ਇਦਂ ਹੇਯਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਇਦਂ ਸਦ੍ ਇਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ । ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਭ੍ਰਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਨਿਪੁਣਂ ਪਰਮੋ ਮੁਨੇ
ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਚ ਹੈ, ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉਲਝਣਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬੜੀ ਸੁਖਮਤਾ ਨਾਲ।
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਦ੍ਵੇष੍ਮਿ ਵਾ ਨ ਚ ਰੌਰਵਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਹਿ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਮਨ੍ਦਰਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਇਵਾਭ੍ਰਮਃ
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕਣਸ਼ਃਕੀਰ੍ਣਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਭ੍ਰਮੋ ਰਾਮਮਨ੍ਦਰਃ
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਮਾ ਲਈ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਨਹੀਂ।
ਅਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ ਇਦਂ ਵਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯੇਤਿ ਕਲਨਾਮਲਮ੍ । ਹृਦਿ ਤਸ੍ਯ ਕੁਸਨ੍ਦੇਹਜਾਲਿਕਾ ਜ੍ਵਲਿਤਾਧਿਕਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਇਹ ਸਚ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਜਾਲੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤਂ ਯੇਨ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਸ ਯਤ੍ਰ ਯਾਤਿ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਂ ਜਗਤਸ੍ ਤਨ੍ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਕੁਲਕਲ੍ਲੋਲਾਜ੍ ਜਡਾਵृਤ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਤਿਤਾਤ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਭਗਵਂਸ੍ ਤੀਰ੍ਣਾਸ੍ ਸ੍ਮੋ ਭਵਸਾਗਰਾਤ੍
ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਭਾਵ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।
ਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ ਅਵਧਿਰ੍ ਜ੍ਞਾਤੋ ਦृष੍ਟਸ੍ ਸੀਮਾਨ੍ਤ ਆਪਦਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸਾਰੇष੍ਵ੍ ਅਦੀਨਾਸ੍ ਸ੍ਮਃ ਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ ਸ੍ਮਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਅਸੀਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨਾਂ ਘਟੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਅਧੂਰੇ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹਾਂ।
ਪਰਾਮ੍ ਅਭੇਦ੍ਯਾਮ੍ ਅਪਰੈਰ੍ ਦਲਿਤਾਸ਼ਾਮਤਙ੍ਗਜਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰਸਮਰੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਧੀਰਤਾਮ੍ ਆਗਤਂ ਮਨਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਦਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ।
ਪਰਿਗਲਿਤਵਿਕਲ੍ਪਤਾਮ੍ ਉਪੇਤਂ ਪ੍ਰਗਲਿਤਵਾਞ੍ਛਮ੍ ਅਦੀਨਸਾਰਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਤ੍ਰਿਜਗਤਿ ਜਯਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਰੂਪਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਮਨੋ ਮੇ
ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲ ਸਤਤਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਬੇਹਤਰੀਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੇਵਲੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਰ੍ਥਵਰ੍ਤਿਨਾ । ਅਸਙ੍ਗਮੇਨ ਮਨਸਾ ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ ਨ ਤਤ੍ ਕृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ਣੇ ਵਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੁष੍ਟਯੇ ਤਥਾ । ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੇਕਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਕੋ ਨਾਨੁਭੂਤਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਵਾਞ੍ਛਾਕਾਲੇ ਯਥਾ ਵਸ੍ਤੁ ਤੁष੍ਟਯੇ ਨਾਨ੍ਯਦਾ ਤਥਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਸੁਖੇ ਤੁष੍ਟਿਂ ਬਾਲੋ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਨੇਤਰਃ
ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਕੇਵਲ ਬੱਚਾ ਹੀ ਪਲਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ।
ਵਾਞ੍ਛਾਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤੁष੍ਟਯੇ ਯਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਵਾਞ੍ਛੈਵ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤੁष੍ਟਿਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਤੁष੍ਟਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਾਞ੍ਛਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਉਹ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਯਦਿ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਨੋषਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਨਾਰੂਪੇ ਨ ਮਙ੍ਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਉਹ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਖੋਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਚਲਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਰਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ । ਅਹਮ੍ਭਾਵਮਹਾਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਨ ਪੁਨਃ ਪਾਤਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ
ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਮੁੜ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਸृਤਾਨਨ੍ਤਸਦ੍ਦृष੍ਟੇਰ੍ ਜ੍ਞਤ੍ਵਮੇਰੁਸ਼ਿਰਸ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਪੁਨਰ੍ ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਧਕਾਰਾਨ੍ਤਃਪਾਤਾਲਪਤਨਂ ਕੁਤਃ
