ਪ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਤਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਿਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਤਾਂ ਜਨਃ । ਯਾਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਜਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਸਮਾਸ਼ਯਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਤਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਥਿਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਯਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ੍ ਸਾਧੁ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਯਾ ਲੋਕੇ ਜੀਵਤੀਹ ਸ ਨੇਤਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਦ੍ਧਤਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਾਧੁ ਕਰ੍ਮ ਕਰੋਤਿ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯੇਮਾ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਘ੍ਰਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਯਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਦਾਸ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ । ਜਿਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁषਾਰਕਰਬਿਮ੍ਬਾਚ੍ਛਂ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਨਿਰਾਕੁਲਮ੍ । ਮਰਣੋਤ੍ਸਵਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤੁਸ਼ਾਰ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਪਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤ ਇਵ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ । ਯਸ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤਸ੍ਯਨ੍ਦਸੁਭਗਾ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਦृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਪ੍ਰੀਤਾ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰ ਇਕ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ, ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪष੍ਟਾਵਦਾਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਥੈਵਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਬਹਿਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪਤ੍ਸੁ ਦੁਰਨ੍ਤਾਸੁ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇषੁ ਦਹਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਤੁਚ੍ਛੇਹਂ ਨ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਤੇ ਨਿਮਨ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਤਾਂ ਯਾਤੋ ਯੋ ਭਾਵੇषੁ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ । ਵ੍ਯਵਹਾਰੀ ਨ ਸਮ੍ਮੂਢਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਸਦृਸ਼ੀ ਯਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ । ਕਲਙ੍ਕਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਮਤਿਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੇ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਵਿषੁ ਬਹੁਜ੍ਞੇषੁ ਯਾਜਕੇषੁ ਨृਪੇषੁ ਚ । ਬਲਵਤ੍ਸੁ ਗੁਣਾਢ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਮਵਾਨ੍ ਏਵ ਰਾਜਤੇ
ਤਪਸੀ, ਗਿਆਨੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਜੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਮਸਂਸਕ੍ਤਮਨਸਾਂ ਮਹਤਾਂ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ । ਉਦੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਜ੍ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨੇਵ ਹਿਮਰੋਚਿषਃ
ਵੱਡੇ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਸੰਤੋਖ ਚਾਂਦ ਦੀ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੀਮਾਨ੍ਤੋ ਗੁਣਪੂਗਾਨਾਂ ਪੌਰੁषੈਕਾਨ੍ਤਭੂषਣਮ੍ । ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਅਭਯਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਸੰਤੁਲਨ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਮਮ੍ ਅਮृਤਮ੍ ਅਹਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਜੁष੍ਟਂ ਪਰਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਪਦਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ । ਰਘੁਤਨਯ ਯਥਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਃ ਕ੍ਰਮਮ੍ ਅਨੁਪਾਲਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ ਤਮ੍ ਏਵ
ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਚਾ, ਅਮਰ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਨਿਭਾਈ ਰੱਖ ਕੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਚੱਲ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵਬੋਧਾਮਲਯਾ ਧਿਯਾ ਪਰਮਪੂਤਯਾ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕਾਰਣਜ੍ਞੇਨ ਵਿਚਾਰੋ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੋਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਾਤ੍ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਧੀਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘਸਂਸਾਰਰੋਗਸ੍ਯ ਵਿਚਾਰੋ ਹਿ ਮਹੌषਧਮ੍
ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਵੱਡੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਆਪਦ੍ਵਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤੇਹਾਪਰਿਪਲ੍ਲਵਿਤਾਕृਤਿ । ਵਿਚਾਰਕ੍ਰਕਚਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਨੈਵ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ
ਬੇਅੰਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਲਦੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਜੰਗਲ, ਜਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ।
ਮੋਹੇषੁ ਬਨ੍ਧੁਨਾਸ਼ੇषੁ ਸਙ੍ਕਟੇषੁ ਭ੍ਰਮੇषੁ ਚ । ਸਰ੍ਵੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਚਾਰੋ ਹਿ ਸਤਾਂ ਗਤਿਃ
ਭਟਕਾਵਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਨ ਵਿਚਾਰਂ ਵਿਨਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਪਾਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਵਿਪਚ੍ਛਮੇ । ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਅਸ਼ੁਭਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਧੀਸ੍ ਸਤਾਮ੍
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾ ਦਾ ਮਨ ਮਾੜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਗਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ ਚ ਤੇਜਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍ । ਫਲਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਚਾਰੇਣੈਵ ਧੀਮਤਃ
ਤਾਕਤ, ਸਮਝ, ਚਮਕ, ਪਰਖ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਮਹਾਦੀਪਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਸਾਧਕਮ੍ । ਸ੍ਫਾਰਂ ਵਿਚਾਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤਰੇਤ੍
ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਠੀਕ-ਅਣਠੀਕ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਲੂਨਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਂ ਮਹਾਮੋਹਮਤਙ੍ਗਜਮ੍ । ਵਿਦਾਰਯਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵਿਚਾਰੋਦਾਰਕੇਸਰੀ
ਸਾਫ ਮਨ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ-ਕਮਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ, ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂਢਾਃ ਕਾਲਵਸ਼ੇਨੇਹ ਯਦ੍ ਗਤਾਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰਪ੍ਰਦੀਪਸ੍ਯ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸ੍ਫਾਰੋ ਭੋਗੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ । ਵਿਚਾਰਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਫਲਾਨ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਰਾਘਵ
ਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਖੂਬ ਮੌਜ-ਮਸਤ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਵਿਵੇਕਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਮਤਯੋ ਮਹਤਾਮ੍ ਇਹ । ਨ ਤਾ ਵਿਪਦਿ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤੁਮ੍ਬਕਾਨੀਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਖਰੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੌਕੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦੀ।
ਵਿਚਾਰੋਦਯਹਾਰਿਣ੍ਯਾ ਧਿਯਾ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਫਲਾਨਾਮ੍ ਅਤ੍ਯੁਦਾਰਾਣਾਂ ਭਾਜਨਂ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਖਹृਤ੍ਕਾਨਨਸ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਆਸ਼ਾਪ੍ਰਸਰਰੋਧਿਨਾਮ੍ । ਅਵਿਚਾਰਕਰਞ੍ਜਾਨਾਂ ਮਞ੍ਜਰ੍ਯੋ ਦੁਃਖਰੀਤਯਃ
ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਆਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਜ੍ਜਲਕ੍ਸ਼ੋਦਮਲਿਨਾ ਮਦਿਰਾਮੋਦਧਰ੍ਮਿਣੀ । ਅਵਿਚਾਰਮਯੀ ਨਿਦ੍ਰਾ ਯਾਤੁ ਤੇ ਰਾਘਵ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਅਵਿਚਾਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਮੈਲੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕ ਜਾਵੇ।