ਮੇਰ੍ਵਾਦੇਸ੍ ਤृਣਗੁਲ੍ਮਾਦੇਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਦੇਰ੍ ਜਗਤੋ ऽਪਿ ਚ । ਪਰਮਾਣੁਵਿਭਾਗੇਨ ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਤੱਕ, ਮਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਤੱਕ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਸਮੂਹਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮੇਰੁਤृਣਾਦਿਕਮ੍ । ਯਤ੍ ਸੌਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੇ ऽਪਿ ਹਿ ਸਾਰਾਤ੍ਮ ਸ੍ਥੌਲ੍ਯੇ ਸਾਰਤਰਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਜੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨ, ਮੇਰੂ, ਘਾਹ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਮੋਟਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਸਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਮਾਣੁਤਯਾ ਤਯਾ । ਸ੍ਥਿਤਾ ਜਗਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਪਾਯਸੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਮਾਣੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਰਸਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਯਥੋਦੇਤਿ ਤृਣਗੁਲ੍ਮਤਯਾਮ੍ਭਸਃ । ਤਥਾ ਨਾਨਾਤਯੋਦੇਤਿ ਸੈਵਾਸੇਵੇਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਰਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਘਾਹ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੈषਾ ਰੂਪਵਿਲਾਸਾਨਾਮ੍ ਆਲੋਕਪਰਮਾਣੁਤਾ । ਗੁਣਗੁਣ੍ਯਰ੍ਥਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣੀ ਸਾ ਪਰਾਤ੍ਮਤਾ
ਜੋ ਰੂਪ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਸਮਝੋ।
ਚਿਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਾਦਿ ਤਦਭਿਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਪਿਞ੍ਛਪਕ੍ਸ਼ੌਘਕਾਠਿਨ੍ਯਂ ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸੇ ਯਥਾ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਠੋਸਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਮੋਰ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ऽਸ੍ਤਿ ਨਾਨਾਤਾ ਤਦਭਿਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਪਿਞ੍ਛਿਕਾਪੁਞ੍ਜੋ ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸੇ ਯਥਾ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਖਾਂ ਦਾ ਗੁੱਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਮਿਕੇ ਹ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਯਥਾਣ੍ਡਰਸਬਰ੍ਹਿਤੇ । ਵਿਵੇਕਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦृਸ਼੍ਯੇਤੇ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੀ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਡੇ ਦੇ ਰਸ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੇ ਇਕ-ਰੂਪਤਾ ਦੋਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਨਾਨਾਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨਾਨਾਤੋ ਯਥਾਣ੍ਡਰਸਬਰ੍ਹਿਣਃ । ਅਦ੍ਵੈਤਦ੍ਵੈਤਸਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਡੇ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਵੀ ਇਕ-ਰੂਪਤਾ ਤੇ ਦੋ-ਰੂਪਤਾ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਤਸ੍ ਸਦਸਤੋਸ੍ ਸਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਾਯਾ ਯਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਯਤਸ੍ ਤਦਤਦੋ ਰੂਪਂ ਭਾਵਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ ਪਰਮ੍
ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਜਾਣੋ।
ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਵਮ੍ ਅਵਿਦਨ੍ ਨਨੁ ਨੂਨਮ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਚਿਜ੍ਜਗਜ੍ਜ੍ਵਲਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਬਰ੍ਹ੍ਯਣ੍ਡਰਸਬਰ੍ਹਿਵਤ੍
ਅਸਲ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ।
ਯਥਾ ਜਗਤਿ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਜਗਤ੍ ਤਥਾ । ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਮ ਚੈਕਂ ਚ ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਵੀ ਇਕ-ਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਅਸਲ।
ਨਾਨਾਪਦਾਰ੍ਥਭ੍ਰਮਪਿਞ੍ਛਪੂਰ੍ਣੋ ਜਗਨ੍ਮਯੂਰਾਣ੍ਡਰਸਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ । ਮਯੂਰਰੂਪਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਮਯੂਰਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤਾਪਦਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕੁਤੋ ऽਸ੍ਤਿ ਭੇਦਃ
ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮੋਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਮੂਲ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੋਰ ਦੀ ਆਕਾਰ, ਮੋਰ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਤਤਾ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਪਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਤ੍ਰਾਨੁਦਿਤਰੂਪਾਤ੍ਮ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਮਯੂਰ ਇਵ ਬੀਜਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਾਦਿ ਚ
ਜਿਥੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਪਰਗਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੋਰ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿਚ ਮੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਉੱਭਰੀ।
