ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਰਮ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅਦਵੈਤ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਦਵੈਤ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਹਾਂ।
ਮਨ੍ਮਨਾ ਭਵ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਮਦ੍ਯਾਜੀ ਮਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁ । ਮਾਮ੍ ਏਵੈष੍ਯਸਿ ਮਤ੍ਵੈਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਤ੍ਪਰਾਯਣਃ
ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਕਤੀ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਜ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਦ੍ਵੇ ਰੂਪੇ ਤਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਪਰਂ ਚਾਪਰਮ੍ ਏਵ ਚ । ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤਤ੍ ਕਦਾ ਰੂਪਂ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਤੇ ਇੱਕ ਆਮ। ਉਹ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?