ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਯਥਾਦ੍ਯੋ ऽਸੌ ਪੁਰੁषਸ੍ ਸਰ੍ਗਕਾਰਕਃ । ਅਨੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣੇਹ ਕੀਟਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੀੜਾ ਵੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਥੁषਾਮ੍ ਏਵਮ੍ ਏਵੇਹ ਜਾਤਯੋ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ । ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਰੁਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਮਾਂ—ਰੁਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੱਕ—ਹਰ ਪਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਾਪਰਮਾਸ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਣੂਪਮਾਃ । ਏष ਏਵ ਕ੍ਰਮਸ੍ ਤੇषਾਂ ਸਤਿ ਚਾਸਤਿ ਸਰ੍ਗਕੇ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਮਾਯਾਯਾ ਏਵਮ੍ਭੂਤਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਤ੍ । ਭੇਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਉਪਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਨਾਲ, ਫ਼ਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਸ਼ਤਭਾਗਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਪਰਾ ਚਿਤਿਃ । ਸ੍ਵਰੂਪਤਸ਼੍ ਚੇਲ੍ ਲੁਠਿਤਾ ਤਦ੍ ਏषੋਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜੇ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਸੌਂ ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਉਸ ਦੀ ਝਲਕ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਜ੍ਞਰੂਪਾ ਸ਼ਿਲਾਕੋਸ਼ ਇਵ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਤਦ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਵਭਾਸਾਤ੍ਮਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗੀਯਤੇ
ਜੇ ਉਹ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ ਸਰੂਪ, 'ਬ੍ਰਹਮ' ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰੌਢਿਂ ਗਤੇ ਸਰ੍ਗੇ ਮਹਾਚਿਚ੍ ਚੇਤਨਂ ਨਵਮ੍ । ਸਙ੍ਗਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਂਸ਼ਪਰਮਾਣੁਨਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਨਵੀਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ, ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਜੀਵਤਾਮ੍ ਆਗਤਾ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਲਨਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਗਮृਗੀਵੀਰੁਤ੍ਕੀਟਦੇਵਾਸੁਰਾਦਿਕਮ੍
ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਪਸ਼ੂ, ਬੂਟੇ, ਕੀੜੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤਤੇ ਤਨ੍ਤੌ ਦृਢੇ ਸ੍ਰਗ੍ ਇਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਸਦਸਦ੍ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਙ੍ਗੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਹ ਸਦੀਵੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ, ਲੜੀ 'ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਕਰਤਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਦੂਰੇ ਨ ਨਿਕਟੇ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਨਾਧੋ ਨ ਤੇ ਨ ਮੇ । ਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਦ੍ਯ ਨ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਮਧ੍ਯਗਮ੍
ਉਹ ਨਾ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਾ ਨੇੜੇ; ਨਾ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ; ਨਾ ਤੇਰਾ, ਨਾ ਮੇਰਾ; ਨਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਨਾ ਹੁਣ, ਨਾ ਸਵੇਰ; ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ।
ਅਨੁਭਵਕਲਨਾਦ੍ ऋਤੇ ऽਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਭਵਤਿ ਨ ਸਰ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਨੇषੁ ਸਤ੍ਸੁ । ਫਲਦੁਰੁਵਿਭਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਮਾਲਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਉਪਯਾਤਿ ਨ ਵਾਰਿਣੀਵ ਵਹ੍ਨਿਃ
ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ-ਰੰਗੀ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਤਰਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਫਲ-ਦਾਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਯਥਾਪृष੍ਟਂ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਾਮੋ ऽਭਿਮਤਮ੍ ਆਗਚ੍ਛੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ। ਚਲੋ, ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਏ—ਆ, ਉਠ, ਪਾਰਵਤੀ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨੀਲਕਣ੍ਠੋ ऽਸੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲੌ ਮਯਿ । ਤਤਾਰ ਪਰਿਵਾਰੇਣ ਸਮਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਕੋਟਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਨੀਲਕੰਠ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਧਿਪਤਾਵ੍ ਉਮੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਦਨੁ ਸਂਸ੍ਮृਤਿਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ । ਅਙ੍ਗੀਕृਤਂ ਨਵਪਵਿਤ੍ਰਤਯਾ ਮਯਾਤ੍ਮਦਰ੍ਭਾਸਨਂ ਸ਼੍ਰਮਵਤੇਵ ਮਹਾਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍
ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਚਲੇ ਗਏ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਆਸਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਾਮ ਲਈ।
ਏਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਪਰੇਸ਼ੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਰਾਮ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਜਾਨੀषੇ ਯਥੇਦਂ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਲੀਕਮ੍ ਅਲੀਕੇਨ ਕਿਲਾਲੀਕਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸਾਰਮਾਯਾਯਾਂ ਕਿਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਝੂਠ ਨੂੰ ਹੀ ਸਚ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ, ਕਿਹੜਾ ਸਚ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਝੂਠ?
