ਅਯਂ ਮੇਰੁਃ ਕਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਜਗਤ੍ਪਙ੍ਕਜਕਰ੍ਣਿਕਾ । ਸ੍ਫੁਰਦਿਨ੍ਦੁਮਧੂਲ੍ਲਾਸਲਮ੍ਪਟਾਮਰषਟ੍ਪਦਾ
ਇਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੰਸਾਰ-ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਣਿਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਛੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੌਂਆਂ ਚਮਕਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਯਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼੍ਰੀਪੁष੍ਪਮਞ੍ਜਰੀ । ਜਗਜ੍ਜਰਢਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਰਜੋਨਰਕਮੂਲਿਨਃ
ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਇਯਂ ਚ ਤਾਰਾਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਤਟਸ੍ਥਿਤਾ । ਅਪਾਰਾਪਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਵ੍ਯੋਮਨੀਲਸਰੋਜਿਨੀ
ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਮੁੰਦਰੀ ਨੀਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਸਰਿਦ੍ ਵਾਤਤਰਙ੍ਗਤਰਣਾਵਲੀ । ਸਰ੍ਗਾਵਰ੍ਤਵਿਵਰ੍ਤਸ੍ਥਾ ਭੂਰਿਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾ
ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਕੜੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਤਮੋਭ੍ਰਮਰਿਣੀ ਕ੍ਸ਼ਣਕਲ੍ਪਾਦਿਪਲ੍ਲਵਾ । ਤੇਜਃਕੇਸਰਿਣੀ ਕਾਲਨਲਿਨੀ ਵ੍ਯੋਮਪਙ੍ਕਜਾ
ਇਹ ਹਨ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਲਾਂ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅੱਗ ਦਾ ਸਿੰਘ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਕਮਲ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਕਮਲ ਹੈ।
ਇਮਾ ਭਾਵਵਿਕਾਰਾਢ੍ਯਾ ਜਰਾਮृਤਿਵਿषੂਚਿਕਾਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾਵਿਕਾਰਾਢ੍ਯਾ ਇਮਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਦृष੍ਟਯਃ
ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਤਪਦਾਏਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਜਾ ਮਜ੍ਜਾਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਸ੍ਵਕਲ੍ਪਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰ੍ ਏਵੈਵਂਕृਤਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੀ ਅਜਾਈਬੀ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਨਿਰਾਬਾਧਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਰਤਯੋਜ੍ਝਿਤਾ । ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੁਚੇਤ, ਬੇਫਿਕਰ, ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਅਡੋਲ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਕੈਕਿਕੈਵ ਵਿਵਿਧੇਵ ਵਿਭਾਵ੍ਯਮਾਨਾ ਨੈਕਾਤ੍ਮਿਕਾ ਨ ਵਿਵਿਧਾ ਨਨੁ ਸੈਵ ਸੈਵ । ਸਤ੍ਯਾਸ੍ਥਿਤਾ ਸਕਲਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸਮੈਕਰੂਪਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਿਕਾਤਿਮਹਤੀ ਚਿਤਿਰ੍ ਏਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਕਈ ਹੈ, ਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ; ਉਹ ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ। ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤ੍ਵਯੈषਾ ਬਿਲ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਮਹਾਚਿਦ੍ਘਨਸਤ੍ਤੇਤਿ ਕਥਿਤੇਤਿ ਮਤਿਰ੍ ਮਮ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਗੂੜਾ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਈ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਮਜ੍ਜਰੂਪਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦੀਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵੈਤੈਕ੍ਯਕਲਨਾਤ੍ਮਕਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ, 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਲਕੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਮਜ੍ਜਾ ਮੇਰ੍ਵਾਦਿਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤਥਾ ਚਿਦ੍ਬਿਲ੍ਵਮਜ੍ਜੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦ੍ਯਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੰਡੇ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਬੀਲਵਾ ਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ ਚਿਦ੍ਬਿਲ੍ਵਮਜ੍ਜਸ੍ਯ ਜਗਦਾਖ੍ਯਾ ਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਸ੍ਥਿਤਾ ਸੁषੁਪ੍ਤਸੋਮ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਵਤ੍
ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਬੀਲਵਾ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੇਮਾਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਵਦਨ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾ ਰਮ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ, ਚੰਦਨ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸੁਣ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸ੍ਪष੍ਟਾ ਮृਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਵਿਸ੍ਤਾਰਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਨਿਬਿਡਾ ਨਿਤ੍ਯਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਮਹਾਸ਼ਿਲਾ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਥਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਠੀ, ਸਾਫ਼, ਹੱਥ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਨਰਮ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ, ਗਾਢੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਚੀਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਾਨਿ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਕਰ੍ਣਿਕਾਜਾਤਮੂਲਾਨਿ ਮੂਲਾਨ੍ਤਃਕਰ੍ਣਿਕਾਨਿ ਚ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਧੋਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਮੂਲਾਨੀਤਰਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਤੇ ਜੜਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਉਪਰ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਹੇਠਾਂ, ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਚ ਨਿਕਟੇ ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਙ੍ਖਾਸ਼੍ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਚਕ੍ਰੌਘਾਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਕਾਰਾਃ ਪਦ੍ਮਵਤ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਖ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਸਾ ਮਹਾਸ਼ਿਲਾ । ਸਾਲਿਗ੍ਰਾਮੇ ਹਰੇਰ੍ ਧਾਮ੍ਨਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਪਰਿਵਾਰਿਣੀ
