ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਵਮ੍ ਅਵਿਦਨ੍ ਨਨੁ ਨੂਨਮ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਚਿਜ੍ਜਗਜ੍ਜ੍ਵਲਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਬਰ੍ਹ੍ਯਣ੍ਡਰਸਬਰ੍ਹਿਵਤ੍
ਅਸਲ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ।
ਯਥਾ ਜਗਤਿ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਜਗਤ੍ ਤਥਾ । ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਮ ਚੈਕਂ ਚ ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਵੀ ਇਕ-ਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਅਸਲ।
ਨਾਨਾਪਦਾਰ੍ਥਭ੍ਰਮਪਿਞ੍ਛਪੂਰ੍ਣੋ ਜਗਨ੍ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ । ਮਯੂਰਰੂਪਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਮਯੂਰਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤਾਪਦਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕੁਤੋ ऽਸ੍ਤਿ ਭੇਦਃ
ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਮੂਲ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੋਰ ਦੀ ਆਕਾਰ, ਮੋਰ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਤਤਾ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਪਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਤ੍ਰਾਨੁਦਿਤਰੂਪਾਤ੍ਮ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਮਯੂਰ ਇਵ ਬੀਜਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਾਦਿ ਚ
ਜਿਥੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਪਰਗਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੋਰ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚ ਮੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਉੱਭਰੀ।
ਤਤ੍ਰ ਨਾਭ੍ਯੁਦਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਅਵਾਚ੍ਯਂ ਗਿਰਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਸਾਰੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਭਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਚਨਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਤਥਾ ਚ ਮੁਨਯੋ ਦੇਵਾ ਗਣਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਆਸ੍ਵਾਦਯਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਸਦਾ ਤੂਰ੍ਯਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗਣ, ਸਿਧ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਚੌਥੇ ਪਦ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਚੱਖਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਯੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਨਯਨਦृष੍ਟਯੋ ਨਿਰ੍ਨਿਮੇषਿਣਃ । ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਸਙ੍ਗਸ੍ਪਨ੍ਦਤ੍ਯਾਗੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਠੀਕ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਵੇਖੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰਕਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭਾਵਨਾ ਯੇषਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਸਂਵਿਤ੍ਸਂਵੇਦ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਪਨ੍ਦਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਿੱਤ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਤੇषਾਂ ਚਿਤ੍ਰਸ੍ਥਵਪੁषਾਮ੍ ਇਵ । ਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਤਸਮਾਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗੇ ਤੇ ਸ੍ਵਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ; ਉਹ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸਂਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਸੇਨਾਸ੍ ਸੇਨੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯਥਾ । ਤਥੈਵ ਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਂਸृਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਫੌਜੀ ਆਪਣੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਿਲਚਲ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਹ੍ਲਾਦਯਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਃ ਪਲ੍ਲਵਂ ਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ ਐਨ੍ਦਵਃ । ਤਥਾਤ੍ਮਾਹ੍ਲਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸਙ੍ਗਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਸਾਫ ਕਿਰਣ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਅਪਤਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਯਦ੍ ਇਨ੍ਦੋਸ੍ ਤੇਜਸੋ ਰੂਪਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਦਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਚੰਨਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਧ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਰੂਹ ਹੈ, ਓਹੀ ਰੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨੋਪਦੇਸ਼ਾਰ੍ਹਂ ਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਨ ਚ ਦੂਰਤਃ । ਕੇਵਲਾਨੁਭਵਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਨਾ ਦੂਰ; ਓਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੇਹੋ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੋ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਵਾਸਨਾ । ਨ ਜੀਵੋ ਨਾਪਿ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਚੈਵ ਖਮ੍
ਓਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਸੰਸਕਾਰ; ਨਾ ਜੀਵ, ਨਾ ਚਲਚਲ, ਨਾ ਚੇਤਨਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਕਾਸ਼।
ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨ ਚੈਵ ਹ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਸ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਚੇਤਰਤ੍
ਉਹ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ; ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਖਾਲੀ; ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ। ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਤੈਸ੍ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਹृਦਿ ਕੋਸ਼ਗਤੇ ऽਪਿ ਚ । ਯਤ੍ਰੈਤਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ऽਦृਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਪਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਲ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ ਚ ਨਾਦ੍ਯ ਨ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲਾਦਿਭਿਃ । ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਸਦ੍ਰੂਪਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਨਾ ਹੁਣ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ; ਨਾ ਇੱਥੇ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਰਤ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਦੇਹਕੁਮ੍ਭਾਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਾਤ੍ਮਾਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਨਾ
ਸਰੀਰ, ਮਟਕਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਚ੍ ਚ ਦੇਹਾਦਿ ਸਕਲਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਕੇਵਲਂ ਬੋਧਵੈਰੂਪ੍ਯਾਦ੍ ਈषਤ੍ ਪृਥਗ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਆਤਮਾਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਬੋਧ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਵਗ੍ ਆਤ੍ਮਮਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਸਿਦ੍ਧਯਾ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਭਵ
ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਤਮamay ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰਹੋ ਪਰ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬਣੇ ਰਹੋ।
ਯਦ੍ ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰ੍ਧਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਮਮਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ, ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯਵ੍ਯਪੇਤਾਵਯਵਮ੍ ਏਕਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਮਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਕਰਣਕਾਰਣਕਰ੍ਤृਕਾਰ੍ਯਜਨ੍ਮਸ੍ਥਿਤਿਪ੍ਰਲਯਸਂਸਰਣਾਦਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਦृष੍ਟਵਤ ਏਵ ਤਵਾਤ੍ਮਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਭੂਯੋ ऽਪਿ ਕਿਂ ਭ੍ਰਮਣਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਸਸਙ੍ਗਮ੍ ਏਵ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਮਾਂ, ਕਰਮ, ਸਾਧਨ, ਕਾਰਣ, ਕਰਤਾ, ਫਲ, ਜਨਮ, ਜੀਵਨ, ਮਰਣ, ਚਲਣ ਆਦਿ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਟਕਣਾ ਜਾਂ ਲਗਾਵਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਿਆਰੇ।
ਯਦਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਕਾਰਾਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਬृਂਹਿਤੇ । ਤਦ੍ ਇਦਂ ਕਥਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਭਾਵਾਭਾਵਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਜੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਗਤ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਅਪੁਨਃਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯਃ । ਤਦ੍ ਵਿਕਾਰਾਦਿ ਕਥਿਤਂ ਯਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿषੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਸਤੂ ਮੁੜ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਾਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਯਸ੍ਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਦਧਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਪੁਨਃ ਪਯਃ । ਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਮਧ੍ਯੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਦੁੱਧ ਜਦੋਂ ਦਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਪਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦੇਰ੍ ਇਵ ਤੇਨਾਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨ ਵਿਕਾਰਿਤਾ । ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾਵਿਕਾਰਸ੍ਯ ਨ ਚੈਵਾਵਯਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਮਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨ੍ਤਯੋਰ੍ ਯੇਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਕृਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸਂਵਿਦਸ੍ ਤਂ ਭ੍ਰਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਵਿਕਾਰੇ ऽਸ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾ
ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਭੁਲ ਸਮਝੋ; ਜੋ ਬਦਲਾਅ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਂਵੇਦ੍ਯੇ ਸਤਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਸ੍ ਤਨ੍ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਕਥਿਤਂ ਨਿਸ੍ਸਂਵੇਦ੍ਯਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮ ਯਤ੍
ਜਦੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਯਾਦृਗ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਯੋਰ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਤਾਦृਗ੍ ਏਵ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਅਬੋਧਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ।