ਸਮਤਾਮਧੁਰਾ ਰਮ੍ਯਾ ਰਸਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾ । ਤਯਾ ਯਦ੍ ਭਾਵਿਤਂ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਅਮृਤਂ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਹੜੀ ਸਮਤਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਰਸ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮਤਾਮृਤਪੂਰੇਣ ਯਦ੍ ਯਨ੍ ਨਾਮ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਪਰਮ੍ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵ ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਸਮਤਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਦ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਦ੍ ਅਹृਲ੍ਲੇਖਮ੍ ਆਸਨਮ੍ । ਅਵਿਕਾਰਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਂ ਤਦ੍ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਕੋਈ ਛਾਪ ਨਾ ਰਹੇ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਨੇਵ ਪੂਰ੍ਣੇਨ ਭਾਵ੍ਯਂ ਸ਼ਮਸਮਤ੍ਵਿषਾ । ਸ੍ਵਚ੍ਛੇਨ ਚਿਦ੍ਘਨੈਕੇਨ ਜ੍ਞੇਨਾਪ੍ਯ੍ ਉਪਲਰੂਪਿਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਮਤਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਤੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਗਿਆਨ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਿਸ਼ਦੋ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਕਾਰ੍ਯਕृਤ੍ । ਰਞ੍ਜਨਾਮਿਹਿਕਾਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੋ ਜ੍ਞ ਉਪਾਸਕਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਨੀਲਾ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ, ਬਾਹਰੋਂ ਆਮ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੋਹ ਦੀ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਹृਲ੍ਲੇਖਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਭ੍ਰਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਨ੍ਤਾਦਿਮਿਹਿਕਂ ਜ੍ਞਸ਼ਰਦ੍ਵ੍ਯੋਮ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦੀ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਮਿਤਮਾਨਸਮਾਤृਮੇਯਂ ਸਦ੍ਯਃਪ੍ਰਸੂਤਸ਼ਿਸ਼ੁਵੇਦਨਵਦ੍ਵਿਤਾਨਮ੍ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਚੇਤਨਚਿਤ੍ਤਜੀਵਂ ਜੀਵਞ੍ ਜ੍ਞ ਉਤ੍ਤਮਪਦਸ੍ਥਿਤ ਏਵ ਤਿष੍ਠ
ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ, ਮਾਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਆਮ ਤੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸੂਝ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ, ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਸਾਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਕਲਨਕ੍ਰਮੋਦਿਤੈਸ੍ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁਸੁਖਦੁਃਖਵਿਭ੍ਰਮੈਃ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਚਿਤਸ਼ਰੀਰਨਾਯਕਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਕਲੇਹਯਾ ਧਿਯਾ
ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੇਸ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹੋ।
ਯਥਾਕਾਮਂ ਯਥਾਰਮ੍ਭਂ ਨ ਕਰੋषਿ ਕਰੋषਿ ਯਤ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚਿੱਤ-ਮਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੈ।
ਤੇਨੈਵਾਹ੍ਲਾਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਤਥਾ । ਤਥਾਸ੍ਥਿਤੇਨ ਰੂਪੇਣ ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਾ ਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਤਮਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਵੇ । ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਪृਥਗ੍ਰੂਪਾ ਵਹ੍ਨੌ ਹਿਮਕਣਾ ਇਵ
ਮੋਹ, ਵੈਰ ਆਦਿ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਅਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਿਮ ਦੇ ਕਣ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਜਤ੍ਵਦੀਨਤ੍ਵਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿਵੇਦਨਮ੍ । ਆਤ੍ਮੀਯਂ ਪਰਕੀਯਂ ਚ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਰ੍ਚਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਚਮਕ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਸੁਖ, ਦੁਖ ਆਦਿ ਦਾ ਅਨੁਭਵ, ਚਾਹੇ ਆਪਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਚਾਂ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਏਵ ਚ । ਘਟਾਦ੍ਯਾਤ੍ਮਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਯੈਵ ਵਾ
ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਘੜਾ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ।
ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਮ੍ ਏਕਂ ਭਾਸੁਰਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਰੂਪਮ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੁਭਾਵ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਇਕ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ, ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਘਟਾਦ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਜੀਵਾਦਿਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਨੂਨਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ ਇਵ
ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਹੀ ਘੜਾ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਵਜੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਕਿਲਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਕਪੂਜਾਖ੍ਯੋ ਵਿਭ੍ਰਮਃ ਪ੍ਰੋਦਿਤੋ ਵृਥਾ
ਅਨੰਤ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸੁਭਾਵ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਖਰੀ ਵਖਰੀ ਭਾਵਨਾ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭ੍ਰਮ ਹੀ ਹਨ, ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਨਿਯਤਾਕਾਰਸ਼ਾਨ੍ਤਤ੍ਵਂ ਨ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੀਸ਼੍ਵਰੇ । ਯਤਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਮਯਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੂਪ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਮ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਵ੍ਯਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਦੇਵੋ ऽਨਿਤ੍ਯੋ ऽਮਲਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਨੇਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍
ਜੋ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਲਈ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸृਤਾਚ੍ਛਾਚ੍ਛਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਃ । ਨੇਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵਾਦ੍ ऋਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੋ ऽਪਿ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਯੇषਾਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ, ਹੋਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਤਦੀਯਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਥੇਮਾਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਚ । ਸਮਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਪਣਾਓ। ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮ, ਟਿਕਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਰੋਗ-ਵਿਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖੋ।
ਕਾਰ੍ਯੋਪਹਾਰੈਰ੍ ਅਭਿਤੋ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਰ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਧੀਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਰ੍ਚਯਂਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਸੁਖਦੁਃਖਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ
ਜੋ ਵੀ ਸਾਧਨ ਮਿਲਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਥੱਕਣ ਨਾ ਦਿਓ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੋ। ਸੁਖ-ਦੁਖ, ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਅਧਿਗਤਵਤਿ ਸਾਧਾਵ੍ ਏਵਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਨੂਨਂ ਤ੍ਵਯਿ ਤਰਲਿਤਜੀਵਂ ਜਨ੍ਮਦੁਃਖਾਦਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ । ਨ ਲਗਤਿ ਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਙ੍ਗੇ ਨਵਸਦਨ ਇਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਿष੍ਕਲਙ੍ਕੇ ਕਲਙ੍ਕਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਨਮ, ਦੁਖ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੰਨਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ, ਸਾਫ਼ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸ਼ਿਵਃ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਦੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਾ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵਾਪਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਆਤਮਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਤਤ੍ ਸਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵ ਚ । ਇਤ੍ਯਾਦਿਭੇਦੋ ਭਗਵਂਸ੍ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ 'ਉਹ', 'ਹੋਣਾ', 'ਕੁਝ', 'ਕੁਝ ਨਹੀਂ', 'ਖਾਲੀ', ਜਾਂ 'ਚੇਤਨਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਂ ਸਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਾਦ੍ ਯਨ੍ ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਕੁਝ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਗਤਂ ਤਤ੍ ਕਥਮ੍ ਈਸ਼ਾਨ ਵਦ ਕੇਨਾਵਗਮ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਵੀ ਦਿਸਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯੋ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਕੇਵਲਂ ਨਾਮ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੈਰ੍ ਏਵ ਸੋ ऽਵਿਦ੍ਯਾਭਾਗੈਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਾਮਭਿਃ
ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ — ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਦਿ — ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਯਾਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਨ੍ਨ੍ ਇਹ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਮਲਂ ਮਲੇਨਾਪਹਰਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਿਜ੍ਞੋ ਰਜਕੋ ਯਥਾ
ਇਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਹੇਠੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਧੋਬੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨਾਲ ਹੀ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਕਤਾਲੀਯਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯ ਆਗਤੇ । ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯੈष ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਂ ਤੇ ਤਾਲ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਿੱਖ ਹੈ।