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਪਥਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਦ੍ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਤਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਲਾਃ । ਯੋ ਯਸ਼੍ ਚ ਤਤ੍ਰ ਪਾषਾਣਸ੍ ਸ ਸਰ੍ਵਸ੍ ਤਾਦृਗਨ੍ਤਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਉਹ ਪੱਥਰ ਵੇਖੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪੱਥਰ ਉਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।
ਮਯਾ ਤ੍ਵ੍ ਇਯਮ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵ ਸ਼ਿਲੇਯਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਤਵ । ਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਹਾਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਪੱਥਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ।
ਚਿਚ੍ਛਿਲੈषਾ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਤੇ ਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਜਗਨ੍ਤਿ ਖੇ । ਘਨਤ੍ਵੈਕਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ ਏषਾ ਸ਼ਿਲੇਵ ਚਿਤ੍
ਇਹ ਉਹ ਚੇਤਨ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਤ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਘਨਾਙ੍ਗਾਯਾ ਅਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾਕृਤੇਰ੍ ਅਪਿ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਤਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਵਿਪੁਲਾਨਿਲਃ
ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਬਿਲਕੁਲ ਠੋਸ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛੇਦ ਦੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਯੌਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਂ ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਦਿਸ਼ਃ । ਸਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਲਾ ਸਾ ਚ ਸੁषਿਰਾ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੱਥਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਖੋਖਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਮ੍ ਏਕਘਨਾਙ੍ਗਾਤ੍ਮ ਜਗਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਸ੍ਤੁਨੋ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਨ੍ਯਚ੍ ਚ ਦ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਚ ਵਾ
ਇਸ ਇਕ ਪੱਕੀ ਤੇ ਠੋਸ ਜੜ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਮਲ ਖਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ — ਨਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ, ਨਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ।
ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ ਚਿਚ੍ਛਿਲਾਯਾਂ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾ । ਤਥਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਵਸ੍ਤੁਨੋ ਯਥਾ
ਪਿਛਲਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਸਾਲਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਉਸ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਆਕਾਰ ਉਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਪਲਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਨਾਨਾਤ੍ਮਾਪ੍ਯ੍ ਏਕਪਿਣ੍ਡਤਾਮ੍ । ਯਥਾ ਧਤ੍ਤੇ ਤਥੈषਾ ਚਿਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਕਾਰੈਕਿਕਾ ਘਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹੋਣ, ਇਕ ਹੀ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ, ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪਦ੍ਮਸ਼੍ ਸ਼ਿਲਾਕੋਸ਼ਾਦ੍ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ऽਪਿ ਵਪੁਰ੍ਮਯਃ । ਤਥਾ ਸਰ੍ਗਸ਼੍ ਚਿਤੋ ਰੂਪਾਦ੍ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ऽਪਿ ਵਪੁਰ੍ਮਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ, ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਚਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਾਯਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਯਾ ਚਕ੍ਰਪਦ੍ਮਲੇਖਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਲੋਦਰੇ । ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤਾਸ਼੍ ਚਿਤੇਰ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਥੇਯਂ ਜਗਦਾਵਲੀ
ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਕਰ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਦੀ ਲੜੀ ਚਿਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਃ ਪਦ੍ਮਲੇਖਾਲੀ ਮਰਿਚਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਨੋਦੇਤਿ ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਯਥਾ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤਥਾ ਚਿਤੌ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਜਾਂ ਕਿਰਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਮਤਕਾਰ ਨਾ ਉਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਟਦੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾ ਉਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਟਦੀ।
ਯਥਾਪਰਨ੍ਧ੍ਰੋ ऽਨਨ੍ਯੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ਮਜ੍ਜਾ ਬਿਲ੍ਵੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਃ । ਤਥਾ ਲਭ੍ਯਵਿਕਾਰਾਢ੍ਯਾ ਚਿਤੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਣ੍ਡਲੀ
ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੱਝਾ ਉਸ ਫਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।