ਤਤ੍ਰ ਨਾਭ੍ਯੁਦਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਅਵਾਚ੍ਯਂ ਗਿਰਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਸਾਰੇ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉੱਭਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਚਨਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਤਥਾ ਚ ਮੁਨਯੋ ਦੇਵਾ ਗਣਾਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਆਸ੍ਵਾਦਯਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਸਦਾ ਤੂਰ੍ਯਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗਣ, ਸਿਧ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਚੌਥੇ ਪਦ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਚੱਖਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਯੇ ਸ੍ਤਬ੍ਧਨਯਨਦृष੍ਟਯੋ ਨਿਰ੍ਨਿਮੇषਿਣਃ । ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਸਙ੍ਗਸ੍ਪਨ੍ਦਤ੍ਯਾਗੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਠੀਕ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਵੇਖੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰਕਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭਾਵਨਾ ਯੇषਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਸਂਵਿਤ੍ਸਂਵੇਦ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਪਨ੍ਦਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਿੱਤ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ਨ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਤੇषਾਂ ਚਿਤ੍ਰਸ੍ਥਵਪੁषਾਮ੍ ਇਵ । ਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਤਸਮਾਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗੇ ਤੇ ਸ੍ਵਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ; ਉਹ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸਂਸਾਧਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਸੇਨਾਸ੍ ਸੇਨੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯਥਾ । ਤਥੈਵ ਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਂਸृਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਫੌਜੀ ਆਪਣੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਿਲਚਲ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਹ੍ਲਾਦਯਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਃ ਪਲ੍ਲਵਂ ਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ ਐਨ੍ਦਵਃ । ਤਥਾਤ੍ਮਾਹ੍ਲਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸਙ੍ਗਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਸਾਫ ਕਿਰਣ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬਿਮ੍ਬਾਦ੍ ਦੂਰਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਅਪਤਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਯਦ੍ ਇਨ੍ਦੋਸ੍ ਤੇਜਸੋ ਰੂਪਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਦਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਚੰਨਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੰਧ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਰੂਹ ਹੈ, ਓਹੀ ਰੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨੋਪਦੇਸ਼ਾਰ੍ਹਂ ਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਨ ਚ ਦੂਰਤਃ । ਕੇਵਲਾਨੁਭਵਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਨਾ ਦੂਰ; ਓਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੇਹੋ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੋ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਵਾਸਨਾ । ਨ ਜੀਵੋ ਨਾਪਿ ਚ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਚੈਵ ਖਮ੍
ਓਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਸੰਸਕਾਰ; ਨਾ ਜੀਵ, ਨਾ ਚਲਚਲ, ਨਾ ਚੇਤਨਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਕਾਸ਼।
ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨ ਚੈਵ ਹ । ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਸ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨ ਚੇਤਰਤ੍
ਉਹ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ; ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਖਾਲੀ; ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ। ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਤੈਸ੍ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਹृਦਿ ਕੋਸ਼ਗਤੇ ऽਪਿ ਚ । ਯਤ੍ਰੈਤਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ऽਦृਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਪਦਂ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਲ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਲਚਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ ਚ ਨਾਦ੍ਯ ਨ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲਾਦਿਭਿਃ । ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਸਦ੍ਰੂਪਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਨਾ ਹੁਣ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ; ਨਾ ਇੱਥੇ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਰਤ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਦੇਹਕੁਮ੍ਭਾਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨਾਤ੍ਮਾਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਨਾ
ਸਰੀਰ, ਮਟਕਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਚ੍ ਚ ਦੇਹਾਦਿ ਸਕਲਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਕੇਵਲਂ ਬੋਧਵੈਰੂਪ੍ਯਾਦ੍ ਈषਤ੍ ਪृਥਗ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਆਤਮਾਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਬੋਧ ਦੀ ਉਲਝਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਵਗ੍ ਆਤ੍ਮਮਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਸਿਦ੍ਧਯਾ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਭਵ
ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਤਮamay ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਰਹੋ ਪਰ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬਣੇ ਰਹੋ।