ਯਥਾ ਯੇਨ ਵਿਕਲ੍ਪੇਨ ਯਦ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇਨ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਤੇਨਾਤ੍ਮਕਲ੍ਪੇਨ ਨ ਸਤਾਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਲਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਥਾ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਪਯਸਿ ਯਥਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਨਭਸ੍ਵਤਿ । ਯਥਾ ਨਭਸਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਗਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮੇਣਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਅਦ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ ਗਤਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਹਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਅਨੇਨਾਰ੍ਚਾਵਿਧਾਨੇਨ ਮਯੇਮਾ ਰਾਮ ਵਾਸਨਾਃ । ਅਖਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿਵਾਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰਾ ਅਪਿ
ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਮਾ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਚਾਰਕੁਸੁਮੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ऽਰ੍ਚਨਮ੍ । ਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਮੇ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਤੇ ਚਲਣ ਦੇ ਫੁੱਲ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਤਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰੁਕ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਯੋਗਿਨਸ੍ ਸਾਵਧਾਨਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਅਰ੍ਚਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ — ਇਹੀ ਆਤਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਯਾਨਯਾ ਰਘੁਪਤੇ ਸਙ੍ਗਮੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਸਂਸਾਰੇ ਵਿਪੁਲਾਰਣ੍ਯੇ ਵਿਹਰਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਰਘੁਪਤੀ! ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੇ ਲਗਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦੁਃਖੇ ਮਹਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਧਨਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗਜੇ । ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਵਿਚਾਰਂ ਕੁਰੁ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆਵੇ, ਸੁਭਾਗੀ! ਤਾਂ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਚਾਰ ਕਰ।
ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ ਧਨਬਨ੍ਧੂਦਯਕ੍ਸ਼ਯੈਃ । ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਾਯਾ ਏਵ ਸਰ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਸਾਰਦृष੍ਟਯਃ
ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ, ਧਨ ਜਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਹਿਲਾਓ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਾਨਾਸੀਵ ਗਤੀਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿषਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨੀਃ । ਯਥਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯਥਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਪਾਰ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾਣਿ ਚ ਧਨਾਨਿ ਚ । ਏਵਮ੍ ਏਵਾਵਹੀਯਨ੍ਤੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੈਰ੍ ਅਵਿਚਾਰਿਤੈਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਧਨ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅਣਜਾਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਾਸ੍ ਤਵ ਨ ਤਾਸਾਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਮਲਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ
ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਇਹ ਸਭ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ। ਇਹ ਜਗਤ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਬੇਕਾਰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸਿ ਜਗਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਤਤਾਕृਤਿਃ । ਨਿਜਾਵਯਵਕਾਵृਤ੍ਤੌ ਕਃ ਕ੍ਰਮੋ ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਯੋਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹੈਂ, ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈਂ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਚਿਦੇਕਤਾਨਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸੌषੁਪ੍ਤੀਮ੍ ਆਗਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਮ ਤ੍ਵਂ ਤੁਰ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਤ੍ਮਕੋ ਭਵ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅੱਜ ਤੋਂ, ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾ।