ਨ ਵਿਚਾਰਂ ਵਿਨਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਪਾਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਵਿਪਚ੍ਛਮੇ । ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਅਸ਼ੁਭਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਧੀਸ੍ ਸਤਾਮ੍
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾ ਦਾ ਮਨ ਮਾੜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਗਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ ਚ ਤੇਜਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍ । ਫਲਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਚਾਰੇਣੈਵ ਧੀਮਤਃ
ਤਾਕਤ, ਸਮਝ, ਚਮਕ, ਪਰਖ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਮਹਾਦੀਪਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਸਾਧਕਮ੍ । ਸ੍ਫਾਰਂ ਵਿਚਾਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤਰੇਤ੍
ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਠੀਕ-ਅਣਠੀਕ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਲੂਨਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਂ ਮਹਾਮੋਹਮਤਙ੍ਗਜਮ੍ । ਵਿਦਾਰਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵਿਚਾਰੋਦਾਰਕੇਸਰੀ
ਸਾਫ ਮਨ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ-ਕਮਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ, ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂਢਾਃ ਕਾਲਵਸ਼ੇਨੇਹ ਯਦ੍ ਗਤਾਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰਪ੍ਰਦੀਪਸ੍ਯ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸ੍ਫਾਰੋ ਭੋਗੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ । ਵਿਚਾਰਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਫਲਾਨ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਰਾਘਵ
ਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਖੂਬ ਮੌਜ-ਮਸਤ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਵਿਵੇਕਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਮਤਯੋ ਮਹਤਾਮ੍ ਇਹ । ਨ ਤਾ ਵਿਪਦਿ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤੁਮ੍ਬਕਾਨੀਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਖਰੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੌਕੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੀ।
ਵਿਚਾਰੋਦਯਹਾਰਿਣ੍ਯਾ ਧਿਯਾ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਫਲਾਨਾਮ੍ ਅਤ੍ਯੁਦਾਰਾਣਾਂ ਭਾਜਨਂ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਖਹृਤ੍ਕਾਨਨਸ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਆਸ਼ਾਪ੍ਰਸਰਰੋਧਿਨਾਮ੍ । ਅਵਿਚਾਰਕਰਞ੍ਜਾਨਾਂ ਮਞ੍ਜਰ੍ਯੋ ਦੁਃਖਰੀਤਯਃ
ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਆਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਜ੍ਜਲਕ੍ਸ਼ੋਦਮਲਿਨਾ ਮਦਿਰਾਮੋਦਧਰ੍ਮਿਣੀ । ਅਵਿਚਾਰਮਯੀ ਨਿਦ੍ਰਾ ਯਾਤੁ ਤੇ ਰਾਘਵ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਅਵਿਚਾਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਮੈਲੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕ ਜਾਵੇ।
ਮਹਾਪਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਦੀਰ੍ਘੇषੁ ਸਦ੍ਵਿਚਾਰਪਰੋ ਨਰਃ । ਨ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ਮੋਹੇषੁ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਸ੍ ਤਮਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਵੀ ਜੋ ਸੱਚੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਦਾ ਢੇਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦਾ।
ਮਾਨਸੇ ਸਰਸਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਵਿਚਾਰਕਮਲੋਤ੍ਕਰਃ । ਨੂਨਂ ਵਿਕਸਿਤੋ ਯਸ੍ਯ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਇਵ ਭਾਤਿ ਸਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਸਾਫ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਕਮਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਵਿਕਲਾ ਯਸ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ । ਤਸ੍ਯੋਦੇਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਨਿਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਮੁਧਾ ਯਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ ਇਵ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਤਿ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਚੰਦਨਿ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਦੁਃਖषਣ੍ਡਕਵਲ੍ਮੀਕਂ ਵਿਪਨ੍ਨਵਲਤਾਮਧੁਃ । ਰਾਮ ਦੂਰੇ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਿਵੇਕੋ ਨਰਾਧਮਃ
ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਢੇਰ, ਦੀਮਕਾਂ ਦੀ ਟਿਲ੍ਹੀ, ਤੇ ਸੜੀ ਹੋਈ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਸ਼ਹਦ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਯੇ ਕੇਚਨ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਦੁਰਾਧਯਃ । ਅਵਿਚਾਰੇਣ ਤੇ ਭਾਨ੍ਤਿ ਵੇਤਾਲਾਸ੍ ਤਮਸਾ ਯਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਔਖੇ, ਮਾੜੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ।
ਅਵਿਚਾਰਿਣਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਜਰਦ੍ਦ੍ਰੁਮਸਧਰ੍ਮਿਣਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਮਂ ਸਾਧੁਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਦੂਰੇ ਕੁਰੁ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
ਵਿਵਿਕ੍ਤਂ ਹਿ ਮਨੋ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਆਸ਼ਾਵੈਵਸ਼੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਪੂਰ੍ਣਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਜੀਵ ਦਾ ਮਨ ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਤਸੱਲੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਿਤੋਦਿਤਾ ਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤਲਯਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਅਲਙ੍ਕਰੋਤਿ ਚਾਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨੇਵ ਭੁਵਨਮ੍ ਨਵਾ
ਜਦੋਂ ਵਿਵੇਕ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਚੰਦਨਿ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਪਤਾਕਾਯਾ ਧਿਯੋ ਧਵਲਚਾਮਰਮ੍ । ਵਿਚਾਰੋ ਰਾਜਤੇ ਜਨ੍ਤੋ ਰਜਨ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਸਚਾਈ ਦੇ ਝੰਡੇ ਲਈ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਚਿੱਟਾ ਚਮਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਂਦ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਚਾਰਵੋ ਭਾਵਾ ਭਾਸਯਨ੍ਤੋ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਭਾਨ੍ਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਵਦ੍ ਭਗ੍ਨਭੂਯੋਭਵਭਯਾਮਯਾਃ
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦਸੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਮਨੋਮੋਹਕਲ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰਾਣਹਾਰਕਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਮਸਿ ਵੇਤਾਲੋ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ ਡਰ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਪਰੇਤ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਜਗਦ੍ਭਾਵਾ ਅਵਿਚਾਰਣਚਾਰਵਃ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਸਦ੍ਭਾਵਾ ਵਿਚਾਰਵਿਸ਼ਰਾਰਵਃ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਜੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਛੁਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝੂਠੀ ਹਸਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸੋ ਨਿਜਮਨੋਮੋਹਕਲ੍ਪਿਤੋ ऽਨਲ੍ਪਦੁਃਖਦਃ । ਸਂਸਾਰਚਿਰਵੇਤਾਲੋ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਏ ਹੋਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਸਾਰਕ ਡਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਨਿਰਾਬਾਧਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧੀਮਂ ਕੇਵਲੀਭਾਵਂ ਵਿਚਾਰੋਗ੍ਰਤਰੋਃ ਫਲਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਫ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਕ-ਰੂਪਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਸਮਝੋ।
ਅਚਲਸ੍ਥਿਤਿਨੋਦਾਰਪ੍ਰਕਟਾਭੋਗਤੇਜਸਾ । ਤੇਨ ਨਿष੍ਕਾਮਤੋਦੇਤਿ ਸ਼ੀਤਤੇਵੋਦਿਤੇਨ੍ਦੁਨਾ
ਜੋ ਅਡੋਲ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤਤਾ ਉਗਦੀ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ।
ਚਿਨ੍ਤਾਜ੍ਵਰਮਹੌषਧ੍ਯਾ ਸਾਧੁਚਿਤ੍ਤਨਿषਣ੍ਣਯਾ । ਤਯੋਤ੍ਤਮਤ੍ਵਪ੍ਰਦਯਾ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ
ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਜ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਨ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੁਝ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ ਸਦਾਲਮ੍ਬਨਂ ਚੇਤਸ੍ ਸ੍ਫਾਰਮ੍ ਆਭਾਸਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਖਮ੍ ਇਵਾਤਿਤਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ ਮਨ, ਵੱਡੀ ਝਲਕ ਬਣ ਕੇ, ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਉੱਠਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਸਭ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਜਹਾਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਨ ਤਾਮ੍ਯਤਿ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਕੇਵਲਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਞ੍ ਜਗਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਫੜਦਾ, ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ; ਸਿਰਫ਼ ਗਵਾਹ ਵਾਂਗ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਾਪਿ ਬਾਹ੍ਯੇ ऽਵਤਿष੍ਠਤਿ । ਨ ਚ ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਨ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਮਿਟਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਟਿਕਦਾ; ਨਾ ਕਰਮ ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਫੜਦਾ, ਨਾ ਕਰਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦਾ।
ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਗਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਵਰ੍ਤਤੇ । ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਨਾਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਭਾਤਿ ਪੂਰ੍ਣ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਤਸ਼ਟ ਹੈ, ਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਪੂਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।