ਜਦ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਨੰਤ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਯਂ ਸਮਤਾਸਤ੍ਯਤਾਮਯਃ । ਮਨ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਿਕਲ੍ਪੋ ऽਸਿ ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਗਤਕਾਲਿਕਃ
ਤੇਰੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਜੋ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਮੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਯਂ ਸ੍ਥਿਰੋ ਰਾਮ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਵੇਦਯਤੀਵ ਮੇ । ਸੋਮ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਣਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾ ਸਮਤਾ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਤਵ
ਰਾਮਾ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਅਸਲੀਅਤ ਹੁਣ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਨਤਾ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾ ਯਾਤੁ ਨਿਰਾਸ਼ਤ੍ਵਮ੍ ਅਭਾਵਂ ਯਾਤੁ ਭਾਵਨਾ । ਅਮਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨੋ ਯਾਤੁ ਤਵਾਸਙ੍ਗੇਨ ਜੀਵਤਃ
ਆਸਾ ਹੁਣ ਨਿਰਾਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਕਲਪਨਾ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮਨ ਤੇਰੀ ਵਿਰਕਤੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਯਾਂ ਯਾਂ ਵਸ੍ਤੁਦृਸ਼ਂ ਯਾਸਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬृਂਹਿਤਚਿਦ੍ਘਨਮ੍
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਬਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ਮਾ ਨ ਬਧ੍ਯਸੇ । ਰਾਮ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬੋਧਯਸ੍ਵ ਬਲਾਦ੍ ਅਤਃ
ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮਾ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਗਾ।
ਯਤ੍ਰ ਨ ਸ੍ਵਦਤੇ ਵਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਦਤੇ ਚ ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਅਵਾਸਨਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਾਮ੍ਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੋਮਲਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਰਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਜੋ ਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੰਗਤਾ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਾਸਨਾਰਹਿਤੈਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਆਹਰਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਨ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋषਿ ਖਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੋਭਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਚ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਹਲਚਲ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞਾਤਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤ੍ਰਯਮ੍ ਏਕਤਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨੁਭਵਨ੍ ਭਵ੍ਯ ਨ ਭੂਯੋਭਵਭਾਗ੍ ਅਸਿ
ਜਦੋਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਚੀਜ਼ ਤਿੰਨੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ 'ਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਸ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ 'ਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾ ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਚਿਤ੍ਤੋਨ੍ਮੇषਨਿਮੇषਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਾਰਪ੍ਰਲਯੋਦਯੌ । ਵਾਸਨਾਪ੍ਰਾਣਸਂਰੋਧਾਦ੍ ਅਨੁਨ੍ਮੇषਂ ਮਨਃ ਕੁਰੁ
ਮਨ ਦੇ ਖੁਲਣ ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੈ।
ਪ੍ਰਾਣੋਨ੍ਮੇषਨਿਮੇषਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸृਤੇਃ ਪ੍ਰਲਯੋਦਯੌ । ਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਪ੍ਰਯੋਗਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਉਨ੍ਮੇषਰਹਿਤਂ ਕੁਰੁ
ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਫੈਲਣ ਤੇ ਸਿਕੁੜਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ।
ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੋਨ੍ਮੇषਨਿਮੇषਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪ੍ਰਲਯੋਦਯੌ । ਤਦ੍ ਵਿਲੀਨਂ ਕੁਰੁ ਬਲਾਦ੍ ਗੁਰੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗਮੈਃ
ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਰਮ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮੂਰਖਤਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਾਸ ਕਰ।
ਯਥਾ ਵਾਤਰਜਸ੍ਸਙ੍ਗਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਭ੍ਰਵੇਦਨਮ੍ । ਤਥਾ ਚਿਤਾ ਚੇਤ੍ਯਤਯਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਦ੍ ਇਦਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ, ਧੂੜ ਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਸਤੰਭ, ਬੱਦਲ ਆਦਿ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਸਤੂ ਵਜੋਂ ਕਮਪਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਪਨ੍ਦਜੇਯਂ ਜਗਦ੍ਗਤਿਃ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕਕੁਡ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਗਜਾ ਵਰ੍ਣਧੀਰ੍ ਇਵ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਲਚਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਦੀ ਸਮਝ ਕੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਪਨ੍ਦਾਭਾਵੇ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਵੇਦਨਾ ਭਵਦਾਭਾਸਾ ਚਿਤ੍ਰਪੁਂਸਾਮ੍ ਇਵਾਸ਼ਯੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਝਲਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।