ਨ ਵਿਰੌਤਿ ਤਥਾ ਰੋਗੀ ਨਾਨਰ੍ਥਸ਼ਤਜਰ੍ਜਰਃ । ਅਵਿਚਾਰਵਿਨष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਰੋਦਿਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਰੋਦਾ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਮੂਰਖ ਇਨਸਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਦਾ ਹੈ।
ਵਰਂ ਕਰ੍ਦਮਕੀਟਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਕਣ੍ਟਕਤਾ ਵਰਮ੍ । ਵਰਮ੍ ਅਨ੍ਧਗੁਹਾਹਿਤ੍ਵਂ ਨ ਨਰਸ੍ਯਾਵਿਚਾਰਿਤਾ
ਕਾਦੀ ਵਿਚ ਕੀੜਾ ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ, ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਕੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ, ਹਨੇਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚੰਗਾ, ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਵਿਹੁੰਦਾ ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਥਨਿਜਾਵਾਸਂ ਸਰ੍ਵਸਾਧੁਤਿਰਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦੌਸ੍ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਸੀਮਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਿਚਾਰਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਘਾਟ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਚਾਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਭਵਾਨ੍ਧਕੂਪੇ ਪਤਤਾਂ ਵਿਚਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਲਮ੍ਬਨਮ੍
ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਚ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਵਿਚਾਰਤਃ । ਸਂਸਾਰਮੋਹਜਲਧੇਸ੍ ਤਾਰਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਮਨੋਮृਗਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਮਨ-ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ऽਹਂ ਕਥਮ੍ ਅਯਂ ਦੋषਸ੍ ਸਂਸਾਰਾਖ੍ਯ ਉਪਾਗਤਃ । ਨ੍ਯਾਯੇਨੇਤਿ ਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ੋ ਵਿਚਾਰ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
‘ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਾਮ ਦੀ ਖਾਮੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?’—ਇਹ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਖੋਜਣੀ, ਇਹੀ ਸੋਚ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਧਾਨ੍ਧਮੋਹਮੁਖਰਂ ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਮ੍ । ਕृਤਂ ਸ਼ਿਲਾਯਾ ਹृਦਯਂ ਦੁਰ੍ਮਤੇਸ਼੍ ਚਾਵਿਚਾਰਿਣਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸੋਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਧੇਰੇ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਲੰਬਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵਾਭਾਵਗ੍ਰਹੋਤ੍ਸਰ੍ਗਦृਸ਼ਾਮ੍ ਇਹ ਹਿ ਰਾਘਵ । ਨ ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਸਾਧੁ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਰਾਘਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ।
ਵਿਚਾਰਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਮਨ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਫਲਤਾ ਫਲਤੇ ਭੁਵਿ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਕਿਲ ਗਚ੍ਛਤ ਉਤ੍ਤਮਾਤ੍ । ਸ੍ਫੁਟਵਿਚਾਰਦृਸ਼ੈਵ ਵਿਚਾਰਿਤਾ ਸ਼ਮਵਤੇ ਭਵਤੇ ऽਪਿ ਵਿਰੋਚਤਾਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੀ ਸੋਚ, ਜੇ ਸਾਫ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਲਿਆਵੇ ਤੇ ਤੇਰਾ ਚਾਨਣ ਵਿਆਪੇ।
ਸਨ੍ਤੋषੋ ਹਿ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਸ੍ ਸੁਖਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪਰਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਮ੍ ਅਰਿਸੂਦਨ
ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਹੈ; ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤੋਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸੁਖਿਨਾਂ ਚਿਰਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍ । ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਸਾਧੂਨਾਂ ਜਰਤ੍ਤृਣਲਵਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਵੀ ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਅਰਥਹੀਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषਸ਼ਾਲਿਨੀ ਬੁਦ੍ਧੀ ਰਾਮ ਸਂਸਾਰਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਵਿषਮਾਸ੍ਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਨ ਕਦਾਚਨ ਦੂਯਤੇ
ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਸੰਤੋਖ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿਚ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਨ੍ਤੋषਾਮृਤਪਾਨੇਨ ਯੇ ਪਰਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਾਃ । ਭੋਗਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਅਤੁਲਾ ਤੇषਾਮ੍ ਏषਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿषਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਲਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਮਿਲੇ ਤੇ ਨਿਕੰਮੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਥਾ ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਃ ਪੀਯੂषਰਸਵੀਚਯਃ । ਯਥਾ ਹਿ ਮਧੁਰਾਸ੍ਵਾਦਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषੋ ਦੋषਨਾਸ਼ਨਃ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਉਤਨਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਜਿੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਸੁਖ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਔਗਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਮਤਾਂ ਗਤਃ । ਅਦृष੍ਟਖੇਦਾਖੇਦੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਪੂਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸਨ੍ਤੋषਂ ਯਾਵਦ੍ ਯਾਤਿ ਨ ਮਾਨਸਮ੍ । ਉਦ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਪਦਸ੍ ਤਾਵਲ੍ ਲਤਾ ਇਵ ਮਨੋਵਨਾਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਤੋਖ ਮਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਬਾਰ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਲ ਉੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषਸ਼ੀਤਲਂ ਚੇਤਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਭृਸ਼ਂ ਵਿਕਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਭਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਟਸ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਕੰਵਲ ਖਿੜਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾਵੈਵਸ਼੍ਯਵਿਵਸ਼ੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤੋषਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਮ੍ਲਾਨੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਦਰ੍ਸ਼ੇ ਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੰਤੋਖ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਝਲਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਿਨ ਅਦਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਰਝਾਇਆ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਅਜ੍ਞਾਨਘਨਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਨ ਨਰਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ । ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਉਦਿਤੋ ਯਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਤੋषਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੰਵਲ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਮੁਰਝਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਸੁਖਮ੍ ਅਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਂ ਯਸ੍ਯ ਮਾਨਸਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਖੀ ਤੇ ਰੋਗ-ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਅਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਯਸ੍ ਸ ਸੋਮ੍ਯਸ੍ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषਪਰਿਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਤਃ ਪੂਰ੍ਣਚੇਤਸਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਇਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਐਸੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ।
ਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪੌਰੁषੇਣ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤृष੍ਣਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੋषਾਮृਤਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੋਰ੍ ਇਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਠੰਡਕ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਲੋੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਰਕਾਲੀ ਠੰਡਕ ਵਾਲੀ ਥਿਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡਕ।
ਸਨ੍ਤੋषਪੁष੍ਟਮਨਸਂ ਭृਤ੍ਯਾ ਇਵ ਮਹਰ੍ਦ੍ਧਯਃ । ਰਾਜਾਨਮ੍ ਉਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਕਿਙ੍ਕਰਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੇ ਪੁਰੁषੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਧਯਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵਾਸ਼ੁ ਪਾਂਸਵਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਅੰਦਰ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾੰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੀ ਬਰਖਾ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਲਯਾ ਨਾਮ ਕਲਙ੍ਕਪਰਿਹੀਨਯਾ । ਪੁਰੁषਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਤਿ ਪੂਰ੍ਣਤਯੇਨ੍ਦੁਵਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਠੰਢੇ-ਚਿੱਤ ਤੇ ਦਾਗ-ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾਗ ਦੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਤਾਸੁਨ੍ਦਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਵਲੋਕਯਨ੍ । ਤੋषਮ੍ ਏਤਿ ਯਥਾ ਲੋਕੋ ਨ ਤਥਾ ਧਨਸਙ੍ਗਮੈਃ
ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਮਤਾ-ਭਰੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ।
ਸਮਤਯਾ ਮਤਯਾ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਾਂ ਪੁਰੁषਰਾਡ੍ ਇਹ ਯਸ੍ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਃ । ਤਮ੍ ਅਮਲਂ ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਤਿ ਨਭਸ਼੍ਚਰਾ ਅਪਿ ਮਹਾਮੁਨਯੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਮਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨੀ ਜੀਵ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।